Mapa serwisu Ukrainian English Slovak
Zapraszają...

Zwiedzaj razem
z nami

Podkarpackie cuda natury...

====================






Skansen Markowa





Zyndranowa


Perły architektury
i kultury, Podkarpacia...








Zamek Kamieniec

====================
Zwiedzaj razem
z nami

Uzdrowiska, Zdroje,
Podkarpacia;
Horyniec,
Polańczyk,
Rymanów,
Iwonicz,
Wysowa

====================
Horynic Zdrój








TURYSTYKA na Podkarpaciu


fot. Bohdan Zhukiewicz

Artykuły
Sieniawscy i Czartoryscy...
Opublikowano 20.01.2013



   Tą kryptę zapoczątkował Władysław Czartoryski. W drugiej połowie XIX sprowadził tu prochy swojej małżonki, która zmarła w Paryżu
. Później przywiózł tu swoich rodziców, babcię. Tu spoczywał przez 70 lat bł. August Czartoryski W 22 trumnach spoczywających w sieniawskiej krypcie spoczywają prochy najsłynniejszych postaci tego rodu. Wszyscy zostali tu przywiezieni. Jedynym z Czartoryskich, który zmarł w Sieniawie był Adam Kazimierz. Pochowano go w Warszawie w kościele Św. Krzyża.


Rosjanie pomogli odnowić kryptę.
   Jeszcze dwadzieścia lat temu krypta Czartoryskich przedstawiała opłakany widok. Przez lata był w niej piec centralnego ogrzewania i skład węgla. Jej wnętrze odnowił w1989 Adam Zamoyski, syn Elżbiety z Czartoryskich Zamoyskiej.
   Trumny ułożono wtedy w poziomych niszach w kątach pomieszczenia. W marcu 1990 Adam Zamoyski sprowadził do sieniawskiej krypty prochy swojej matki z Genewy.

   W 2002 grupa dyplomatów rosyjskich przyjechała do Sieniawy m.in. chcieli zobaczyć miejsce spoczynku Adam Jerzego Czartoryskiego, rosyjskiego ministra spraw zagranicznych w latach 1804 - 1806.

   Konsul był zdziwiony, że w takich warunkach spoczywają tak znane osobistości. Rosjanie postanowili pomóc w remoncie krypty. Za pieniądze, które przekazali, rodowe miejsce spoczynku Czartoryskich uzyskało obecny wygląd.
   Trumny z prochami Czartoryskich zdobiły oryginalne wieńce nagrobne wykonane w manufakturach Francji i Szwajcarii z milionów różnokolorowych koralików. Obecnie znajdują się w muzeum.

   Tak dużej liczby automobili i eleganckich limuzyn, jaka zjawiła się na pogrzebie księcia Adama Ludwika Czartoryskiego w 1937, Sieniawa nigdy wcześniej (oraz mieszkańcy) nie widziała. Na pogrzeb, który pamiętają najstarsi Sieniawianie przyjechała arystokracja z połowy Europy.

  
Dzisiaj z prochami członków rodu Czartoryskich stają na dębowych postumentach w dwóch rzędach. Po jedenaście w każdym. Wszystkie są podpisane. Przy wejściu umieszczono drzewo genealogiczne rodu. W podziemiu nie ma żadnych ozdób. Do krypty prowadza marmurowe schody. Łukowato sklepione wnętrze jest białe. Po przeciwnej stronie wejścia stoi skromny ołtarz zwieńczony okazałym krzyżem.

   W kościele można obejrzeć rzeźbę przedstawiającą Boga. - Nigdzie takiej rzeźby nie zobaczymy, a tu w Sieniawie mamy.

  
Obok kościoła stoi malutki budynek tzw. organistówki. Wcześniej mieściła się w niej karczma żydowska. W czasie I wojny światowej był w niej szpital.

Kościół, w którym święci mają twarze mieszkańców

- parafialny w Sieniawie spalił się w 1918 roku. Ogień pochłonął dach. Zawaliło się sklepienie. Na posadzce świątyni można zauważyć jeszcze dzisiaj uszkodzenia po pożarze. Odbudowywano go przez 5 następnych lat. Jednak dopiero po II wojnie światowej wykonano polichromie we wnętrzu. Tworzył je prof. Stanisław Jakubczyk. Powstały wtedy obecne ołtarze.
   Twórca polichromii malując twarze świętych wzorował się na  ówcześnie żyjących mieszkańcach Sieniawy. Św. Tomasz z Akwinu ma twarz ks. Edwarda Brodowicza, który w tym czasie był proboszczem, a św. Persycjuszowi oblicza użyczył żyjący jeszcze ówczesny wikary. Wśród twarzy patrzących ze ścian świątyni jest podobizna przewodniczącego Rady Parafialnej, jest dziecko, które w czasie malowania kościoła zginęło podczas przeprawy promem.
   Ten malutki koło krzyża, to nasz obecny fundator pomnika papieskiego stojącego przed kościołem, a blondynek patrzący w dół, to syn ówczesnego organisty. Malarz nie zapomniał też o sobie. Jego twarz również jest na ścianie kościoła.


Krótka, ale bogata historia
   Sieniawę ulokowano na części gruntów wsi Dybków. W 1676 uzyskała praw miejskie. Miasto miało pełnić funkcję prywatnego miasta rezydencjalnego. Powstanie miasta wiąże się wybudowaniem fortecy ceglanej około roku 1650. Właściciel z rodu Sieniawskich nazwał ją Sieniawa i zabezpieczył bastionami i nasypami.

   Powtarzane do dzisiaj legendy mówią, że w podziemnych fortach Sieniawy jest wejście do tunelu prowadzącego w kierunku Jarosławia. Tunel miałby łączyć sieniawskie dobra z posiadłością Czartoryskich w pod jarosławskich Pełkiniach. Problem w tym, że musiałby przeciąć koryto Sanu.



Pałac
   Projektodawcą był nadworny architekt rodziny Sieniawskich, Włoch Giovanii Spazzio. W ciągu pierwszej połowy XVIII stworzono w  Sieniawie kompleks pałacowo-parkowy. Wszystko w duchu epoki oraz w zgodzie z wysoką pozycją rodu Sieniawskich, jednego z najświetniejszych w ówczesnej Rzeczpospolitej. Jak bardzo ceniono i szanowano Sieniawskich może świadczyć fakt, że jedyną córkę Adama Sieniawskiego, ostatniego z męskich potomków rodu Sieniawskich Marię Zofię do chrztu trzymali: car Piotr I Wielki, król August II Mocny i Książe Rakoczy. Uroczystość odbyła się w obozie pod Jarosławiem w obecności 15 tys. żołnierzy. Umierając w roku 1726 Adam Mikołaj zamknął linię tego wielkiego rodu.
   Po 1731 Sieniawa, zmieniła właściciela, bowiem Zofia z Sieniawskich wyszła za mąż za Augusta Czartoryskiego. Książę  August był człowiekiem niezwykle zamożnym, a poślubienie Marii Zofii podniosło jeszcze bardziej rangę jego rodu i wielkość majątku. Książę spędzał lato w Puławach, natomiast zimę w Wilanowie, lubił także przebywać w Sieniawie. W latach 1743-1745 pałac, został rozbudowany. Dotychczasowy korpus główny (w zarysie dzisiejszej Wielkiej Sali Cesarskiej) otrzymał boczne pawilony. Prace nadzorował kapitan Hertwig. Jeszcze w XVIII pałac ponownie przebudowano. Remont dotyczył wnętrz, a wykonał go architekt Gisges. W tym czasie Czartoryscy już niemal stale przebywali w Sieniawie, a liczne zapisy świadczą, że ich Pałac był jednym z pierwszych w Rzeczpospolitej.

   Około 1812, syn Augusta Aleksandra Czartoryskiego książę Adam Kazimierz Czartoryski wraz z żoną  Izabelą z Flemingów Czartoryską osiedlili się na stałe w Sieniawie. Wcześniej jednak ich syn Adam Jerzy Czartoryski wziął udział w wojnie z Rosją. Po upadku powstania kościuszkowskiego caryca Katarzyna II zemściła się na Czartoryskich okrutnie: wszystkie ich ogromne dobra w rosyjskim zaborze, w sumie ponad trzy czwarte rodowej fortuny, zarekwirowało państwo rosyjskie. Książę Adam Czartoryski i księżna Izabela zdecydowali się godzić z carycą i na jej żądanie wysłali do Petersburga synów, Adama Jerzego i Konstantego. Adam zaprzyjaźnił się tam z wnukiem Katarzyny, przyszłym carem Aleksandrem, i przeżył namiętny romans z jego żoną. W końcu syn Katarzyny II, ojciec Aleksandra, Paweł zmusił go do wyjazdu do Włoch. Książę Adam Jerzy, formalnie stał się carskim ambasadorem przy królu Sardynii we Włoszech.
   W latach 1804-1806 pełnił funkcję ministra spraw zagranicznych w rządzie Rosji. Był zwolennikiem rozwoju zjednoczonej Polski pod berłem rosyjskim (tzw. plan puławski). Był członkiem rosyjskiego Senatu i Rady Państwa. Orientacji prorosyjskiej pozostał wierny także w okresie Księstwa Warszawskiego. Po ataku francuskim na Rosję w 1812 wziął dymisję ze stanowisk państwowych i wyjechał za granicę.

   Po wybuchu powstania listopadowego w nocy z 29 na 30 listopada książę Czartoryski wszedł w skład Rady Administracyjnej, a 3 grudnia został prezesem Rządu Tymczasowego, a następnie Rządu Narodowego do 15 sierpnia 1831. W początkowym okresie liczył na ugodę z carem Mikołajem I, później zaś na interwencję dyplomatyczną państw zachodnich. Po upadku powstania udał się na emigrację.
   Od tego okresu Sieniawa stała się główna siedzibą rodu, która leżała w zaborze austriackim. W latach 1881-1883 dokonana została gruntowna przebudowa pałacu, prawdopodobnie według projektu B. Podczaszyńskiego, objęła przede wszystkim skrzydła boczne: od północy dobudowano nowe pomieszczenia i nadbudowano piętra. Po tych przeróbkach pałac otrzymał swój niepowtarzalny, późnobarokowy charakter, utrzymany w umiarkowanym stylu francuskim.



   Czartoryscy gościli w Sieniawie wielu znakomitych i sławnych ludzi miedzy innymi Cara Aleksandra I Romanowa.

   A na pamiątkę szczęśliwych chwil, jakie generał Tadeusz Kościuszko spędził w Sieniawie, pozostawił w sieniawskim parku kamień szczęścia. Głaz z wykutym na jego osobiste polecenie napisem:
"NA PAMIĄTKĘ DNI SZCZĘŚLIWYCH W SIENIAWIE".
Legenda głosi, że trzeba siąść na tym kamieniu i pomyśleć życzenie, a na pewno się spełni.

   Do Sieniawy ściągali oprócz szlachty, także ludzie kultury i sztuki. Częstymi gośćmi byli tu także Julian Ursyn Niemcewicz i Juliusz Kossak. Juliusz Kossak namalował nawet słynny obraz „Pałac w Sieniawie” obecnie znajdujący się w muzeum Czartoryskich w Krakowie. Odbywały się tutaj liczne bale, zabawy, spotkania literackie i naukowe oraz przedstawienia teatralne. W XIX wieku pałac stanowił centrum intelektualne i kulturalne tego rejonu Polski.



Cerkiew pw. Zaśnięcia Najświetszej Marii Panny w Rudce z 1693 r.
   Podczas prac remontowych tego zabytkowego obiektu, konieczne było wypionowanie budynku (wymienione zostały elementy konstrukcyjne ścian).  Wzmocnienia wymagały fundamenty cerkwi - wykonane zostały pecki betonowe. Generalnemu remontowi poddane zostało zadaszenie babińca - wymieniono elementy konstrukcji, połać pokryto gontem a następnie zaimpregnowano. Rekonstrukcji wymagały soboty z charakterystycznymi dla tego obiektu rysiami - wzmocnione zostały fundamenty, zniszczoną konstrukcję wymieniono na nową. W przypadku ścian cerkwi, wymieniono i uzupełniono zniszczone belki zrębu, odrestaurowano wewnętrzne wrota świątyni, wraz z ręcznie wyrabianymi okuciami i zamkiem skrzynkowym. Zrekonstruowane zostało zwieńczenie dachu. Cały obiekt poddano impregnacji
.

Foto
Zapraszamy...


====================
Zwiedzaj razem
z nami...

Rzeszów, Łańcut, Przeworsk, Pruchnik, Jarosław, Przemyśl, Sanok, dalej Bóbrka, Krosno, Prządki - Odrzykoń, Magurski Park Narodowy...
====================


















Rezerwat Prządki



====================
Zwiedzaj razem
z nami...

Sandomierz, Tarnobrzeg zamek Dzikowiec, Baranów Sandomierski, Leżajsk, Kolbuszowa...
====================


 
Zamek Tarnowskich w Dzikowie