Mapa serwisu Ukrainian English Slovak
Odwiedzaj...

Śladami historii...
... tu też należy być...
==================
Svidník

Ekspozycja Etnograficzna w plenerze,
Słowackie Muzeum Narodowe - Kultury Ukraińskiej.




==================
Śladami historii...
Lwów
skansen.


PODKARPACKI Szlak Architektury Dewnianej


Chyrowa - fot. Wiesław Gargała

Artykuły
Magurski Park Narodowy i w jego otulinie - świątynie
Opublikowano 15.07.2007


Osiek Jasielski
   Świątynia orientowana. Prezbiterium mniejsze od nawy, zamknięte trójbocznie z boczną zakrystią. Nawa główna z dwoma bocznymi o niższej wysokości. Kuchta z boku nawy.  Wieża konstrukcji słupowo - ramowej od frontu z kruchtą w przyziemiu i dwoma bocznymi aneksami. Zwieńczona izbicą i gontowym dachem namiotowym. Dach jednokalenicowy, kryty gontem z sześcioboczną wieżyczkę na sygnaturkę. Zwieńczona blaszanym hełmem ostrosłupowym. Wewnątrz strop płaski wspólny dla nawy głównej i prezbiterium. W nawach bocznych spłaszczone sklepienia kolebkowe. Chór muzyczny wsparty na słupach z wybrzuszonym parapetem w części środkowej. Podłoga z płyt piaskowych. Polichromia neobarokowa z 1840 roku. W prezbiterium MB z Dzieciątkiem i Świętymi Dominikiem i Katarzyną oraz scena Przemienienia Pańskiego. W nawie malowidło Boga Ojca. Ołtarz główny i dwa boczne barokowe z XVII wieku. Chrzcielnica kamienna w stylu późnogotyckim z XVI. Zachowane późnogotyckie krucyfiks i obraz malowany na desce z XVI. Tryptyk Świętych Piotra i Pawła z XVI obecnie w Muzeum Archidiecezjalnym w Przemyślu.

    Osada rycerska w Osieku istniała w początkach XIV. Już w XIII istniał gród warowny zabezpieczający południową granicę Polski. Kazimierz Wielki w latach 1363 - 1365 lokował przy istniejącej osadzie miasteczko na prawie magdeburskim. Było ono siedzibą starostwa niegrodowego.
   W miejscowości zachowało się kilkanaście drewnianych domów, stanowiących pozostałość dawnej zabudowy. W południowej części miejscowości znajdują się nikłe ślady kazimierzowskiego zamku. Nazwany został "kocim zamkiem", co wskazywałoby, na to iż ruiny mogły być wykorzystane czasowo na obozowisko przybyłych z południa wychodźców religijnych.


Załęże
   Kościół parafialny pod wezwaniem Jana Chrzciciela wzniesiony w 1760 roku i konsekrowany w 1783. W II połowie XIX wieku został rozbudowany o boczne aneksy (tworząc rodzaj naw bocznych) oraz babiniec pod wieżą. Wnętrze dekorowane eklektyczną polichromią z II połowy XIX.


Olchowiec
   Cerkiew parafialna greckokatolicka pod wezwaniem Przeniesienia Relikwii św. Mikołaja, (obecnie kościół filialny rzymskokatolicki pod  wezwaniem św. Mikołaja). Pierwszą cerkiew wzniesiono w roku 1752. W 1934 rozebrano ją a na jej miejsce wzniesiono nową. W latach 40-tych XX wieku z pozostawionej bez opieki cerkwi rozkradziono znaczną część wyposażenia. Od 1987 roku wznowiono w niej nabożeństwa greckokatolickie. W latach 80 i 90-tych XX wieku cerkiew odremontowano.
   Cerkiew w Olchowcu jest małą orientowaną świątynią o konstrukcji zrębowej. Trójdzielna - składa się z prezbiterium z zakrystią, nawy, małego babińca z przedsionkiem. Dachy kalenicowe, kryte blachą, zwieńczone kopułami z oryginalnymi krzyżami z kolorowymi szkiełkami. Do cerkwi prowadzi zabytkowy, kamienny mostek o ciekawej architekturze. Pierwsza informacja o cerkwi w Olchowcu pochodzi sprzed roku 1792, kiedy to postawiono (przeniesiono z Węgier?) pierwszą maleńką cerkiewką. W kilka lat później zostały zakupione do świątyni 3 dzwony (najmniejszy zachował się do dnia dzisiejszego, po wojnie był zabrany do Dukli, ale w latach 60-tych wrócił do Olchowca).
   W 2000 roku cerkiew wróciła pod władanie greckokatolickiego władyki w Przemyślu i dziś jest użytkowana przez oba wyznania. W miejsce
ikonostasu autorstwa A. Stefanowskiego, który trafił do nowej cerkwi w pod przemyskich Gajach, natomiast w zamian ze składu ikon w Łańcucie do Olchowca trafiły XVIII-wieczne ikony z nieistniejących cerkwi w Ruszelcycach i Leszczawce. Kolejnym etapem rozbudowy cerkwi było zamontowanie witraży oraz dobudowanie przedsionka. Prace konserwatorskie są nadal kontynuowane.


* Chyrowa
- 1780
Cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem Pokrow (Przeświętej Bogarodzicy) wzniesiona w 1780 roku (obecnie kościół  rzymskokatolicki). Cerkiew gruntownie remontowano w 1932 roku i w latach 90-tych XX wieku. Świątynia w Chórowej jest jedną z dwóch zachowanych do dzisiaj cerkwi (obok cerkwi w Bałuciance) prezentujących typ budowli charakterystycznej dla obszaru środkowej i wschodniej Łemkowszczyzny, w których upowszechniło się stosowanie wielopolowych sklepień zrębowych.


Męcina Wielka 
   Cerkiew parafialna greckokatolicka św. św. Kosmy i Damiana (obecnie rzymskokatolicki kościół parafialny) została  zbudowana w 1807 roku. Cerkiew wzniesiono w konstrukcji zrębowej, ściany pokryto gontem. Wnętrze świątyni nakrywają stropy płaskie, a zdobi je polichromia architektoniczno - ornamentalno - figuralna z lat 1930 i 1938. Wyposażenie stanowi kompletny ikonostas (ściana z ikonami) z XVIII oraz dwa XIX-wieczne ołtarze boczne w tradycji barokowej. Na ścianach znajduje się wiele innych ikon, np. fragment rzędu prazdiników z XVIII czy ikona św. Andrzeja.

Męcina
   Kościół św. Antoniego w Męcinie powstał w 1638 roku. W XVIII wieku do nawy dobudowano wieżę i kaplicę. Jednolity blaszany dach nakrywa  nawę i węższe od niej, zamknięte prezbiterium. Ciekawostką jest zegar na północnej ścianie wieży element rzadko spotykany w architekturze drewnianej. Wnętrze nakryte jest stropami płaskimi i ozdobione polichromią z 1888. W świątyni znajdują się ołtarze późnobarokowe z XVIII: w głównym obraz Ecce Homo, w bocznych wizerunki Matki Boskiej Różańcowej i św. Antoniego. Warto zwrócić uwagę na barokową drewnianą chrzcielnicę z XVII.
   Męcina była wsią rycerską, o której pierwsze wzmianki pochodzą z 1326 roku. W okresie reformacji znajdował się tu ośrodek arianizmu.


Pielgrzymka
   Cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem Archanioła Michała (obecnie cerkiew prawosławna) wzniesiona zapewne w XVIII wieku, a gruntownie  remontowana w latach 1870 - 1872 (z tego okresu obecny ikonostas). Świątynia w Pielgrzymce należy do typowych budowli sakralnych wznoszonych na zachodniej Łemkowszczyźnie.

Grabie
   Kościół pod wezwaniem Matki bożej Śnieżnej
w obecnym stanie powstał w latach 90. (prowizoryczna kaplica powstała w  1957 roku).
Usytuowany jest na miejscu nieistniejącej greckokatolickiej cerkwi pod wezwaniem śś. Kosmy i Damiana zbudowanej w roku 1809. Świątynia ta miała charakterystyczną sylwetkę trójdzielnej cerkwi łemkowskiej łamanym dachem krytym gontem. Jedna z wież nadbudowana była nad kruchtą (przedsionkiem), drugi hełm nakrywał nawę główną, trzeci - prezbiterium. W cerkwi znajdował się ikonostas z 1856.
   Po wysiedleniu rdzennej ludności łemkowskiej świątynia w całości uległa spaleniu (1953). Z cerkwi ocalała tylko figurka Matki Bożej, która stoi w bocznym ołtarzu po prawej stronie oraz dwa metalowe krzyże, które wieńczyły cerkiewne kopuły.
   Pamiątką przeszłości jest także znajdujący się z tyłu dawny łemkowski cmentarz parafialny z pięknymi żeliwnymi i kamiennymi krzyżami.

Świątkowa Wielka
   Dawna cerkiew filialna greckokatolicka pod wezwaniem św. Michała Archanioła (od 1986 roku kościół filialny  rzymskokatolicki) wzniesiona (lub przebudowana) w 1757 roku. Remontowana w 1796, a następnie w latach 1826 - 1828 (prawdopodobnie wówczas dobudowano wieżę). W latach 1947 -1986 nie użytkowana. Remontowana w latach 90-tych XX wieku. We wnętrzu polichromia z II połowy XVIII wieku. Cerkiew w Świątkowej należy do typowych budowli sakralnych wznoszonych na zachodniej Łemkowszczyźnie.


Świątkowa Mała
   Jako datę budowy dawnej cerkwi greckokatolickiej pod wezwaniem św. Michała Archanioła (obecnie kościół rzymskokatolicki) przyjmuje się  rok 1762, jednakże często podkreśla się, iż jest to raczej data rozbudowy istniejącej już kaplicy z XVII wieki (dzisiejsze sanktuarium) o nawę i babiniec. Świątynię remontowano i prawdopodobnie przebudowano na przełomie XIX i XX (z tego czasu ma pochodzenie obecna wieża). Cerkiew w Świątkowej Małej należy do typowych budowli sakralnych wznoszonych na zachodniej Łemkowszczyźnie.

Kotań
   Cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem świętych Kosmy i Damiana (obecnie kościół rzymskokatolicki) wzniesiona zapewne w XVIII wieku, a gruntownie remontowana w roku 1841. W 1963 podczas remontu wokół cerkwi utworzono lapidarium (22 zabytkowe nagrobki). Świątynia należy do najbardziej typowych budowli sakralnych wznoszonych na zachodniej łemkowszczyźnie.
    Warto będąc w MPN udać się na wycieczkę by zobaczyć perłę łemkowskiej architektury, perłę, która w ostatnich latach dzięki min. "Towarzystwu Miłośników Krempnej i okolic" odzyskuje swój blask.
   Nie jest znana dokładna data powstania cerkwi, przypuszcza się że zbudowano ją na przełomie XVIII i XIX wieku ale też bardzo często jako datę budowy podaje się rok 1841 (taka data
widnieje nad wejściem do babińca).
Cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem śś. Kosmy i Damiana (obecnie filia parafii rzymskokatolickiej w Krempnej),
- jest jedną z najpiękniejszych w Beskidzie Niskim.
   Posiada trójdzielny układ z wyodrębnioną nawą, babińcem i prezbiterium. Babiniec obiega chór muzyczny. Na ścianie głównej część oryginalnego ikonostasu (rząd apostolski z Pantokratorem, scena Ukrzyżowania oraz Ostatnia Wieczerza). Na ścianach bocznych ikona Męki Pańskiej. W wyposażeniu są jeszcze zabytkowe feretrony, chorągwie i pojedyncze ikony. W ołtarzu głównym zrekonstruowana nastawa ołtarzowa z kopią ikony św. Kosmy i Damiana (oryginał w Łańcucie).
   Po wysiedleniu ludności łemkowskiej cerkiew pozostawała opuszczona. Na czas remontu w latach 1962–1963 zabrano do konserwacji ikonostas i pozostałe wyposażenie cerkwi, umieszczając je w Muzeum Ikon w Łańcucie. W latach 2010-2013 część wyposażenia z Kotańskiej cerkwi powróciło na swoje dawne miejsce. Dzwon i żyrandol znajdują się w cerkwi w Desznicy.
    W latach 60-tych ubiegłego wieku wokół cerkwi utworzono lapidarium kamiennej sztuki łemkowskiej, gdzie zgromadzono nagrobki oraz kamienne krzyże z terenu centralnej Łemkowszczyzny, wyko­nane w ośrodku kamieniarskim w Bartnem. Pomysłodawcą akcji był Olgierd Łotoczko, historyk sztuki, poeta, działacz turystyczny i alpinista.
   Cerkiew poddana została w ostatnich latach pracom konserwatorskim.
   Cerkiew orientowana, obita gontem, umiejscowiona w północnej części wsi, na wysokim wzniesieniu, przy drodze wiejskiej biegnącej w kierunku północnym od szosy Krempna - Świątkowa. Teren cerkiewny otoczony jest drewnianym parkanem z drewnianą bramką. Za cerkwią znajduje się cmentarz
łemkowski.



Krempna
   Cerkiew to budowla orientowana, o konstrukcji zrębowej, trójdzielna (nawa, prezbiterium i babiniec) z zakrystią przy prezbiterium. Konstrukcja wieży, słupowo-ramowa z izbicą, o ścianach pochyłych. Słupy wieży obejmują babiniec. Wokół zachata. Nad nawą i i prezbiterium kopuły namiotowe, dwukrotnie łamane.
    Wewnątrz znajduje się kompletny ikonostas dokończony lub odnawiany około 1835 przez Krasuckiego, malarza pochodzącego z Przemyśla oraz rokokowy ołtarz główny z obrazem św. Mikołaja i drewniane tabernakulum z ikonami na ściankach. Carskie wrota - ażurowe ze sceną Zwiastowania i postaciami czterech Ewangelistów. Nad carskimi wrotami scena Ostatniej Wieczerzy.
   Nad chórem najcenniejszy zabytek świątyni rząd deisis pochodzący ze star­szego, XVII wiecznego ikonostasu: ikona Chrystusa Pantokratora z Matką Bożą i św. Janem Chrzcicie­lem, a po bokach przedstawienia dwuna­stu apostołów. W zachodniej części cerkwi dekoracyjny chór śpiewaczy w formie galerii obiegającej babiniec i zachodnią ścianę nawy. Ściany sanktuarium pokrywa klasycystyczna po­lichromia z końca XVIII o motywach architektonicznych z ornamentyką arabeskowo-kandelabrową. W przedsionku XVIII feretron Matki Bożej (feretron - rzeźba noszona na drążkach podczas uroczystości religijnych). Wśród miejscowych grekokatolików rzeźba otoczona jest czcią i uważana jest za cudowną. Malowidło św. Pawła na węgarze portalu. Przed cerkwią stoi kamienna figura św. Mikołaja, pochodząca z XIX, wykonana w ośrodku kamieniarskim w Bartnem. Zachowane dwa cerkiewne dzwony znajdują się na dzwonnicy obok nowego kościoła.

... photo...

Daliowa - fot. Zakapior

Odwiedzaj...


==================
Śladami historii...
zwiedzaj;
Podkarpacki szlak architektury drewnianej,
==================


==================
Zapraszamy

==================
Śladami historii...
odwiedzaj skanseny
w;
Kalwarii Pacławskiej,
Kolbuszowej,
Markowej,

Przeworsku,
Pruchniku,
Mrzygłodzie,

Jaśliskach,
Sanoku,
Zyndranowej.
==================




Markowa
skansen



Przeworsk




Mrzygłód


Jaśliska








Zyndranowa
skansen
-
Muzeum Kultury Łemkowskiej