Mapa serwisu Ukrainian English Slovak
Odwiedzaj...




==================
Śladami historii
trasa północna PL
zamek Kurozwęki, Ujazd ruiny zamku Krzyżtopór, ruiny zamku Janowiec, Kazimierz Dolny, do Zamościa i Horyńca Zdroju...

==================










HISTORIA
Artykuły
Piękne ogrody oraz tradycja "Derenia"...
Opublikowano 20.03.2015



Arboretum w Bolestraszycach - Zakład Fizjografii

Muzeum przyrodnicze...
 ... w chwili obecnej Arboretum leży na powierzchni 304,1 ha (łącznie z Cisową) i znajduje się w nim około 3,8 tysiąca gatunków, odmian i form roślin...
... w ramach arboretum działa Muzeum Przyrodnicze z wystawami stałymi: „Chrońmy ptaki”, „Drzewa, ogrody, dwory" oraz „XXV lat Arboretum w Bolestraszycach” wystawa historyczno-fotograficzna...

   Powstało w 1975 roku, utworzone na terenie historycznego założenia dworsko - ogrodowego, w którym w XIX wieku mieszkał i tworzył malarz Piotr Michałowski. Na powierzchni 26 ha w Bolestraszycach i 283 ha w Cisowej zgromadzono wiele gatunków roślin. Założono kolekcje: dendrologiczną, starych odmian jabłoni, roślin rzadkich, zagrożonych, ginących i chronionych oraz wodnych i bagiennych, a także szklarniowych. Arboretum jest cennym zabytkiem kultury i przyrody Polski spełniającym różnorodne zadania jako: obiekt przyrodniczy, kulturowy, dydaktyczny i naukowy. W Arboretum działalność oświatową prowadzi Centrum Edukacji Dziedzictwa Kulturowo - Przyrodniczego, które zaprasza nauczycieli, uczniów, studentów oraz inne zainteresowane osoby do korzystania z różnych form zajęć edukacyjnych.

   Zajęcia prowadzone są w oparciu o zgromadzone kolekcje roślin, wystawy prezentowane w Muzeum Przyrodniczym oraz w Galerii Sztuki u Piotra (wystawy przyrodnicze, fotograficzne, malarskie, wikliniarskie), a także zbiory biblioteczne i zielnikowe . W arboretum funkcjonuje Uniwersalny Ogród Sensualny - w pełni przystosowany dla osób niepełnosprawnych. Zajęcia odbywają się w ogrodzie, salach wystawowych i Sali konferencyjnej.
Na terenie ogrodu znajduje się miejsce piknikowe.
photo Zakapior



   Do 1639 r. odnosi się pierwszy przekaz źródłowy o Bolestraszycach i dotyczy zajazdu na dwór. Majątek w roku 1652 przeszedł do rodziny  Drohojowskich i w jej rękach pozostawał aż do początku XIX wieku. Potem należał do Morskich i Ostrowskich. Przypuszczalnie w XVIII wieku Drohojowscy wybudowali parterową oficynę, która po rozebraniu zamku w pierwszej połowie XIX wieku przejęła funkcję dworu. W 1846 roku zamieszkał w Bolestraszycach znakomity malarz Piotr Michałowski, żonaty z Julią z Ostrowskich. Zasłynął on jako świetny gospodarz klucza bolestraszyckiego. Rówieśnik Mickiewicza, Chopina, Słowackiego i Krasińskiego odniósł wyraźne sukcesy już w młodym wieku przy zarządzaniu przemysłem metalurgicznym w Komisji Przychodów i Skarbu w Królestwie Kongresowym, następnie jako szef uzbrojenia armii polskiej w Powstaniu Listopadowym. Nie stronił także od pracy organicznej na roli i tu także odniósł znaczące sukcesy. Na niwie twórczości artystycznej pozostał na zawsze najwybitniejszym, nie tylko polskim, ale także europejskim wyrazicielem malarstwa rodzajowego, a przede wszystkim batalistycznego. Symbolem zaś jego twórczości pozostał, jakże bliski każdemu Polakowi motyw konia. Najbardziej znany z Bolestraszyc jest portret  Seńki. W okresie pobytu w Bolestraszycach nastąpiło ożywienie kontaktów towarzyskich Piotra Michałowskiego i rodziny z najciekawszymi intelektualnie właścicielami okolicznych dworów. Przy okazji częstych pobytów w pobliskiej Medyce, odwiedzał Piotra Michałowskiego senior rodu Kossaków. Po śmierci Piotra Michałowskiego Bolestraszyce pozostają w rękach rodziny: żony, syna i córki, która wyszła za mąż za Adama Łempickiego. Pod koniec XIX wieku Stanisław Michałowski zaadaptował jedną komnatę fortalicjum na kaplicę rzymskokatolicką zwaną też kościołem lub kościółkiem. Do północnej elewacji kościółka dostawiono w okresie międzywojennym wieżyczkę. W 1910 roku, przenosząc się z Podola, klucz bolestraszycki nabyła rodzina Zajączkowskich. W ich rękach majątek pozostał do 1944 roku. Opis Bolestraszyc znalazł się też w monumentalnym dziele Romana Aftanazego (1996) "Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej". Znamiennym rysem jest ustabilizowanie się współczesnych granic założenia ogrodowego, zapewne już na przełomie XVII/XVIII stulecia.
    Po reformie rolnej dwór użytkowany był jako szkoła podstawowa, a budynki gospodarcze jako gminny ośrodek maszynowy. Niektóre pomieszczenia zabytkowe wykorzystywano dla celów mieszkalnych i gospodarczych. W 1975 roku opuszczoną resztówkę wraz ze zniszczonymi budynkami władze powiatowe w Przemyślu przekazały Zakładowi Fizjografii i Arboretum Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu. Dzięki staraniom i wytężonej pracy pracowników Zakładu Fizjografii i Arboretum, a przede wszystkim w wyniku wypracowywania dochodów własnych, przychylności przyjaciół, instytucji i Urzędu Wojewódzkiego w Przemyślu dokonano remontu i adaptacji dworu i budynków gospodarczych dla Arboretum. Wykonano również prace renowacyjne w ogrodzie. Działania te finansował częściowo Urząd Wojewódzki w Przemyślu, a w mniejszym zakresie Komitet Badań Naukowych i Ministerstwo Kultury i Sztuki oraz Narodowy i Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
    W latach 1975-2000 powiększono obszar Arboretum, głównie przez zakup gruntów w Cisowej o powierzchni 283 ha w 1996 r. od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Jeszcze wcześniej od Urzędu Gminy zakupiono błonia na dolnym tarasie, a od Skarbu Państwa przejęto fort XIIIb.
   W chwili obecnej Arboretum leży na powierzchni 304,1 ha (łącznie z Cisową) i znajduje się w nim około 3,8 tysiąca gatunków, odmian i form roślin. Najcenniejsze spośród nich to te, które znalazły się na krajowej czerwonej liście odmian rzadkich, zagrożonych i ginących. Równie ważna jest historyczna kolekcja gatunków, odmian i form drzew owocowych. Rośnie w nim ponad 1000 cisów, 160 magnolii, 200 derenii, ponad 100 cyprysików błotnych, 150 metasekwoi chińskich, ponad 100 miłorzębów dwuklapowych, co może dowodzić niezwykłej wręcz różnorodności, nieporównywalnej z żadnym ogrodem botanicznym w Polsce południowo-wschodniej. W Cisowej na 283 ha przejętych w 1996 roku od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa utworzono wschodniokarpacki oddział Arboretum, który służyć ma ochronie flory krajowej i zabezpieczeniu różnorodności biologicznej. Również od 1996 roku w posiadaniu arboretum jest także Fort XIIIb Twierdzy Przemyśl – niegdyś pomocniczy, międzypolowy fort piechoty dla fortu XIII SAN RIDEAU. W dalszym zamierzeniu na terenie fortu ma powstać kolekcja roślin rodzimych.
    W ramach arboretum działa Muzeum Przyrodnicze z wystawami stałymi: „Chrońmy ptaki”, „Drzewa, ogrody, dwory" - ekspozycja fotograficzna oraz „XXV lat Arboretum w Bolestraszycach” wystawa historyczno-fotograficzna, a w sezonie połączona dodatkowo z wystawami czasowymi. Zakład Fizjografii prowadzi również szeroką działalności edukacyjną poprzez funkcjonujące tutaj Centrum Edukacji Kulturalno-Przyrodniczej dla Dzieci i Młodzieży, organizujące między innymi lekcje, wykłady, konkursy, konferencje, staże i różnego rodzaju szkolenia. Od 2002 roku w Bolestraszycach odbywają się Międzynarodowe Plenery Artystyczne „Wiklina w Arboretum”, których celem jest stworzenie dodatkowych atrakcji w bolestrzszyckim ogrodzie.
(foto bo, zakapior)

http://www.bolestraszyce.com/





Dereń kiszony podkarpacki

   Świeże derenie mogą być wykorzystane jako owoce deserowe do bezpośredniej konsumpcji, bądź stanowić doskonały dodatek do ciast i deserów owocowych. Dojrzałe i czerwone, a także zielone, ale w pełni wyrośnięte owoce derenia można przerabiać na wiele różnych produktów. Są to przetwory zarówno słodkie, jak i słone, a także produkty alkoholowe. Spośród słodkich przetworów dereniowych wymienić można wyjątkowo smaczne konfitury, dżemy, przeciery, syropy, soki, napoje i kompoty, charakteryzujące się niepowtarzalnym dereniowym smakiem słodko-kwaśnym. Suszone i zmielone owoce mogą stanowić przyprawę do marynat i sosów. Nie w pełni dojrzałe owoce derenia z dodatkiem przypraw, ziół i solanki po ukiszeniu przypominają w wyglądzie i w smaku zielone oliwki. Z kolei najbardziej rozpoznawalnym produktem alkoholowym przygotowanym z tych owoców jest nalewka dereniowa, znana bardziej pod nazwą „dereniówka”. Oprócz nalewek, z derenia można wytwarzać wódkę oraz wino.



   Owoce derenia jadalnego dojrzewają od początku sierpnia do października. Są elipsoidalne, błyszczące, najczęściej czerwone lub czerwono wiśniowe, niektóre odmiany mają kształt gruszkowy, kulisty koloru białego lub żółtego. Używa się je do przyrządzania kompotów, dżemów, galaretek, wina, a także nalewek. Owoce niedojrzałe kiszono jak ogórki zalewając je w beczce osoloną wodą. Kiedy ukisły, odcedzano je i zalewano oliwą z ziołami. We dworze kiszony dereń dodawano do sosów, które przyrządzano do pieczonego mięsa i podawano na pańskie stoły.





Inwentaryzacja założeń ogrodowych na dawnych Kresach.

    Udostępnianie zwiedzającym Arboretum zabytkowej kaplicy. Znajdująca się na terenie Arboretum kaplica stanowi pozostałość wieży obronnej dawnego zamczyska z przełomu XVI/XVII w. Pierwsze pisane informacje o kaplicy dworskiej znajdującej się na terenie Bolestraszyc zamieszczone są w dokumencie wizytacyjnym parafii żurawickiej… Na terenie parafii znajdują się kaplice prywatne: w wiosce Bolestraszyce, w części wielmożnych Drohojowskich… Dokument ten zachowany jest w Archiwum Archidiecezji Przemyskiej "Wizyta biskupa Sierakowskiego parafii Żurawica z 1744". W drugiej połowie XIX w. (ok. 1870 r.) syn Piotra Michałowskiego Stanisław, zaadaptował jedyną komnatę fortalitium na kaplicę rzymskokatolicką, zwaną też kościółkiem - kaplicą. W murach kaplicy, przetrwały do dziś otwory strzelnicze oraz fragmenty renesansowych polichromii z VXI w. oraz ślady po drewnianych zewnętrznych krużgankach. Kaplica to zapewne najstarszy znany, zachowany, murowany obiekt obronny z czasów Twierdzy Przemyśl z lat 1853-54.
Arboretum i Zakład Fizjografii w Bolestraszycach
37-700 Przemyśl
skr. poczt 471
tel. 016 6716425

e-mail: arboretum@poczta.onet.pl
www.bolestraszyce.com


fort XIII b

photo Zakapior

Historia...

Krzyżtopór - fot. Zakapior

Zapraszamy...


==================
Śladami historii
trasa południowa PL
z zamku Niedzica przez ruiny zamku Czorsztyn, Pieniny, Szczawnice Zdrój do Krynicy Zdrój, Szymbarku, następnie wzdłuż rzeki Dunajec zwiedzamy Tropsztyn, Czchów i bardziej na północ Wiśnicz i Dębno...
==================







==================
Śladami historii
trasa centralna PL
z Kalwarii Pacławskiej do Przemyśla, zobacz zamek Kazimierzowski i Palatium, dalej przez zamek Krasiczyn, Jarosław, Pruchnik, Przeworsk, Łańcut miasto i zamek, Rzeszów, ruiny zamku Odrzykoń, Krosno do Iwonicza Zdrój i dalej do Rymanowa Zdrój i Sanoka, zobacz zamek Królowej Bony...

==================