Mapa serwisu Ukrainian English Slovak
Zapraszają...

Zwiedzaj razem
z nami

Podkarpackie cuda natury...

====================


Bolestraszyce




Skansen Muzeum Wsi w Markowej





Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej


Zwiedzaj
Perły architektury
i kultury, Podkarpacia...






Baranów Sandomierski


Zamek Kamieniec
w Odrzykoniu


====================
Zwiedzaj razem
z nami

Uzdrowiska, Zdroje,
Podkarpacia;
Horyniec,
Polańczyk,
Rymanów,
Iwonicz,
Wapienne...

====================
Horynic Zdrój








TURYSTYKA na Podkarpaciu
Artykuły
W poszukiwaniu ropy naftowej...
Opublikowano 21.04.2008



KOLEBKA PRZEMYSŁU NAFTOWEGO

Skansen - Muzeum Przemysłu Naftowego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce jest obiektem unikalnym w skali światowej.
    Na tym skrawku polskiej ziemi narodziła się gałąź przemysłu, która w II połowie XIX wieku popchnęła świat w kierunku niebywałego dotąd rozwoju cywilizacyjnego.

   Jest rzeczą niezaprzeczalną, że podwaliny pod ten niespotykany rozwój dał Polak Ignacy Łukasiewicz, a Polska stała się kolebką przemysłu naftowego.
    Ocalić od zniszczenia i zapomnienia, zgromadzić i otoczyć opieką rzeczowe dokumenty rozwoju przemysłu naftowego, wyeksponować i pokazać młodym pokoleniom, całemu polskiemu społeczeństwu ogromny naukowy i przemysłowy dorobek polskich nafciarzy - taka idea leżała u podstaw zorganizowania Skansenu - Muzeum Przemysłu Naftowego.
Cel ten najlepiej mógł być spełniony na terenie czynnej do dziś, najstarszej w świecie kopalni ropy naftowej w Bóbrce.
   Muzeum położone jest wśród lasów, w malowniczym terenie, w odległości około 12 km od Krosna, 6 km od Dukli i 15 km od przejścia granicznego w Barwinku.
   Na około 20 ha ogrodzonego obszaru rozlokowane są ekspozycje górnictwa naftowego, gazownictwa, przemysłu  rafineryjnego i dystrybucji produktów naftowych. Znajdują się tu autentyczne obiekty zabytkowe, będące świadectwem rodowodu polskiego przemysłu naftowego:
   Obelisk kamienny wzniesiony przez I. Łukasiewicza, upamiętniający założenie kopalni "oleju skalnego" w 1854 roku.
   Dwa czynne szybiki naftowe (kopanki) "Franek" i "Janina" oraz kilka zapadlisk szybików z lat rozwoju kopalni (1854-1880).
   Osiem zabytkowych drewnianych budynków z XIX w., w których mieściły się warsztaty mechaniczne, kuźnia, kotłownie, kieraty pompowe, magazyny, pomieszczenia administracyjne i mieszkalne.
   Czynne otwory wiertnicze z lat 1890-tych.

Kopanka "Franek"
    Wykonana metodą górniczą w 1860 roku do głębokości 50 m, pogłębiona później metodą wiertniczą do głębokości 160 m. W części kopanej posiada drewnianą obudowę ścian. Nad kopanką ustawiony drewniany trójnóg służy do czerpania ropy przy użyciu wiadra zawieszonego na linie stalowej. Jest do tej pory żywotna, bowiem nadal wydobywa się z jej głębi ropa i gaz.
   Obiekt jest unikalnym zabytkiem tego typu w skali światowej.

   Sieci transmisji do napędu pomp wgłębnych, stare systemy ropociągów i zbiorniki do magazynowania ropy.
    Trzy wiertnice z masztami i wieżami do głębokiego wiercenia obrotowego (1000-5000 m).
   Siedem wiertnic przewoźnych z masztami do wiercenia udarowego średnich głębokości (ok. 800 m).
   Urządzenia do napowierzchniowego wyposażenia otworów ropnych i gazowych.
   Różnorodne typy stalowych i drewnianych "kiwaków" do napędu pomp wgłębnych.
   Trzy pompy z wszelkimi rodzajami narzędzi i sprzętu do wierceń i eksploatacji otworów ropnych i gazowych.
   Unikalne pompy, sprężarki gazowe, silniki i kotły parowe.
   Różnorodne typy urządzeń wyciągowych (windy obróbcze) do operacji technicznych w otworach ropnych.
   Znajdują się tu również, z pietyzmem odtworzone na podstawie dokumentacji, pierwowzory takich urządzeń, jak:
 - model starego szybiku (kopanki),
- wiertnica do ręcznego wiercenia udarowego,
- wiertnica udarowa systemu kanadyjskiego, napędzana maszyną parową (lokomobilą),
- wiertnica udarowa szarpakowo-linowa typu "Bitków",
- wiertnica udarowa konstrukcji polsko-kanadyjskiej do głębokich wierceń. Wnętrze wiertnicy adaptowane jest do organizowania konferencji, wystaw okolicznościowych i imprez towarzyskich. Znajduje się tu sala restauracyjna i kawiarniana z zapleczem kuchennym i sanitariatami.
   W odrestaurowanym budynku administracyjnym, zbudowanym przez I. Łukasiewicza, znajdującym się w centrum Muzeum, w siedmiu pomieszczeniach prezentowane są:
 - pamiątki związane z I. Łukasiewiczem,
- galeria portretów - karykatur ludzi nafty,
- rekwizyty, symbole tradycji naftowej,
- mapy, zbiory geologiczne, rdzenie i skamieliny,
- plan kopalni Bóbrka z 1879 roku,
- modele, fotografie i rysunki obrazujące rozwój techniki wiertniczej i eksploatacyjnej,
- kolekcja sztandarów, medali okolicznościowych, zbiory filatelistyczne ekspozycje Europolgazu, wizytówki muzeów USA i Norwegii,
- jedna z największych w kraju kolekcji lamp naftowych.
   Obok domu otoczonego ogrodem - parkiem znajduje się popiersie I. Łukasiewicza umieszczone na cokole z marmuru.
    W pobliżu wzniesiony został budynek - pierwowzór górskiej stacji benzynowej Centrali Produktów Naftowych, przed którym eksponowane są unikalne oryginalne dystrybutory paliw z początkowych lat rozwoju stacji benzynowych. Wewnątrz budynku znajduje się ekspozycja zabytkowych urządzeń i aparatury, m. in.:
- modele urządzeń do magazynowania i transportu produktów naftowych,
- urządzenia do oznaczania liczby oktanowej paliw,
- kilka rodzajów liczników pomiarowych,
- stoiska z produktami naftowymi,
- aparatura do oznaczania właściwości fizycznych i chemicznych produktów naftowych,
- unikalne urządzenia, w jakie wyposażone były laboratoria zakładów rafineryjnych,
- modele i fotografie dawnych rafinerii nafty.

Dom Ignacego Łukasiewicza




Kopalnia w Bóbrce
 ... jest najstarszą kopalnią ropy naftowej w kraju i na świecie. Tu rodziły się różnorodne techniki, technologie i konstrukcje, które dały podwaliny rozwoju wielu branż przemysłu naftowego - od geologii i poszukiwań, wiertnictwa i eksploatacji, przemysłu rafineryjnego - do dystrybucji ropy i jej produktów. Tu zrodziła się gałąź przemysłu, która przyniosła światu ogromny rozwój cywilizacyjny. Aby lepiej zrozumieć ten fenomen w skali świata, należy sięgnąć do dalekiej przeszłości.
    Kopalnia Bóbrka, położona w południowo-wschodnim zakątku kraju, w odległości około 15 km od Krosna i 6 km od Dukli - nazwę swoją wzięła od wioski, którą założył w 1397 roku Paszko ze Skotnik herbu Pogoria. Historia tej wioski, pomimo jej 600 letnich dziejów, w czasie, których zmieniali się jej właściciele - splotła się z dziejami kopalni ropy dopiero w połowie XIX wieku. Fakt ten ma ważne znaczenie historyczne. W tym czasie tereny te  były pod zaborem austriackim i wchodziły w skład byłego Królestwa Galicji i Lodomerii. Źródła zagraniczne wiążą zatem często początki rozwoju przemysłu naftowego nie z Polską lecz z Austrią. Tymczasem tu właśnie, na rdzennie polskich ziemiach, w połowie XIX wieku - rozpoczęły się pierwsze prace poszukiwawcze, które przyniosły niebywały rozwój techniki pozyskiwania i przeróbki ropy, strategicznego do dziś surowca w świecie.
    W lesie otaczającym wioskę od niepamiętnych czasów pojawiały się na powierzchni ziemi wycieki czarnej mazi, którą mieszkańcy nazywali dziegciem lub olejem skalnym. Gęsty czarny płyn wypełniał naturalne zagłębienia, spływał też wraz z wodą trzema potoczkami wypływającymi z okolicznych wzgórz. Tu także znajdowały się źródła wód mineralnych, które wypływały wraz z gazem i ropą, tworzyły małe fontanny i spływały do pobliskich potoków. Okoliczna ludność  zbierała tę tajemniczą czarną maź, a odkrywając jej właściwości - wykorzystywała dla celów leczniczych zwierząt, jako środka konserwującego drewno i żelazo, do smarowania osi wozów, do oświetlania w pochodniach i kagankach. Nie znano wówczas budowy geologicznej tego regionu, nie wiedziano, że te tajemnicze wycieki ropy, wody i gazu pochodzą z piaskowców roponośnych, wychodzących z głębi ziemi na powierzchnię w okolicach lasów bobrzeckich. Ten stan niewiedzy trwał  prawie do końca XIX wieku i dopiero późniejsze badania pozwoliły poznać budowę geologiczną całego fałdu bobrzeckiego i wyjaśnić te tajemnicze zjawiska. Nie znano też innych cennych właściwości ropy jako surowca przemysłowego, który zmienił oblicze świata. Trzeba, więc było historycznego, a zarazem szczęśliwego przypadku spotkania się trzech ludzi, których wiedza, upór, patriotyzm i zaangażowanie zaowocowały powstaniem pierwszej w świecie zorganizowanej kopalni ropy naftowej i zapoczątkowały rozwój światowego przemysłu naftowego. Ludźmi tymi byli: Ignacy Łukasiewicz, Tytus Trzecieski i Karol Klobassa-Zrencki. Są dziś uznawanymi założycielami pierwszej w świecie kopalni ropy w Bóbrce i pionierami światowego przemysłu naftowego.

Wapienne, Męciny...
   Olej skalny był znany mieszkańcom Męciny i okolic od bardzo dawna. Z końcem 1853 roku odkryto większe pokłady ropy naftowej i powstały pierwsze kopalnie. Najstarsze z nich to kopalnie należące do Augusta Gorayskiego. Niektóre sięgały do 230 m głębokości, dawały ropę przez szereg lat w ilości po 170 cystern na rok. W 1874 tylko w Męcinie Wielkiej działały 23 firmy i 281 szybów, zatrudnionych było około 150 pracowników, a wydobycie wynosiło 140 cystern na rok. W tym samym czasie jeden z właścicieli kopalń - Wojciech Biechoński (późniejszy burmistrz Gorlic) zastosował jako pierwszy w historii kopalnictwa naftowego maszynę parową o mocy 30 KM do napędzania świdrów. W 1928 w Męcinie Wielkiej pracowała kopalnia „Felinerówka”.
   Szyb „nr 5” był jednym z najgłębszych odwiertów (433 m), dawał on także najwięcej ropy (119 ton/rok). Kopalnia ropy naftowej istniała również w Wapiennem.
   W 1881 hrabina Ludwika Bobrowska zatrudniała w swojej kopalni 7 ludzi. Kopalnia składała się z dwóch szybów kopalnych i dwóch ropodajnych w eksploatacji.

   Podkarpacie, w tym ziemia gorlicka była i jest krainą kiwonów, osnutą pajęczyną szybów, miejscem gdzie w II połowie XIX wieku powstały pierwsze szyby naftowe, destylarnie, spółki naftowe, dające początek rozwojowi przemysłu naftowego na świecie.
   Ślady, symbole ciężkiej i efektywnej pracy pokoleń naftowców wrosły na stałe w jej pejzaż wplatając się w walory przyrodnicze, krajobrazowe naszego regionu.

Skansen w Sanoku

   Sektor naftowy Ekspozycja przemysłu naftowego przedstawia zarys historii wydobywania ropy naftowej na Podkarpaciu od połowy XIX wieku, aż po dzień dzisiejszy. Obejmuje ona obiekty, urządzenia i narzędzia pochodzące z likwidowanych kopalń na terenie Bieszczadów Zachodnich, pogórza karpackiego oraz Beskidu Niskiego. Można tu prześledzić kolejne etapy rozwoju tego najważniejszego niegdyś dla tych terenów przemysłu - od najstarszych ręcznych sposobów wydobywania ropy ze studni-kopanek, przez wiercenia udarowe, system pompowania grupowego (za pomocą kieratów i kawonów pompowych) i indywidualnego (żurawie pompowe), aż po wszechstronną obróbkę eksploatowanych odwiertów, transport i magazynowanie ropy.
Opracowanie i photo Bohdan Zhukiewicz, (bo)

Foto

Zapraszamy...


====================
Zwiedzaj razem
z nami...

Rzeszów, Łańcut, Przeworsk, Pruchnik, Jarosław, Przemyśl, Sanok, dalej Bóbrka, Krosno, Prządki - Odrzykoń, Magurski Park Narodowy...
====================


Przeworsk




Zespół pałacowo - parkowy Lubomirskich
w Przeworsku









Twierdza Przemyśl


Lesko








Rezerwat Prządki



====================
Zwiedzaj razem
z nami...

Sandomierz, Tarnobrzeg zamek Dzikowiec, Leżajsk...
====================


 
Zamek Tarnowskich
w Dzikowie





Klasztor ojców Bernardynów
w Leżajsku