Mapa serwisu Ukrainian English Slovak
Odwiedzaj...
MAŁOPOLSKI Szlak Architektury Drewnianej


Zakopane

Artykuły
Świątynie w Małopolsce pod patronatem UNESCO
Opublikowano 15.09.2017



Bohdan Zhukiewicz

Obiekty zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO.
* Dębno Podhalańskie
    Kościół parafialny św. Michała Archanioła
w Dębnie Podhalańskim, zbudowany został w 1490 roku, wieżę wzniesiono w 1601. Jego powstanie wiąże się z działalnością cystersów w Ludźmierzu, ale wiarygodna wzmianka pochodzi dopiero z 1335. Ściany kościoła od wewnątrz zdobią unikatowe malowidła - polichromia z XV-XVI wiek, zawierająca motywy geometryczne i roślinne w układzie pasmowym. Wewnątrz kościoła zobaczyć można m.in. późnogotycki tryptyk w ołtarzu głównym z pocz. XVI, zabytkowy krzyż z 1380, unikatowe cymbałki z XV oraz tabernakulum z pocz. XIV.

   Będąc w Dębnie należy koniecznie udać się na spływ przełomem Dunajca. Trasa spływu wiedzie z miejscowości Sromowce do Krościenka lub Szczawnicy.

 * Lipnica Murowana - XV
* Powroźnik - 1600
* Kwiatoń - XVII
* Brunary Wyżne - 1797
* Owczary - 1653

* Sękowa - 1520
* Binarowa - 1500

Więcej...



Swiątynie Tarnowa i okolic...
Opublikowano 25.05.2017


Tarnów

*Kościół pod wezwaniem Matki Bożej Szkaplerznej zwany "Na Burku",

 - Najświętszej Panny Marii (wezwanie kościółka: Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej; wezwanie parafii: Matki Bożej Szkaplerznej) wzniesiono przed 1458 rokiem, nad potokiem Wątok. Jest jednym z najstarszych drewnianych kościołów w Małopolsce. Słupowa wieża z izbicą, nakryta baniastym hełmem z latarnią, dobudowana została w 1910. We wnętrzu, płaskie stropy z zaskrzypieniami (w nawie) pokrywa polichromia z lat 30. XX wieku, dzieło Tadeusza Terleckiego. Na północnej ścianie prezbiterium dostrzec można resztki późnorenesansowej polichromii ornamentalnej z XVI-XVII. Rokokowy ołtarz główny pochodzi z XVIII, w jego polu środkowym widnieje słynący łaskami obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem z XVI.
więcej o Tarnowie;
http://pl.pogranicze.eu/index.php?categoryid=73

 * Dąbrowa Tarnowska - 1771
* Wojnicz - XVI
* Zawada - XV
* Skrzyszów - 1517
* 
Lipnica Murowana
- XV
 * Iwkowa - XV
* Tymowa - 1764
* Jurków - XVIII
* Rajbrot - XVI


Tarnów

*Kościół pod wezwaniem Trójcy Przenajświętszej "Na Terlikówce",
 -
z lat 1563-89. Zbudowany jest w tradycji gotyckiego budownictwa drewnianego, z barokową wieżą dobudowaną w 1837 roku. Malowniczości dodaje jej gontowe pokrycie ścian i dwu kalenicowego dachu. Płaskie stropy wewnątrz pokrywa polichromia z XX wieku. We wczesnobarokowym ołtarzu głównym z XVII znajduje się cenny obraz z rzadkim przedstawieniem Trójcy Świętej w typie Pietas Domini. Ołtarze boczne pochodzą z końca XVI i zawierają renesansowe obrazy z końca XVI: Koronację Najświętszej Panny Marii i Ukrzyżowanie z klęczącymi postaciami fundatorów obrazu u stóp krzyża.


Więcej...



Tarnów i okolice...
Opublikowano 20.05.2017

Wierzchosławice - muzeum „Dom Wincentego Witosa",
 -
składa się z domu rodzinnego "Wójta z Wierzchosławic" oraz gospodarstwa wybudowanego przez niego samego. Drewniany, zrębowy dom rodzinny, to jest "stary dom”, nakryty jest słomianą strzechą. "Nową zagrodę” wybudował Witos na ziemi, którą wniosła mu w posagu żona. Gospodarstwo zwane przez mieszkańców wsi Witosówką składa się z budynku mieszkalnego, stajni, w której mieści się stała ekspozycja historyczna i biuro muzeum, dwóch stodół (w jednej z nich ekspozycja sztandarów partii i organizacji chłopskich) oraz piwniczki. Budynki ustawione w czworobok wokół podwórza gospodarczego są drewniane.



- Będąc w Wierzchosławicach warto wybrać się do Wojnicza, gdzie znajduje się drewniany kościół z XVII oraz XIX-wieczny pałac.

- Zabudowa w Biesiadkach,
- Dzwonnica w Bochni,
- "Teatr Letni" w Brzesku,
- Zabudowa Czchowa,
- Dwór w Dołędze,
- Zabudowa Lipnicy Murowanej,
- Zespół zabudowy drewnianej w Mokrzyskach,
- Dwór Koryznówka w Nowym Wiśniczu,
- Muzeum Parafialne im. Jana Wnęka w Odporyszowie,
- Rajbrot,
- Spichlerz podworski w Ryglicach,
- Układ urbanistyczny w Szczepanowie,
- Zabudowa w Uściu Solnym,
- Zabudowa drewniana pochodzi z XVIII-XIX w. i przypomina, jak niegdyś wyglądał Zakliczyn,
- Zabudowa w Zalipiu,

Więcej...



Swiątynie Krakowa i okolic...
Opublikowano 25.04.2016

* Kościół parafialny św. Bartłomieja w Krakowie-Mogile zbudowano w 1466 r. z inicjatywy opata miejscowych cystersów Piotra Hirszberga z Biecza. Jest to drugi kościół stojący na tym miejscu, a wznosił go cieśla królewski Maciej Mączka. W 1740 r. dobudowano boczne kaplice oraz zakrystię ze skarbcem. Jest to świątynia gotycka. Kościół składa się z trójnawowego korpusu i węższego prezbiterium zamkniętego trójbocznie. Do korpusu nawowego przylegają dwie późnogotyckie kaplice. Wewnątrz znajduje się bogato zdobiony portal o zamknięciu ostrołukowym. Polichromia rokokowa zdobiąca wnętrze datowana jest na ok. 1766 r.



- Nazwa miejscowości, (od 1950 r. stanowiącej dzielnicę Krakowa) wiąże się z Wandą, córką legendarnego władcy Krakowa - Kraka, która nie chcąc poślubić Niemca Rytygiera, miała utopić się w Wiśle. W pobliżu miejsca, gdzie zostało odnalezione jej ciało, usypano mogiłę. W 1222 biskup krakowski Iwo Odrowąż podarował wieś Clara Tumba cystersom. Będąc w Mogile należy koniecznie odwiedzić klasztor, słynący z niezwykłej polichromii Stanisława Samostrzelnika i bogatej biblioteki zakonnej.
- W nieodległych Branicach warto zwiedzić tzw. Lamus, będący w rzeczywistości wieżą mieszkalno-obronną z XVI w. W jego wnętrzu mieści się obecnie ekspozycja Muzeum Archeologicznego w Krakowie.

* Kościół parafialny Rozesłania Świętych Apostołów w Gruszowie,
* Kościół św. Bartłomieja w Łapanowie,
Kościół św. Andrzeja w Osieku,
* ościół parafialny św.św. Jakuba Starszego i Katarzyny AleksandryjskiejRaciechowicach,
 Kościół parafialny Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Racławicach,
*
Kościół pomocniczy św. Mikołaja Biskupa w Skrzydlnej,
* Kościół św. Sebastiana w Wieliczce,
* Kościół św. Marcina w Wiśniowej,

Więcej...



Kraków i okolice...
Opublikowano 20.04.2016



Barbara Sanocka

   Układ urbanistyczny Lanckorony wraz z pięknymi  drewnianymi domami. Plan miasta oparto na układzie przestrzennym osady przed lokacyjnej, która miała kształt wrzecionowaty oraz nieregularną sieć ulic, a kościół znajdował się w części zachodniej. Do dziś przetrwała tylko część drewnianej zabudowy Lanckorony. Domy przy Rynku i przy ulicach wylotowych wzniesiono w latach 1869-72 po ostatnim pożarze miasta.

- Nieopodal Lanckorony położona jest Kalwaria Zebrzydowska z zespołem klasztornym oo. Bernardynów, wpisanym na listę UNESCO. Przy klasztorze rozsiane są Dróżki Kalwaryjskie, na trasie których znajduje się ponad 40 obiektów (kościołów, kaplic, mostów).

- Spichlerz folwarczny w Bobrku,
- Skansen drewnianego budownictwa ludowego w Dobczycach,
- Klasycystyczny dwór w Glanowie,
- Kaplica św. św. Małgorzaty i Judyty na Salwatorze,
- Zespół budownictwa drewnianego na Woli Justowskiej,
- Pustelnia św. Benedykta w Krzesławicach-Podkamieniu,
-
Dworek „Zacisze" w Miechowie,
- Zabudowa uzdrowiskowa w Ojcowie,
- Dzwonnica przy kościele św. Mikołaja w Skale,
- Dzwonnica przy kościele św. Katarzyny w Tenczynku,
- Dwór Feillów w Woli Zręczyckiej,
- Muzeum Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie,

Więcej...



Podhale, Zakopane i okolice...
Opublikowano 25.11.2015

Bukowina Tatrzańska
Dom Ludowy im. Franciszka Ćwiżewicza
   Inicjatorem budowy
był nauczyciel bukowiańskiej szkoły, Franciszek Ćwiżewicz. Obiekt wzniesiony został wysiłkiem bukowian a także Towarzystwa Przyjaciół Bukowiny w latach 1928-1932. Piętrowy budynek posiada podmurówkę z kamienia. Zbudowany jest na planie wieloboku, którego główną oś stanowi wydłużony prostokąt. Do niego dostawione są boczne skrzydła - mniejsze od frontu i większe w części tylnej. Front wsparty na 4 słupach. Dachy wszystkich części pobite są gontem. W szczytach charakterystyczne zdobnicze motywy góralskie, tzw. słonecka, na kalenicach zaś rzeźbione "pazdury". Obiekt obecnie - podobnie jak dawniej - służy kulturze, siedzibę ma tu Bukowiańskie Centrum Kultury - Dom Ludowy.



- Chochołów;
Muzeum Powstania Chochołowskiego - Chałupa Bafiów,
> Zespół drewnianego budownictwa ludowego, charakterystycznego dla Skalnego Podhala,
Czarna Góra - Muzeum Kultury Ludowej Spisza - Zagroda Korkoszów,
- Zespół szałasów na Polanie Podkólne koło Jurgowa,
- Jurgów - zagroda Sołtysów  Muzeum Kultury Ludowej Spiszu,

- Zakopane;
> Chałupa Sabały - ul. Krzeptówki 17,
> Willa "Harenda",
> Willa "Koliba", ul. Kościeliska 18,
> Willa "Pod Jedlami" na Kozińcu,
> Willa "Atma",
> Willa "Witkiewiczówka",
> Zespół drewnianej zabudowy góralskiej przy ul. Kościeliskiej,
Muzeum Stylu Zakopiańskiego,

Więcej...



Swiątynie Podhala, Spiszu i Orawy...
Opublikowano 20.11.2015

* Sromowce Niżne
   Kościół św. Katarzyny
w Sromowcach Niżnych powstał zapewne w 1513 roku. Pod koniec lat 80. XX wieku wzniesiono nowy kościół murowany, który przejął funkcję kościoła parafialnego. Kościół oparty jest na konstrukcji zrębowej i pionowym szalunku z listowaniem. Nawa i prezbiterium mają taką samą szerokość i nakryte są jednolitym, wielopołaciowym dachem gontowym. Stropy wewnątrz są płaskie. Cenny zabytek stanowi gotycki tryptyk z końca XIV wieku z kopią rzeźby Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Dwa skrzydła tryptyku z XV oraz gotycka chrzcielnica drewniana z XVI przeniesione zostały do nowego kościoła.



*Kościół pomocniczy św. Marcina w Grywałdzie,
*Kościół parafialny pw. św. św. Piotra i Pawła w Lachowicach,
*Kościół parafialny św. Trójcy
w Łopusznej,
*Kościół cmentarny św. Anny w Nowym Targu,
*Kościół parafialny św. Jana Chrzciciela w Orawce,
*Kościół drewniany pod wezwaniem św. Marii Magdaleny - Muzeum Władysława Orkana w Rabce Zdroju,
 - jest jednym z najcenniejszych zabytków architektury w regionie. Został wzniesiony w 1606 roku na miejscu poprzedniej świątyni, która uległa zniszczeniu z niewyjaśnionych przyczyn. W XVIII wieku dobudowano do niego masywną wieżę oraz wieżyczkę na sygnaturkę. Wówczas też przekształcono wnętrze kościoła - zbudowano sklepienia kolebkowe i chór muzyczny.
*Kościół Świętego Krzyża „na Obidowej” w Rdzawce,
*Kościół św. Elżbiety w Trybszu,
*Kaplica Najświętszego Serca Pana Jezusa w Jaszczurówce,

Więcej...



Krościenko, Szczawnica, Pieniny, Spisz, Orawa...
Opublikowano 15.11.2015



Krościenko N. Dunajcem

   Zabudowa pochodzi z XIX w. Na prostokątnym rynku najcenniejsze budynki usytuowane są przy pierzei południowej są to cztery domy z 1 po. XIX w., ustawione szczytami do placu, posiadające wspólne ściany. Warto zwrócić uwagę na domy z 2 poł. XIX w., bardziej okazałe, piętrowe, prezentujące architekturę uzdrowiskową. Natomiast w dzielnicy Zawodzie przy ul. Zdrojowej w latach 30 -tych XX w., na potrzeby powstającego uzdrowiska wniesiono kilka drewnianych budynków o konstrukcji zrębowej. Charakterystyczna dla tej architektury jest bogata dekoracja snycerska ganków i balkonów opartych na słupach.

- Osada Turystyczna Czorsztyn w Kluszkowcach,
- Zabudowa na Polanie Sosny w Niedzicy,
- Spichlerz w Niedzicy,
- Zespół dworski w Łopusznej,
-
Muzeum Regionalne w Sidzinie,
- Sucha Beskidzka -
Karczma Rzym,
-
Skansen im. Józefa Żaka w Zawoi Markowej,
- Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej,

Szczawnica

   Zespół zabudowy uzdrowiskowej w stylu szwajcarsko-tyrolskim stanowi o pięknie górnej, zdrojowej części miasta. Najcenniejsze obiekty zgromadzone są wokół pl. Dietla, którego wygląd pozostaje bez większych zmian od 1866 r. Wyróżniają się drewniane wille „Szwajcarka” z 1852 r., „Holenderka” z 1853 r. oraz „Pałac” z 1864 r. Poniżej pl. Dietla w stronę kościoła wiedzie ul. Jana Wiktora, z ciekawym zespołem willi uzdrowiskowych z 2. poł. XIX w. Urokliwe są też Park Górny i Dolny. W tym pierwszym znajduje się kaplica, drewniane wille „Brat” i „Siostra” oraz pozostałości Dworca Gościnnego.



Więcej...



Krynica...
Opublikowano 25.07.2014



Krynica Zdrój i okolice

   Najciekawsza zabudowa uzdrowiska Krynica Zdrój pochodzi z 2. poł. XIX w. - są to najczęściej okazałe drewniane wille, wzorowane na architekturze uzdrowisk alpejskich. Często nawiązują do tzw. stylu szwajcarskiego, ale zawierają także cechy rodzimego budownictwa. Najbardziej charakterystyczne elementy to m. in. obszerne ganki oparte na słupach i balkony z ozdobnymi balustradami. W późniejszym okresie w architekturze uzdrowiskowej Krynicy zaznaczyły się wpływy lokalnego budownictwa ludowego. Najstarszym obiektem zabudowy jest pijalnia „Słotwinka” znajdująca się w Parku Słowińskim.
- Willa „Romanówka”,

- Krynica jest doskonałym miejscem wypadowym w Beskid Sądecki, głównie zaś pasmo Jaworzyny Krynickiej.

Szlak Cerkwi Łemkowskich - Architektura sakralna.
Krynicki Szlak, będący częścią Szlaku Architektury Drewnianej,
-
daje szanse podziwiania niezwykłych świątyń.
 Budowle te charakteryzuje układ trójizbowy, konstrukcja zrębowa i namiotowe lub kalenicowe dachy. Baniaste hełmy i krzyże, a także często pozorne latarnie i banie, wieńczą dachy. Pod wieżą jest babiniec z przedsionkiem, a po drugiej stronie nawy prezbiterium, oddzielone ikonostasem, który symbolicznie rozdziela sfery sacrum i profanum.

Małopolska To Go
Pomogli opracować
Karolina Pachla-Wojciechowska, Bohdan Zhukiewicz

* Krynica Słotwiny - 1887
 * Polany - 1820
* Czyrna - 1893
* Mochnaczka Niżna - XVIII
* Piorunka - 1798
* Berest - 1842
* Łosie - 1810
* Roztoka Wielka
* Tylicz - 1743
* Tylicz - 1612 - kościół parafialny

* Powroźnik - 1600
    Cerkiew parafialna greckokatolicka (obecnie kościół parafialny rzymskokatolicki) zbudowana została w 1600 roku. Cerkiew była wielokrotnie  remontowana a w latach 1813-14 po powodzi przeniesiono ją na obecne miejsce. Układ wnętrza jest trójdzielny o kwadratowych pomieszczeniach. Ściany zakrystii pokrywa cenna polichromia z 1607 roku. Bogate wyposażenie świątyni stanowią między innymi ikonostas z lat 1743-44, obecnie częściowo rozmontowany, barokowy ołtarz boczny z XVIII wieku z obrazem Chrystusa u Słupa, oraz wiele cennych ikon na przykład Sąd Ostateczny z 1623 roku,
- najstarsze wzmianki o Powroźniku pochodzą z XIV wieku. Nazwa wsi odnosi się prawdopodobnie do zajęcia, którym mogli zajmować się jej mieszkańcy - uprawy konopi potrzebnej do wyrobu powrozów. Po 1565 roku, kiedy to dokonano
ponownej lokacji wsi na prawie wołoskim miejscowość zamieszkiwali osadnicy pochodzenia ruskiego (od XIX nazywani Łemkami). Ci ostatni podjęli inicjatywę wzniesienia świątyni, którą konsekrowano 5 października 1600, 18 czerwca 1607 roku ukończono prace nad dekoracją malarską wnętrza sanktuarium - najświętszego miejsca cerkwi, czyli przestrzeni, w której odprawiana jest ofiara eucharystyczna. Tradycyjnie nie jest ona dostępna dla wiernych, od których oddziela ją ikonostas.

Obiekt wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO.

Więcej...



Zdroje Muszyna, Piwniczna...
Opublikowano 25.05.2014



Muszyna Zdrój  i okolice

Zabudowa mieszczańska
pochodzi głównie z XIX wieku.
  
Niestety, zachowane obiekty są znacznie przekształcone w
 stosunku do stanu pierwotnego. Układ zabudowy składał się z domu mieszkalnego położonego szczytowo na linii zabudowy pierzei rynkowej albo ulicznej oraz obiektów gospodarczych w głębi. Domy o układach dwutraktowych miały sienie przejazdowe na skrajnych osiach. Domy stały blisko siebie, ale między nimi pozostawały wąskie przejścia, tzw. miedzuchy, w których zawieszano drewniane rynny, wspólne dla sąsiadujących domów, i wyprowadzano je daleko przed lico elewacji.

 * Wierchomla Wielka - 1821
* Leluchów - 1861
* Andrzejówka - 1860-64
* Milik - 1813
* Szczawnik - 1841
* Jastrzębik - XIX
* Dubne - 1863
* Wojtkowa - 1792
* Muszynka
- XVII

* Muszyna - Złockie
   Cerkiew parafialna greckokatolicka św. Dymitra
w Muszynie-Złockiem (obecnie kościół parafialny rzymskokatolicki Narodzenia NMP). Świątynia istniała tu już w końcu XVI wieku,  obecną wzniósł budowniczy Kondracz w latach 1867-1872. Świątynię postawiono na rzucie krzyża, zastosowanym na tym terenie po raz pierwszy i nakryto obcą architekturze tutejszych cerkwi ośmiopolową kopułą na tamburze. Wnętrze świątyni ma naturalną barwę drewna, w prezbiterium widnieje zachowana polichromia z 1873. Cerkiew zdobią m.in.: ikonostas autorstwa A. i M. Bogdańskich z XIX, dwa ołtarze boczne z XIX oraz wiele ciekawych ikon.

- Złockie jest położone w Beskidzie Sądeckim, po południowej stronie Jaworzyny Krynickiej (1114 m n.p.m.). Na XVI datowana jest lokacja na prawie wołoskiem. Zamieszkiwana do 1947 przez Łemków.
- Obecnie jest dzielnicą Muszyny, ośrodkiem turystycznym i sanatoryjnym.
- Przez Złockie przebiega zielony szlak turystyczny Wincentego Pola z Muszyny do Wysowej oraz szlak żółty, prowadzący z Muszynki przez Złockie, Wojkową, Szczawnik do Żegiestowa.

Barbara Sanocka, Zakapior



Więcej...



Następne »
... photo...


Odwiedzaj...

Wiesiek Gargała

Śladami historii...

zwiedzaj;
Małopolski szlak architektury drewnianej.
==================




==================
Szymbark
Skansen Wsi Pogórzańskiej






Nowy Sącz
Sądecki Park Etnograficzny



Stary Sącz