Mapa serwisu Ukrainian English Slovak
Reklama





NAUKA



Artykuły
Odmienność...
Opublikowano 25.12.2014

Małopolska To Go

Świadomość odrębności

   Łemkowie są grupą etniczną, która nie ma własnego państwa, ma jednak wszelkie podstawy, by rozwijać swoją tożsamość opartą na języku, tradycji, świadomości swojej odrębności.

ETNONIM
    Nazwa „Łemko”, „Łemkini”, „Łemkowszczyzna” powstała w I połowie XIX wieku i najprawdopodobniej pochodzi od rzekomo nadużywanego przez ludność, zwaną później Łemkami, słowa „lem” (po polsku: tylko). Nazwa ta, początkowo przezwiskowa i pejoratywna, z czasem przyjęła się - używali jej zarówno sami Łemkowie, jak i ich sąsiedzi. Nie stosuje się jej w odniesieniu do słowackich Rusinów.

JĘZYK
    Łemków, podobnie jak ich kultura materialna i symboliczna, stanowi wypadkową wpływów słowackiego, polskiego, cerkiewnosłowiańskiego (języka liturgii w Cerkwi Prawosławnej), ruskiego oraz węgierskiego. Jego cechą jest, podobnie jak w języku polskim, stały akcent, padający na przedostatnią sylabę. Tak jak wszystkie języki wschodniosłowiańskie, język łemkowski jest zapisywany cyrylicą.

RELIGIA i TRADYCJA
   Łemków nie jest jednolita - spaja ją wschodni obrządek, jednak od czasu konfliktów religijnych między zwolennikami grecko katolicyzmu i prawosławia, trwających w okresie międzywojennym na Łemkowszczyźnie, Łemkowie są pod tym względem podzieleni.

Więcej...



Ryszard Ziemba – Poeta Książki
Opublikowano 25.01.2010

Epoka Króla Ryszarda Książkowego.

SONDEJ Andrzej


   Ryszard Ziemba to poeta książki – tak pisze Anna Kamieńska.
   Urodzony 25 marca 1933 roku w Magierowie pod Lwowem. Introligator - artysta książki, filozof natury i myśliciel. Rzeszowianin. Człowiek o nieprzeciętnej wyobraźni, wiedzy i talencie. Nauczyciel akademicki, fenomen kunsztu. Człowiek z kresów kochający zwierzęta. Prace introligatorskie są rozpoznawalne i cenione na całym świecie. Tak dyrektor zamku w Łańcucie Antoni Duda Gracz stwierdza, że prace R. Ziemby są w dziedzinie introligatorskiej fenomenem, nie tylko w warunkach polskich, lecz i światowych /…/ Ziemba świadom jest znaczenia szycia bloku książki, używa nici i taśmy lnianej niezielonej, kleju zwierzęcego, kostnego lub mącznego, świadom, że współczesne kleje mogą grzbiet książki z biegiem lat zniszczyć./../ Barwność, precyzja cięcia, dokładność łączenia elementów inkrustacji a szczególnie koncepcja jego współczesnego rysunku stanowią, że oprawy Ziemby są najwyższej wartości unikatami w dziedzinie współczesnej sztuki introligatorskiej pisze – na prośbę Jana Kuglina, oraz nadmienia, iż Ziemba musi przezwyciężyć ogromne trudności, by nabyć skórę czy inne materiały niezbędne do oprawy książki.

Więcej...



Ukraina bliższa niż się wydaje
Opublikowano 25.11.2009

dr Paweł Rut
Katedra Gospodarki Turystycznej
Uniwersytet Rzeszowski

Ukraina bliższa niż się wydaje

Streszczenie
    Ukraina to dla wielu kraj wciąż nie odkryty i nieznany. Ze względu na swoje liczne i różnorodne walory - przyrodnicze, kulturowe, etniczne, historyczne, stanowi jednak olbrzymi potencjał i możliwość rozwoju ruchu turystycznego. Niniejszy artykuł ma na celu przybliżenie wybranych form turystyki aktywnej, uprawnianych na Ukrainie i motywujących turystów do odwiedzania tego kraju...

Więcej...



IKONOSTAS Podkarpacki
Opublikowano 25.07.2009

SONDEJ Andrzej

- Ikona -
 pochodzi z języka greckiego (gr. εικων, eikón oznaczające obraz) - co oznacza wizerunek, podobiznę. Tajemnica ikony jaką stworzył świat obrazu, wywodzi się z losu człowieka. Ikona jest rozpoznawalnym terminem w kościele wschodnim. Była ona wielkim bóstwem w świątyni jak i domach starocerkiewnych...


Więcej...



Kwestie etniczno-narodowościowe na pograniczu Słowiańszczyzny Wschodniej i Zachodniej.
Opublikowano 25.05.2009

Sebastian Dubiel-Dmytryszyn

„Przed kodyfikacją”
Panie
Naród nasz wstanie.
Nie my
a powrotu
Do łez żywota.
Ojcowe glosy
Skrzydła poniosą.
Nasze modlitwy
Zagoją dusze przebity.
Jurko Charitun

Ruch Rusiński w Polsce, na Słowacji i Ukrainie.
   Przemiany społeczno-polityczne, jakie po koniec lat 80-tych nastąpiły w krajach Europy Środkowo-Wschodniej uwolniły mechanizmy zachęcające grupy narodowe do zrywów niepodległościowych oraz do odbudowania tożsamości narodowej. Ożywienie etniczne doprowadziło do walki o własny język, kulturę i samookreślenie narodowe także niewielkie grupy etniczne, w tym karpackich Rusinów.
   Nowa rzeczywistość stworzyła więcej przestrzeni dla mniejszości etniczno-narodowych, umożliwiła reprezentowanie własnych interesów oraz aktywność kulturową, ale równocześnie wyeksponowała pytanie o identyfikację narodową. W okresie komunizmu identyfikacja ukraińska była jedyną, która stwarzała Rusinom możliwości organizacji i prowadzenia życia kulturalnego, co dla większości z nich nie było zadawalające.
   Po 1980 roku nastąpiło ożywienie Rusińskiej orientacji narodowej. Procesy narodowościowe łączą się z konfliktem wewnętrznym pomiędzy częścią grupy, która uważa się za odrębny naród, a tą, dla której Rusini stanowią grupę etnograficzną narodu ukraińskiego. O rozbiciu tożsamości grupy zadecydowało wiele czynników mających swe podłoże w rywalizacji stronnictw narodowych rozpoczętej w połowie XIX wieku. Identyfikacja narodowa stała się kwestią wyboru.

Więcej...



Położone na kulturowym pograniczu między wschodem i zachodem...
Opublikowano 25.01.2009

... poznając zabytkowe kościoły i cerkwie południowo-wschodniego zakątka Polski dobrze jest pamiętać jak burzliwa była historia tych ziem. Położone na kulturowym pograniczu między Wschodem i Zachodem były terenem ścierania się różnych wpływów i interesów. Przez długi czas stanowiły przedmiot sporów między Rzeczpospolitą, Węgrami i Rusią. Ziemie te były w posiadaniu rodów rycerskich, magnackich, biskupów krakowskich i przemyskich, oraz króla...
Zakapior

Więcej...



SONDEJ Andrzej o swoich profesorach
Opublikowano 25.09.2008

W roli głównej Profesor Józef Szajna

Dante już umarł na drabinie przyszytej do nieba

   „Na sztukę patrzymy oczami czasu - ta myśl prześladuje mnie nawykiem zasłużonej mowy, które utkwiły mi na stałe w mojej pracy artystycznej. Wypowiedział to zdanie profesor Józef Szajna w Teatrze im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie. Wielkie słowa, obraz i plastyka pozostały po mistrzu i rzeźbią współczesną myśl teatralną i nie tyko do niej się odnoszą. Wykłady i seminaria dawały mi obraz na historyczne dziedzictwo prawdy i krzywdy o człowieku XX wieku. Profesor był człowiekiem epoki ...

************************

W roli głównej Profesor Wiktor Zin
Piórkiem i węglem

Krakowski Samarytanin
Wspomnienie...


   Profesor Wiktor Zin mieszka w mojej pamięci jako wielki człowiek o nadludzkim talencie i charyzmie - który rysował w pamięci wielu pokoleń ludzi to, co najprawdziwsze i niewyrażalne. Człowiek encyklopedia - o nieprzeciętnej wrażliwości, pokorze i wiedzy. Badacz prawdy i geografii. Krakowski gawędziarz. Hrubieszowski ziemianin. Przyjaciel Papieża - Jana Pawła II. Nauczyciel Akademicki i Rektor. Takim pamiętam profesora, gdy miałem zaszczyt być studentem, a potem Asystentem wolontariuszem. Wykłady na uczelni budowały „przestrzeń tajemnicy”, jaką miała pełnić w oparciu o szlachetnie zdobytą wiedzę i rzetelne przygotowanie materiału do dyskusji ze słuchaczami. Artysta godny naśladowania. Znany widzowi z programu „Piórkiem i węglem”. Porywał tłumy. W sali brakowało miejsc. Studenci i społeczność lokalna przybywała na wykłady otwarte z mistrzem rysowania historii, aby zobaczyć i usłyszeć miniony czas. Profesor polecał szczególną troską młodych szukających buntowników. Historyczne obrazy, w których uczestniczył jako wnikliwy obrońca dziedzictwa kulturowego...
Andrzej Sondej

Więcej...



Skarby AGH
Opublikowano 25.07.2008

MOLENDA Remigiusz

Spotkania ludzi nauki z kolekcjonerami.

   To wspaniała okazja do zapoznania się ze skarbami skrzętnie skrywanymi w głębokich warstwach skorupy ziemskiej. Impreza ta łącząc walory wystawowo-biznesowe, może być z jednej strony doskonałą lekcją geologii, geografii, chemii i nauki o środowisku, a z drugiej strony może stanowić okazję do pozyskania okazów do własnej kolekcji. Ukazując piękno przyrody nieożywionej pobudza w nas odczucia estetyczne i zachęca do korzystania z szacunkiem i umiarem z zasobów naturalnych, co nie jest bez znaczenia przy postępującej degradacji cywilizacyjnej środowiska.


ZOBACZ
- http://art.pogranicze.eu
GALERIA SZTUKI
gdzie oglądniesz zdjęcia i wystawy minerałów Rzeszów - wiosna, jesień, 2008
fotogramy i minerały Muzeum Geologiczne AGH w Krakowie

- http://www.geol.agh.edu.pl/muzeum/
gdzie więcej o minerałach

Więcej...
NAUKA



Reklama