Mapa serwisu Ukrainian English Slovak
Odwiedzaj...




==================
Śladami historii
trasa północna PL
zamek Kurozwęki, Ujazd ruiny zamku Krzyżtopór, ruiny zamku Janowiec, Kazimierz Dolny, do Zamościa i Horyńca Zdroju...

==================










HISTORIA
Artykuły
Wolne Królewskie miasto Krosno...
Opublikowano 20.02.2008



   Badania archeologiczne dostarczyły wielu nieznanych dotąd pozostałości infrastruktury miejskiej, kilkadziesiąt tysięcy zabytków, bogatych informacji o procesach urbanizacyjnych i kształtowaniu się struktur miejskich w średniowiecznej  Małopolsce. Doskonale zachowały się układy stratygraficzne (nawarstwienia) odzwierciedlające historię miasta. Odkryto relikty dwóch ratuszy - gotyckiego z początków XIV w. w zachodniej części Rynku i renesansowego z początków XVI w. w centralnej części, drewniane kanały odprowadzające ścieki w kierunku Wisłoka z końca XIII w., drewniane wodociągi z 1366 r. z pni drzew iglastych łączonych żelaznymi tulejami (starsze znaleziono tylko w Poznaniu). Były one wielokrotnie wymieniane i użytkowane aż do początku XIX wieku. W rurach znajdowały się specjalnie wydrążone otwory wentylacyjne i kontrolne. Odkryto drewnianą studnię i dół chłonny przy ratuszu gotyckim, podstawy kramów kupieckich oraz ślady celowo utwardzonej nawierzchni Rynku z XIII i XIV w., brukowaną nawierzchnię Rynku z początków XVI w. z wyprofilowanym kamiennym rynsztokiem, drewniany magazyn dziegciu, zbiornik na wodę oraz pozostałości drewnianych budowli handlowych z XVI-XVIII w. Odsłonięto także dwie zapomniane studnie z XIX w.

   Odkryto dziesiątki tysięcy różnorodnych zabytków, w tym wiele unikalnych o randze europejskiej. Wydobyto ponad 100 monet, w tym: półgrosz Kazimierza Wielkiego, trzy denary  królowej Jadwigi, monety czeskie, ruskie, szwedzkie, austriackie, złote i srebrne ozdoby, części stroju, części rzędu końskiego, broń, żelazne i brązowe narzędzia. W warstwach średniowiecznych doskonale zachowały się wyroby z surowców organicznych (skóry, drewno, tkaniny, kości, róg). Odkryto zastawę stołową używaną przez krośnieńskich mieszczan - gliniane dzbany, garnki, talerze, misy, kubki, patelnie oraz szklane flasze i pucharki. W dużych ilościach odkryto kafle piecowe o pięknych ornamentach figuralnych, zoomorficznych, roślinnych, często pokryte różnobarwną glazurą. W obu ratuszach znaleziono pozostałości posadzek układanych z glinianych płytek, a także kamienne detale architektoniczne (kroksztyny, elementy portali).
   Do zupełnie unikalnych zabytków zaliczyć można: złotą sprzączkę do pasa z końca XIII w., kamienną formę odlewniczą ze sceną Ukrzyżowania z przełomu XIII i XIV w.,  ceramiczne formy odlewnicze, kości do gry, odważniki, łopatę z XIV w., nóż ze złoconą rękojeścią, nóż z rogowym trzonkiem, drewniany pięknie zdobiony uchwyt pieczęci miejskiej lub berła, klucz do kłódki kasy miejskiej (?), ceramiczny puchar z pozłacanymi polami i mitologiczną twarzą (import z Niemiec) prawdopodobnie należący do burmistrza, kompletne kafle ze scenami biblijnymi z XIV w., dużą ilość doskonale zachowanych wyrobów z drewna i surowców organicznych (skóra, płótno, sukno), ceramika w tym kilkanaście całych naczyń glinianych, płytki podłogowe i ścienne, wyroby metalowe i szklane, a także w całości zachowane kurze jaja z XIV w. oraz średniowieczną deskę klozetową.

   Niespotykanymi znaleziskami są ołowiane plomby kupieckie, ceramiczne formy odlewnicze i żelazny grot włóczni, na których powtarza się motyw korony królewskiej jako symbolu Wolnego Królewskiego Miasta Krosna.

   Z gotyckiego ratusza o wymiarach 14,2 x 10,5 m zachowały się piwnice zbudowane z piaskowca. Parter i piętro wzniesione były zapewne w konstrukcji szachulcowej. W piwnicach odkryto pozostałości dwóch kamiennych portali. W jednym z pomieszczeń mieścił się warsztat jubilerski. Spłonął on prawdopodobnie w 1500 roku. Relikty te są „pieczęcią” rodową miasta i dowodzą, że już w XIV w. Krosno było miastem o wyjątkowej pozycji w Małopolsce. Jego pierwsza lokacja nastąpić musiała dużo wcześniej niż czasy Kazimierza Wielkiego, może jeszcze w końcu XIII w.

   Ratusz renesansowy o wymiarach 21 x 14,5 m był budowlą trzytraktową, w narożnikach wzmocnioną przyporami, z  reprezentacyjnym wejściem w ścianie zachodniej. Wzniesiono go z piaskowca i cegły. Niespotykanym znaleziskiem są trzy szyby-pochylnie, na które natrafiono we wschodnim trakcie, będące pozostałościami miejskich szaletów. Do wnętrza ratusza przy pomocy drewnianych rur doprowadzona była woda. Tu zbierali się rajcy miejscy, odbywały się sądy, mieściło się więzienie, składy towarów, sklepy. Po pożarze w 1818 roku został on rozebrany i pamięć o nim zaginęła.

   Prace wykopaliskowe były jednymi z największych prowadzonych na terenie zespołu staromiejskiego w Polsce i w tej części Europy. Dostarczyły sensacyjnych odkryć ukazujących w zupełnie nowym świetle najstarsze dzieje Krosna, miasta nazywanego Parva Cracovia, które w XIV-XVI w. nie ustępowało rangą największym ośrodkom miejskim państwa polskiego. Doskonale zachowane wyroby drewniane pozwalają na bardzo precyzyjne datowanie odkryć metodą dendrochronologiczną, co jest ewenementem w skali europejskiej.

   Z tych faktów do tej pory nie zdawali sobie sprawy  historycy. Zabytki te są wielkim dziedzictwem kultury narodowej. Decyzją Zarządu Miasta i Rady Miasta Krosna gotycki ratusz wraz z drewnianą studnią i jednocześnie dołem chłonnym zostaną poddane konserwacji i udostępnione zwiedzającym jako rezerwat archeologiczny, w którym prezentowane będą także odkryte tam zabytki znajdujące się obecnie w Muzeum Podkarpackim. Gotycki ratusz jest obok ratusza krakowskiego jedyną tego rodzaju budowlą z tego czasu w Małopolsce. Odkrycia te zmieniły historię miasta i mogą stać się główną jego atrakcją.

Historia...

Krzyżtopór - fot. Zakapior

Zapraszamy...


==================
Śladami historii
trasa południowa PL
z zamku Niedzica przez ruiny zamku Czorsztyn, Pieniny, Szczawnice Zdrój do Krynicy Zdrój, Szymbarku, następnie wzdłuż rzeki Dunajec zwiedzamy Tropsztyn, Czchów i bardziej na północ Wiśnicz i Dębno...
==================







==================
Śladami historii
trasa centralna PL
z Kalwarii Pacławskiej do Przemyśla, zobacz zamek Kazimierzowski i Palatium, dalej przez zamek Krasiczyn, Jarosław, Pruchnik, Przeworsk, Łańcut miasto i zamek, Rzeszów, ruiny zamku Odrzykoń, Krosno do Iwonicza Zdrój i dalej do Rymanowa Zdrój i Sanoka, zobacz zamek Królowej Bony...

==================