Mapa serwisu Ukrainian English Slovak
Zapraszają...

Zwiedzaj razem
z nami

Podkarpackie cuda natury...

====================






Skansen Markowa





Zyndranowa


Perły architektury
i kultury, Podkarpacia...








Zamek Kamieniec

====================
Zwiedzaj razem
z nami

Uzdrowiska, Zdroje,
Podkarpacia;
Horyniec,
Polańczyk,
Rymanów,
Iwonicz,
Wysowa

====================
Horynic Zdrój








TURYSTYKA na Podkarpaciu


fot. Bohdan Zhukiewicz

Artykuły
Skarb architektury Podkarpacia
Opublikowano 15.04.2012

Zamek i park w Krasiczynie, jeden z najpiękniejszych skarbów architektury renesansowo - manierystycznej w Polsce, należy również do najpiękniejszych zamków w Europie.


   Położony na trakcie Przemyśl - Sanok, w pobliżu przeprawy przez San. Zamek w Krasiczynie należy do najpiękniejszych pomników polskiego renesansu. Jego budowę  rozpoczął w 1580 roku Stanisław Krasicki, potomek przybyłej tu pod koniec XV wieku mazowieckiej szlachty zagrodowej herbu Rogala, a ukończył jego młodszy syn Marcin w 1631 roku. Marcin Krasicki, uznawany za jednego z najwybitniejszych wówczas mecenasów sztuki w Polsce, przekształcił surowy zamek obronny, wzniesiony przez ojca, we wspaniałą, wielkopańską rezydencję. Od swego nazwiska Stanisław Krasicki nazwał zamek Krasiczynem. Tę nazwę przyjęło także, powstające obok zamku miasteczko



   
Krasiczyn, to niewielka miejscowość położona niedaleko Przemyśla w województwie Podkarpackim. W piętnastym stuleciu, wioska ta nosiła nazwę Śliwnicy, a była ona własnością hrabiego Śliwińskiego, który wygrał ją w karty od pobliskiego biskupa Morągiewicza.
    W 1525 roku, kiedy to na rynku krakowskim miał miejsce hołd pruski złożony przez Albrechta Hohenzollerna dla osoby Zygmunta Starego Jagiellona, właścicielem wsi został Jakub z Siecina, który pobudowany tam dwór obronny sukcesywnie zaczął przekształcać w zamek.
   W tym samym czasie krasiczyńskie zabudowania składały się z budynku bramnego, dworu i zabudowań gospodarczych, zaś całość tej posiadłości otaczały wał i fosa.
   Nazwisko Krasicki zostało przyjęte przez potomków Jakuba Śliwińskiego, od pobliskiej wsi Krasice, która także stanowiła ich posiadłość. W dalszym etapie rozwoju, zamek i pobliską wieś nazwano od nazwiska właściciela - Krasiczyn, a miało to miejsce w 1602 roku. Natomiast miano Śliwnicy, zaczęła nosić sąsiednia wioska.



Budowę zamku rozpoczął Stanisław Krasicki, a ukończył w roku 1631 jego młodszy syn Marcin

   Stanisław Krasicki, przystąpił do rozbudowy warownej siedziby około piętnaście lat od jej zakupu. Powstał wówczas obronny zespół pałacowo - parkowy. Wzdłuż muru, po wschodniej stronie pobudowano skrzydło mieszkalne. Od północy i zachodu pałac otaczały rozlewiska podnosząc możliwości obrony mieszkańców zamku, jak też i walory klimatyczno - uzdrowiskowe.
    Zamek jest założeniem obronnym na planie czworoboku (zorientowany według stron świata) z czterema basztami w narożach, które połączone są ścianami kurtynowymi (zwieńczonymi renesansową attyką). Na szczególną uwagę zasługują w nim rzeźby, płaskorzeźby i unikalne malowidła ścienne wykonane w technice sgraffito z wizerunkami cesarzy rzymskich, królów polskich, przedstawicieli magnaterii świeckiej i duchownej. Architektura i dekoracja zamku jest odzwierciedleniem wiecznego porządku, w myśl, którego wszystkie rzeczy ziemskie podlegają władzy kościelnej i świeckiej.
   Jednym z najcenniejszych elementów architektonicznych zamku jest kaplica w baszcie Boskiej (z unikalną dekoracją ścienną, porównywana do Kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu).
   Hrabia Krasicki, był także założycielem pobliskiego miasteczka, które powstawało w roku 1615, a uchodziło ono za miejsce, w którym leczyć można było męskie kłopoty z potencją.
    Kolejnym właścicielem tej rezydencji, był Marcin Krasicki, senator i starosta przemyski. Rozbudował on skrzydła północne i wschodnie zamku, a od strony dziedzińca pobudował tak zwane krużganki oraz nadbudował baszty dając im specyficzne nazwy: Boska, Papieska, Królewska i Szlachecka. Zamek zyskał bogaty wystrój, a dawny zamek obronny został przekształcony w rezydencję mieszkalno - obronną.

   Historia nie obeszła się jednak łagodnie z krasiczyńską rezydencją. W 1726 roku zamek złupiły wojska carskie z Kozakami (jego właścicielem był wtedy wojewoda lubelski, Jan Tarło).
   Od roku 1834 Krasiczyn aż do czasów II wojny światowej znajdował się w rękach Sapiehów, którzy utracili swoje dobra w Kodniu i z Krasiczyna uczynili swoją główną siedzibę. Przeprowadzili renowację zamku, założyli browar, tartak, cegielnię.  Przyczynili się do rozwoju życia gospodarczego i społecznego na terenie dóbr krasiczyńskich. Niestety, pożar, który wybuchł 3 maja 1852 roku, w przeddzień ślubu Adama Sapiehy z Jadwigą Sanguszkówną (prawdopodobnie samozapłonowi uległy zgromadzone w piwnicach fajerwerki, które miały uświetnić uroczystość), zniszczył wszystkie wnętrza z wyjątkiem kaplicy. Od tego czasu zamek zaczął sukcesywnie niszczeć, gdyż właściciele nie byli w stanie podołać ciężaru odbudowy i utrzymania rezydencji.
   O świetności i znaczeniu zamku w Krasiczynie świadczy fakt, że gościło tu wielu władców Polski - Zygmunt III Waza, Władysław IV, Jan Kazimierz i August II Mocny.
   Przy tej okazji warto przywołać postać kardynała Adama Stefana Sapiehy (1867 - 1951), który na świat przyszedł właśnie w dobrach krasiczyńskich, a którego rodzice pochowani są w kryptach zamku.

 Zamek, pomimo licznych pożarów i wojen, zachował prawie niezmienioną sylwetkę jaką nadano mu na początku XVII wieku. Wybudowany w formie czworoboku zorientowany został ścianami według stron świata. W narożach stoją cztery cylindryczne baszty: Boska (płd. - zach.), Papieska (płn. - zach.), Królewska (płn. - wsch.) i Szlachecka (płd. - wsch.). Prostokątny, rozległy dziedziniec otaczają od północy i wschodu skrzydła mieszkalne, a od południa i zachodu mury kurtynowe zakończone piękną, ażurową attyką. Pośrodku skrzydła zachodniego, znajduje się przedbramie z bramą i kwadratową wieżą zegarową. Tędy, przez zwodzony, a później  kamienny most prowadziła droga z istniejącego niegdyś miasta do Zamku.
Jednym z najcenniejszych elementów architektonicznych zamku jest mieszcząca się w baszcie Boskiej kaplica, przyrównywana do kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu. Na uwagę zasługują również bogato rzeźbione portale, loggie, arkady i unikalne dekoracje ścienne, tak zwane sgraffita (ich całkowitą powierzchnię oblicza
się na około 7000 m2).
Prace budowlane prowadzone były pod kierunkiem architektów włoskich a prace zdobnicze i dekoracyjne wykonali artyści przemyscy. Obok zamku znajdują się oficyna i dawna Kordegarda.

O znaczeniu świetności Zamku w przeszłości świadczy fakt, że gościli w nim królowie polscy: Zygmunt III Waza, Władysław IV, Jan Kazimierz i August II.
   Po bezpotomnej śmierci Krasickich zamek i dobra krasiczyńskie dziedziczyli kolejno: Modrzewscy, Wojakowscy, Tarłowie, Potoccy, Pinińscy. Od tych ostatnich w 1835 roku odkupił je książę Leon Sapieha. Sapiehowie, którzy byli w posiadaniu Krasiczyna do 1944 roku przyczynili się znacznie do jego rozwoju. Przeprowadzili renowację zamku, założyli tartak, browar, fabrykę maszyn rolniczych. Aktywnie działali na polu rozwoju życia, gospodarczego i społecznego regionu.
    W 1996 roku, w ramach procesu likwidacji FSO, zespół zamkowo-parkowy w Krasiczynie przejęła Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. w Warszawie. Przeprowadzone prace remontowo-budowlane i konserwatorskie doprowadziły do utworzenia w Zespole Zamkowo-Parkowym w Krasiczynie nowoczesnej bazy turystycznej, hotelowej i gastronomicznej. O klasie obiektu i wysokiej jakości świadczonych usług w Krasiczynie stanowi fakt włączenia go (od 2000 roku) do European Castle Hotels & Restaurants - elitarnego Stowarzyszenia Europejskich Hoteli Zamkowych i Restauracji, które mieszczą się w obiektach zabytkowych.
   Do zabytkowego Przemyśla jest stąd tylko 10 km, a rozległa panorama bieszczadzkich połonin zachęca do pieszych, rowerowych czy konnych wycieczek po okolicy. Także zwolennicy mniej forsownego wypoczynku będą usatysfakcjonowani panującym tutaj spokojem.
   Miejscem niezwykle pięknym, zadziwiającym bogactwem form i ilością zgromadzonych gatunków roślin jest park zamkowy otaczający zamek w Krasiczynie.
    Jego początki sięgają XVI i XVII wieku i są związane z budową zamku przez Krasickich. W owym czasie od wschodniej strony zamku rozciągały się ogrody zwane "zwierzyńcem". Współczesne rozplanowanie oraz układ kompozycji roślinnych i odpowiedni ich dobór park zawdzięcza rodzinie książąt Sapiehów, która nabyła zamek w 1835 roku. To właśnie oni wprowadzili zwyczaj sadzenia dębów, gdy się urodził syn i lip, gdy się urodziła córka. Te okazałe, dostojne drzewa, liczące ponad 150 lat są dziś główną atrakcją parku i niezwykłą pamiątką po ostatnich właścicielach. Sapiehowie zadbali też o wyjątkowość parku sadząc egzotyczne drzewa i krzewy sprowadzane z podróży po Ameryce.
    Obok zamku, centralne miejsce w parku zajmuje staw górny otoczony promenadą i romantyczną naturalną polaną. Z nich roztacza się otwarty widok na ogrody i zamek krasiczyński, zwłaszcza baszty i mur kurtynowy z przepiękną renesansową attyką. Jest to najczęściej uczęszczana droga spacerowa w parku. Prawdziwą zaś ozdobą stawu są majestatyczne łabędzie. Dla innych ptaków, park liczący prawie 200 gatunków roślin, stanowi naturalne schronienie. Jest tu około 40 gatunków ptaków lęgowych. Są wśród nich popularne zięby, rudziki, sierpówki, kapturki, bogatki, dzwońce, jak i mniej popularne grzywacze, modraszki, płochacze, pustułki, sowy uszatki i inne.
   Rozległy, romantyczny park i renesansowy zamek, idealnie wkomponowane w krajobraz Pogórza Przemyskiego stanowią niezwykłe i pełne uroku miejsce do wypoczynku. Miłośnicy piękna znajdą tu wspaniałe plenery malarskie i fotograficzne, a turyści, spokój i ciszę.





Park
Miejsce to nosi nazwę cudu lipowo - dębowego.
    Zamek otacza przepiękny, rozległy, romantyczny park ze stawami i wieloma egzotycznymi gatunkami drzew i krzewów, które przywozili z licznych podróży Sapiehowie, oraz pomnikowymi dębami i lipami (Sapiehowie wprowadzili zwyczaj sadzenia dębu, gdy urodził się syn i lipy, gdy rodziła się córka).
  
"Gdyby ten park i zamek znajdował się w Anglii lub Niemczech odbywano by do niego pielgrzymki, a opis jego z rycinami obeznałby świat z najskrytszym jego zakątkiem" - pisał w połowie XIX wieku Stefan Okraszewski.

   Niewątpliwie jest jednym z najpiękniejszych pomników polskiego renesansu i jednym z najpiękniejszych zamków w Polsce.
   Podczas działań wojennych, zamek został ograbiony przez żołnierzy radzieckich.
W roku 1941, istniały tutaj umocnienia rosyjskiej linii Mołotowa, znaczącej dla ofensywy frontu wschodniego.
opracował Zakapior
fot. (mk, bo)

Foto
Zapraszamy...


====================
Zwiedzaj razem
z nami...

Rzeszów, Łańcut, Przeworsk, Pruchnik, Jarosław, Przemyśl, Sanok, dalej Bóbrka, Krosno, Prządki - Odrzykoń, Magurski Park Narodowy...
====================


















Rezerwat Prządki



====================
Zwiedzaj razem
z nami...

Sandomierz, Tarnobrzeg zamek Dzikowiec, Baranów Sandomierski, Leżajsk, Kolbuszowa...
====================


 
Zamek Tarnowskich w Dzikowie