Mapa serwisu Ukrainian English Slovak
Odwiedzaj...




==================
Śladami historii
trasa północna PL
zamek Kurozwęki, Ujazd ruiny zamku Krzyżtopór, ruiny zamku Janowiec, Kazimierz Dolny, do Zamościa i Horyńca Zdroju...

==================










HISTORIA
Artykuły
Skarby architektury Podkarpacia - pałace i kasztele...
Opublikowano 10.09.2008

kasztel Gładyszów w Szymbarku
   Wzdłuż doliny rzeki Ropy malowniczo rozciągają się zabudowania wsi Szymbark. W XIV wieku była ona tak znaczną i ludną osadą, że otrzymała prawa miejskie. Jednak szybciej rozwijające się sąsiednie Gorlice zdominowały go i pod koniec XVI Szymbark utracił status miasta. Należał on przez kilka wieków do możnego rodu Gładyszów, pieczętujących się herbem Gryf. W XVIIprzeszedł w ręce Strońskich, a następnie Siedleckich i Bronikowskich. Pod koniec XVIII należał do prałata gnieźnieńskiego, księdza Jana Bochniewicza. Później, opuszczony, popadł w ruinę. W XIX był użytkowany jako gorzelnia.
   Pierwotny dwór Gładyszów istniał w Szymbarku w połowie XV. Obecny został wzniesiony w latach 40. XVI, a pod koniec tegoż wieku nastąpiła druga faza budowy dworu, kiedy to uzyskał on swój ostateczny kształt. Prawdopodobnie w latach 1589-1590 wzbogacił się o wystrój rzeźbiarski oraz  dekorację sgraffitową ścian zewnętrznych. W 1656 r. został spalony przez wojska Rakoczego. Pomimo starannej odbudowy nie wrócił już do dawnej świetności. Dziś obiekt znajduje się pod opieką Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu.
   Kasztel zbudowany został na planie prostokąta o wymiarach dwadzieścia na trzynaście metrów, z kamienia łamanego i cegły. Piętrowy, posadowiony na wysokich piwnicach, posiada w narożach baszty alkierzowe, wzbogacone nadwieszonymi wykuszami. Budynek wieńczy arkadkowa attyka, a zdobią go pozostałości dekoracji sgraffitowej i ramowej.
   Piwnice kasztelu są podzielone na dwa długie pomieszczenia, nakryte sklepieniami kolebkowymi. Parter mieści dwie izby oraz sień, a na piętrze znajduje się niewielka izba oraz duża, oświetlona z trzech stron sala. Pomieszczenia piętra miały charakter reprezentacyjny. Przylegające do nich narożne małe salki w alkierzach służyły celom mieszkalnym. W dwóch alkierzach zachowały się kominek i piec oraz reszty dekoracji malarskiej.
   Kasztel w Szymbarku jest najlepiej zachowanym na ziemiach polskich przykładem prostokątnego, zwartego dworu obronnego z narożnymi alkierzami, zwieńczonego okazałą attyką. Jak dotąd nie udało się ustalić budowniczego kasztelu i wciąż nie wiadomo, skąd pochodziły wzorce do jego budowy. Być może wywodzą się one z terenów Italii lub z Węgier, gdzie Gładysze mieli rozległe kontakty.
Barbara Sanocka

-------------------------------
kasztel w Bieczu

   Położony na wzgórzu nad rzeką Ropą Biecz wywodzi swą nazwę - jak głosi legenda - od zbója Becza. Pod koniec XII wieku istniał tu zapewne gród kasztelański, a od 1243 roku w dokumentach wymieniani są bieccy kasztelanowie. Na początku XIV miasto należało do biskupa Jana Muskaty; później wchodziło w skład dóbr królewskich i do czasu rozbiorów było siedzibą starostwa grodowego.
   Przez Biecz przebiegał szlak handlowy łączący Polskę z Węgrami, a w XV-XVII miasto było znanym ośrodkiem handlu i rzemiosła. Widok Biecza został umieszczony w słynnym dziele J. Brauna i F. Hogenberga przedstawiającym najważniejsze i najpiękniejsze miasta ówczesnej Europy (1617), co świadczy o randze, jaką wówczas posiadał.
   Biecz był obwarowany murami, z których przetrwał do dzisiaj fragment z dzwonnicą obronną z XVI. Miasto zachowało także dawny układ  urbanistyczny z prostokątnym rynkiem, na którym stoi ratusz - jeden z najcenniejszych w Małopolsce. Ratusz z wieżą zbudowano prawdopodobnie w XV, jako gotycki. Po zawaleniu się wieży w 1569 wzniesiono nową i przy tej okazji przebudowano ratusz. Istniejąca do dzisiaj wieża, odnowiona w latach 1999-2000, jest dziełem Jeremiasza Kwajera. Sgraffitową dekorację wykonał Sebastian Wcisło. Na wschodniej ścianie wieży ratusza zachowała się tarcza XVI-wiecznego zegara z 24-godzinnym podziałem. Część ratusza, którą rozebrano w XIX, została zaznaczona obrysem na nawierzchni rynku.
   Wąskie uliczki Biecza są zabudowane malowniczymi piętrowymi i parterowymi domami. Wśród nich warto odwiedzić dom, w którym urodził się biskup i kronikarz Marcin Kromer (obecnie Muzeum Ziemi Bieckiej) oraz Dom z basztą (drugi z obiektów Muzeum).
   Znajdujący się w zachodniej części miasteczka kościół farny pod wwezwaniem Bożego Ciała z początku XVI jest wspaniałą, późnogotycką świątynią. Wewnątrz można podziwiać misternie wykonane sklepienie sieciowe w nawie oraz sklepienie kryształowe w prezbiterium, a także późnorenesansowe, polichromowane stalle i XVI-wieczny ołtarz główny.
   Na sąsiadującym od wschodu z bieckim rynkiem wzgórzu wznosi się kościół i klasztor Franciszkanów, zwanych dawniej reformatami. Osiedlili się oni w Bieczu w 1624. Zbudowany przez nich kościół św. Anny oraz klasztor mają barokowe, lecz proste formy, o skromnej dekoracji.
Barbara Sanocka

-------------------------------
Bolestraszyce



-------------------------------
Dydyńskich w Strzyżowie

-------------------------------
Humniska

-------------------------------
Kamień Morgi

-------------------------------
Łempickich w Żyznowie

-------------------------------
Olszanica

-------------------------------
Raczyńskich w Zaw
adzie

-------------------------------
Rokietnica

foto (bo)

Historia...

Krzyżtopór - fot. Zakapior

Zapraszamy...


==================
Śladami historii
trasa południowa PL
z zamku Niedzica przez ruiny zamku Czorsztyn, Pieniny, Szczawnice Zdrój do Krynicy Zdrój, Szymbarku, następnie wzdłuż rzeki Dunajec zwiedzamy Tropsztyn, Czchów i bardziej na północ Wiśnicz i Dębno...
==================







==================
Śladami historii
trasa centralna PL
z Kalwarii Pacławskiej do Przemyśla, zobacz zamek Kazimierzowski i Palatium, dalej przez zamek Krasiczyn, Jarosław, Pruchnik, Przeworsk, Łańcut miasto i zamek, Rzeszów, ruiny zamku Odrzykoń, Krosno do Iwonicza Zdrój i dalej do Rymanowa Zdrój i Sanoka, zobacz zamek Królowej Bony...

==================