Mapa serwisu Ukrainian English Slovak
Odwiedzaj...

Śladami historii...
... tu też należy być...
==================
Svidník

Ekspozycja Etnograficzna w plenerze,
Słowackie Muzeum Narodowe - Kultury Ukraińskiej.




==================
Śladami historii...
Lwów
skansen.


PODKARPACKI Szlak Architektury Dewnianej


Chyrowa - fot. Wiesław Gargała

Artykuły
... skansen w Markowej...
Opublikowano 25.09.2009

Przy wszystkich ścianach w miejscach zwęgłowań ustawione są słupy z mieczami podtrzymujące konstrukcję dachu połączone są one z płatwiami za pomocą drewnianych tybli. Budynek kryty jest wysokim czterospadowym dachem poszytym schodkowo



słomianą strzechą (tzw. „kiczkami”). Grzbiet dachu (kalenica, reg. „wilk” zabezpieczony jest zmierzwioną słomą i koźlinami.  Okapy dachu są silnie wystające poza ściany budynku. Otwory drzwiowe ujęte w węgary, z nadprożem, mocowane są tyblami lub na wpust. Drzwi są jednoskrzydłowe, deskowo-spągowe, mocowane na pasowych zawiasach z zamkami drewnianymi oraz kowalskiej roboty. Frontowe drzwi do sieni posiadają czterokwaterowe nadświetle. Skrzynkowe, dwuskrzydłowe, sześciokwaterowe okna ujęte są w deskowe opaski. Wnętrze podzielone jest obszerną sienią na przestrzał, dwukwaterowe w części starszej — mieszkalno-gospodarczej, jednopomieszczeniowe — w części gospodarczej (dobudowanej).
Charakterystycznym elementem zabudowy drewnianej gminy Markowa jest występowanie tradycyjnej dla Rzeszowiaków zagrody ogólnej z tzw. oborą (rynkiem).
 Znane są na tym terenie dwa warianty tego typu zagrody. Forma starsza, w której boki zagrody tworzyły: chałupa i równolegle do niej położona stajnia z boiskiem. Pozostałe dwa boki zamykały szopy, chlewiki oraz zapierzenie z desek z wrotami wjazdowymi na umiejscowioną pośrodku oborę. Nieco odmienny wariant zagrody charakteryzował się także zabudowaniami ustawionymi w czworobok, lecz stodoła była wolnostojąca, usytuowana poza obrębem zwartego czworoboku mieszkalno-gospodarczego.


Przewodnik - bardzo sympatyczny Pan duża wiedza.

Reprezentacyjne i najlepiej zachowane przykłady tego typu budownictwa znajdują się na terenie skansenu w Markowej,
 zorganizowanego w latach 80-tych z inicjatywy mieszkańców wsi. Zagrodę-Muzeum w Markowej usytuowano we wschodniej części wsi, na północ od drogi wiejskiej łączącej Markową z Albigową. Teren skansenu otoczony jest sztachetowym płotem z bramą wjazdową od wschodu. Zgromadzono tu charakterystyczne dla dawnego budownictwa Markowej, najbardziej reprezentatywne obiekty.  Znajdują się tu następujące zabytki: zagroda kmieca, stodoła z wozownią, chałupa biedniacka, stajenka, studnia z żurawiem i wiatrak-koźlak.
Do charakterystycznych elementów zagrody należy ogródek kwiatowy przylegający do chałupy, ogrodzony niskim płotem plecionym z wierzbowych gałęzi. Jest to tzw. płot pleciony „kiełbaskami”.
W północno-zachodniej części skansenu usytuowany został wiatrak - koźlak, stanowiący charakterystyczny element krajobrazu tych terenów. W okresie największego rozkwitu młynarstwa wiatrakowego (1920-40) czynnych było w Markowej około 50 wiatraków.
 Wiatrak ten pochodzący z 1946 r. wzniesiony został w konstrukcji słupowo-szkieletowej, na planie zbliżonym do kwadratu. Jest dwukondygnacyjny. Ściany wiatraka szalowane są pionowo deskami kładzionymi na styk. Budynek przykryty jest dachem siodłowym z naczółkiem od strony skrzydeł i z daszkiem okapowym z przeciwnej strony. Pokrycie stanowi gont. Konstrukcja wiatraka wspiera się na tzw. koźle, który złożony jest z pionowego słupa wzmocnionego ukośnymi zastrzałami wspartymi na podwalinach i siodła. Na siodle spoczywają dwie poziome belki, które podtrzymują od dołu budynek. Pod stropem I kondygnacji biegnie  tzw. belka mączna, połączona ze słupem „kozła”. Taka konstrukcja umożliwiała ustawianie budowli pod wiatr, za pomocą sterownego drąga. Zespół napędowy składa sią z następujących drewnianych elementów: skrzydeł („śmigi”) osadzonych na wale koła palecznego, z którym zazębia się tzw. „cywia”. Cztery skrzydła wiatraka „zapierzano” ruchomymi, cienkimi deszczułkami w ilości zależnej od siły wiatru. Do wiatraka prowadzą drewniane, jednobiegowe schody. Drzwi są jednoskrzydłowe,  deskowo-spągowe, zawieszone na zawiasach pasowych. Tego typu wiatraków zachowało się do dziś kilka na terenie Markowej.
Poza ww obiektami, terenie Zagrody-Muzeum znajdują się także kierat i studnia z żurawiem — oba wykonane współcześnie (w latach 80-tych XX w.) na wzór licznie niegdyś występujących w
Markowej tego typu urządzeń.
W północno-wschodniej części Zagrody-Muzeum znajdują się: chałupa biedniacka i stajenka, pochodzące z 1905 r. Chałupa założona jest na rzucie prostokąta, szerokofrontowa. Wzniesiona jest w konstrukcji zrębowej o belkach zrębu wiązanych w zwęgłowaniach na „rybi ogon” i na „obłap”.  Przykryta jest czterospadowym dachem poszytym schodkowo słomą (kiczkami). Wnętrze jest trójpomieszczeniowe z przechodnią sienią, o asymetrycznym układzie. Drewniana stajenka wybudowana jest w konstrukcji zrębowej. Jest to budynek na planie prostokąta, wąskofrontowy, jednopomieszczeniowy. Belki zrębu związane są w zwęgłowaniach na „rybi ogon” i na „obłap”. Przykryta jest dwuspadowym dachem z dachówki.
opracował Zakapior
fot. Bohdan Zhukiewicz (zakapior)
http://pogranicze.eu/pl/gallery/

... photo...

Daliowa - fot. Zakapior

Odwiedzaj...


==================
Śladami historii...
zwiedzaj;
Podkarpacki szlak architektury drewnianej,
==================


==================
Zapraszamy

==================
Śladami historii...
odwiedzaj skanseny
w;
Kalwarii Pacławskiej,
Kolbuszowej,
Markowej,

Przeworsku,
Pruchniku,
Mrzygłodzie,

Jaśliskach,
Sanoku,
Zyndranowej.
==================




Markowa
skansen



Przeworsk




Mrzygłód


Jaśliska








Zyndranowa
skansen
-
Muzeum Kultury Łemkowskiej