Mapa serwisu Ukrainian English Slovak
Odwiedzaj...




==================
Śladami historii
trasa północna PL
zamek Kurozwęki, Ujazd ruiny zamku Krzyżtopór, ruiny zamku Janowiec, Kazimierz Dolny, do Zamościa i Horyńca Zdroju...

==================










HISTORIA
Artykuły
... burzliwe dzieje tych ziem...
Opublikowano 20.12.2008

   Jak każde ziemie pograniczne tak i ta przechodziła raz w jedne, raz w drugie a innym czasem jeszcze w inne władanie. W IX wieku cala Małopolska znajdowała się mniej lub bardziej bezpośrednio w zasiągu plemiennego państwa Wiślan, które początkowo zdominowane przez Wielkie Morawy, przeszło wreszcie we władanie Polan. Państwo Mieszka I graniczyło grzbietem Karpat z Wągrami a na działach wodnych Sanu i Dniestru - z  Rusią. W 981 roku, jak podaje Nestor w swej „Dorocznej powieści”: „Włodzimierz szedł ku Lachom i zajął grody ich Przemyśl, Czerwień i inne grody mnogie, które i do dziś są pod Rusią”. Wprawdzie Bolesław Chrobry odbił te ziemie i sięgnął jeszcze dalej, bo po znaczną część dzisiejszej Słowacji ze źródłami Udawy i Topli, ale po jego śmierci ponownie utraciła Polska te ziemie na rzecz Rusi. 
   Po wielu latach podziału państwa Rurykowiczów na szereg księstw dzielnicowych i następnie zależności od chanów tatarskich, w roku 1238 na czele Rusi Halicko-Wołyńskiej stanął książę Daniel. Założył on grody we Lwowie i Chełmie, gdzie ustanowił swą stolicę. Był on pierwszym królem Rusi Halicko-Wołyńskiej - koronowany w Drohiczynie, pochowany w Chełmie. Syn jego, Lew Halicki przeniósł stolicę do Lwowa w roku 1272. Jego to wojska zostały pokonane przez rycerstwo krakowskie i sandomierskie w bitwie pod Goźlicami, gdy usiłował opanować ziemię lubelską. Lew toczył też walkę z Małopolanami o Przeworsk. Jego z kolei syn i następca, Jerzy, ponownie zmienił siedzibę stolicy, został nią Włodzimierz Wołyński. Ostatnim władcą, po śmierci z rąk tatarskich, synów Jerzego, Andrzeja i Lwa II, został Bolesław Jerzy II, otruty przez bojarów w roku 1340. Państwo halicko-wołyńskie uległo rozpadowi. Część wołyńska przeszła pod panowanie Litwy, część halicka i chełmska została włączona do królestwa polskiego.
* * * 
   Przez trzy wieki, gdy granica polskiej państwowości cofnęła się z linii Sanu i Dniestru aż po Jasiołkę i Wisłok, jak to na pograniczu, burzliwe były dzieje tych ziem. Książęta ruscy Rościsławowicze toczyli ze sobą walki o wadzę´ i szukali pomocy u sąsiadów - Polaków i Węgrów. 
    Dopiero Kazimierz Wielki w latach 1340-49 zajął Ruś Halicką, ziemię przemyską, sanocką i włączył je do swojego państwa. Lecz i to nie koniec - ziemia ta ponownie stała się węgierska i jako taką, z ramienia króla węgierskiego, rządził nią Władysław Opolczyk. Dopiero za czasów królowej Jadwigi definitywnie skończyły się spory graniczne i terytorium to, na przeszło cztery wieki, weszło w skład królestwa polskiego. Aż na cztery wieki i tylko, bo w roku 1772, roku pierwszego rozbioru Polski, 
Austria zajęła całe południe Rzeczypospolitej, argumentując, że skoro w XII wieku król, Koloman Węgierski panował nad ruskimi księstwami halickim i włodzimierskim - nosząc tytuł Gallitiae Lodomeriaque Rex - to cesarz austriacki, jako iż Węgrzy znajdują się pod jego panowaniem, jest spadkobiercą praw węgierskich i nie jest to zabór, lecz rewindykacja. Mimo, że taki wywód zapowiadałby przyłączenie tych ziem do Wągier, Galicja i Lodomeria pozostała prowincją osobną. 



   Żaden podział administracyjny nie wyznaczył granic między tymi księstwami i potocznie używano nazwy Galicja, chociaż pełną nazwę oficjalną było Królestwo Galicji i Lodomerii z Księstwami Oświęcimskim i Zatorskim.



   Na ziemiach włączonych do Austrii w wyniku pierwszego zaboru, żyło około 2.650 tysięcy Polaków i Rusinów. W II rozbiorze ziem Rzeczypospolitej Austria nie brała udziału, w III zaś wzbogaciła się o tak zwaną Galicję Nową, którą zresztą utraciła po krótkim czasie, bo już w chwili utworzenia Księstwa
Warszawskiego, w 1809 roku. Ziemie przyłączone do Austrii znalazły się w bardzo złym położeniu geograficznym. Nowe granice odcięły ją od dostępu do Wisły, drogi transportowej z Polską i Gdańskiem. Z drugiej strony granicą były stoki karpackie, naturalna przegroda z południem. Wszystko to spowodowało gospodarczą izolację´ a tym samym ruinę finansową wszystkich warstw ludności, pogłębioną tym, że dwór wiedeński nie dowierzał, że zdoła utrzymać ten nowy nabytek terytorialny przez dłuższy czas i traktował Galicję jak swego rodzaju kolonię. Stąd i popularne określenie tych ziem, ogałacanych z ich plonów i głodnych, czasem w sensie dosłownym - Golicja i Głodomeria.
    Ciekawy jest Uniwersał, jaki cesarzowa Maria Teresa wydała w roku rozbiorowym.
Oto krótki wyjątek:
- ... My Maria Teresa, z łaski Bożej Cesarzowa Rzymska etc.,
... "...
wszem wobec i każdemu z osobna, komu o tym wiedzieć należy lub wiedzieć będzie należało, uniwersał ten widzącym, czytającym albo czytających słyszącym, łaskę i dobroczynność Naszą, cesarską, królewską i wszystko dobro. Ponieważ przejrzawszy niniejszy Polski stan, My z imperatorowej rosyjskiej i króla pruskiego dworem złączywszy się, radę uczyniliśmy, które z osobna nam do niektórych tego królestwa prowincji z dawna należą się i rzeczą samą teraz odebrać. My ten kraj jako cząstkę Naszym prawom powinną, wojsku naszemu objąć kazaliśmy, który w następujących granicach zawiera się...”…
- tu następuje dokładne wyszczególnienie przebiegu granic i treść mianująca komisarza pełnomocnego, którym został graf Pergen.
I dalej:
... "... Rozkazujemy, więc wszystkim, którzy się tylko między tymi granicami znajdują, hołdownikom, posesorom jakiegokolwiek stanu, obrządku i kondycji się, duchownym i świeckim, magistratom miejskim, wszystkim na koniec i każdemu z osobna, nikogo nie wyłączając, spokojnie i posłusznie sprawować się powinni a tym sposobem na łaskę Naszą królewska zasłużą. Jeśli by zaś, (czego się nie spodziewamy) rozkazom naszym sprzeciwić się ważył, ten niech wie, że lubo niechętni, ale przynagleni, złożywszy wrodzoną nam łaskawość, surowo z nimi postępować będziem przymuszeni. Na co dla większej wagi uniwersał ten podpisaliśmy i pieczęcią nasza większą stwierdzić rozkazaliśmy..."...
Dan w mieście naszym Wiedniu dnia 11 września roku pańskiego 1772, królestw naszych 32. Maria Teresa...
   Taki początek ziem tutejszych, które z wielkim sentymentem i tęsknotą za „starymi i dobrymi czasy” nazywa się popularnie Galicją a przecież to określenie zostało wprowadzone, aby uzasadnić zabór.
Lidia Maria Czyż

Historia...

Krzyżtopór - fot. Zakapior

Zapraszamy...


==================
Śladami historii
trasa południowa PL
z zamku Niedzica przez ruiny zamku Czorsztyn, Pieniny, Szczawnice Zdrój do Krynicy Zdrój, Szymbarku, następnie wzdłuż rzeki Dunajec zwiedzamy Tropsztyn, Czchów i bardziej na północ Wiśnicz i Dębno...
==================







==================
Śladami historii
trasa centralna PL
z Kalwarii Pacławskiej do Przemyśla, zobacz zamek Kazimierzowski i Palatium, dalej przez zamek Krasiczyn, Jarosław, Pruchnik, Przeworsk, Łańcut miasto i zamek, Rzeszów, ruiny zamku Odrzykoń, Krosno do Iwonicza Zdrój i dalej do Rymanowa Zdrój i Sanoka, zobacz zamek Królowej Bony...

==================