Mapa serwisu Ukrainian English Slovak
Odwiedzaj...
MAŁOPOLSKI Szlak Architektury Drewnianej


Zakopane

Artykuły
Beskid Niski - dolina Sękówki...
Opublikowano 15.10.2017

Konieczna
   Cerkiew greckokatolicka św. Bazylego Wielkiego (obecnie prawosławna) zbudowana została  w latach 1903-1905. Jest to świątynia orientowana (prezbiterium zwrócone w kierunku wschodnim), trójdzielna. Dachy, podobnie jak ściany wieży i część prezbiterium, pokryte blachą. Wieża posiada konstrukcję zrębową w części dolnej oraz szkieletową w części górnej. Wnętrze nakryte jest pozornym sklepieniem kolebkowym z polichromią imitującą rozgwieżdżone niebo. Polichromia ścian z 1938 roku. Ikonostas z początku XX wieku, sprowadzony do świątyni z Drohobycza w 1912, cenny ze względu na nietypowy schodkowy układ ikon.

Zdynia
   Cerkiew parafialna prawosławna Opieki Bogurodzicy (dawniej cerkiew greckokatolicka) powstała w 1786 lub 1795 roku. Jest  trójdzielna, z prezbiterium i nawą zbliżonymi proporcjami do kwadratu oraz z prostokątnym babińcem. Ściany w konstrukcji zrębowej pokryte są gontem. Polichromia architektoniczno-ornamentalna pochodzi z 1924. Wyposażenie cerkwi stanowią: późnobarokowy ikonostas z XVIII wieku, w prezbiterium rokokowy ołtarz główny w formie baldachimu z ikoną Ukrzyżowania z końca XVIII oraz późnobarokowy żertwiennik z ikoną św. Patriarchów, także z XVIII.

Wołowiec
   Cerkiew filialna greckokatolicka Opieki Bogurodzicy (obecnie cerkiew prawosławna pod tym samym wezwaniem) została  wzniesiona w XVIII wieku. Jest to cerkiew zachodnio łemkowska z łamanymi dachami namiotowymi i cebulkowymi zwieńczeniami. Ma izbicową wieżę oraz trójdzielny układ wnętrza, z prosto zamkniętym prezbiterium. Wnętrze, oprócz nawy, w której widać dach namiotowy, nakryto stropami płaskimi. W nawie i babińcu zachowały się fragmenty XIX wiecznej polichromii ornamentalnej i figuralnej. Znajdujący się tu ikonostas z końca XVIII wieku stanowi depozyt muzeum w Łańcucie.

Krzywa
   Cerkiew parafialną greckokatolicką św. św. Kosmy i Damiana (obecnie kościół filialny rzymskokatolicki NMP Niepokalanie  Poczętej) zaczęto wznosić w 1924 roku na miejscu wcześniej spalonych świątyń. Budowla wzorowana jest na cerkwiach staroruskich. Nad centralną częścią nawy znajduje się kopuła, a nad zachodnią i prezbiterium wieżyczki z pozornymi latarniami. Na ścianach obitych deskami nie ma polichromii. Wewnątrz świątyni zobaczyć można dwa ołtarze boczne z końca XIX wieku, a w prezbiterium znajduje się ołtarz główny z baldachimem i współczesnym tabernakulum. Obok cerkwi widnieje drewniana dzwonnica.


Gładyszów
   Cerkiew parafialna greckokatolicka Wniebowstąpienia Pańskiego została zbudowana w latach 1938  39 przez huculskich cieśli. Ze względu na pochodzenie budowniczych powstał nietypowy obiekt, zachwycający jednak swoim pięknem i proporcjami. Świątynię wzniesiono na planie krzyża greckiego. Ikonostasu ze względu na wybuch II wojny światowej nie zdążono wykonać. Wyposażenie stanowią ołtarz główny z baldachimem i tabernakulum, dwa rokokowe ołtarze boczne, jeden z ikoną Ukrzyżowania (XVIII wiek), drugim Matki Boskiej z Dzieciątkiem (XVIII).
   W ostatnich latach wykonano ikonostas zarazem kończąc dzieło z końca lat 30-tych XX wieku.

Gładyszów
   Cerkiew parafialna prawosławna Narodzenia św. Jana Chrzciciela wzniesiona w 1857 roku jako kaplica greckokatolicka. W  1914 została rozbudowana w związku z przejęciem funkcji cerkwi parafialnej po spaleniu się w tym samym roku właściwej cerkwi. Wewnątrz podzielona jest ścianą ikonostasu na nawę i prezbiterium zamknięte trójbocznie. Ściany najstarszej części są zrębowe, pokryte gontem, natomiast dobudowany przedsionek ma konstrukcję słupową. Wnętrze nakryto stropami płaskimi. W prezbiterium znajduje się ludowa polichromia z dużym przedstawieniem Trójcy Świętej. Ikonostas pochodzi z XX wieku.

Przysłup
   Cerkiew greckokatolicka świętego Michała Archanioła powstała w 1756 roku, przebudowana  w 1880. Trójdzielna, zbudowana w stylu północno - zachodnio łemkowskim o konstrucji zrębowej. Wieża konstrukcji słupowo - ramowej o ścianach pochyłych z pozorną izbicą, poprzedzona kruchtą. Dachy są kalenicowe, kryte blachą, zwieńczone wieżyczkami z blaszanymi baniastymi hełmami. Niewielkie wnętrze zdobi polichromia z 1929 roku z przedstawieniem Trójcy Świętej i świetego Michała Archanioła. Ikonostas z XVIII wieku sprowadzony z innej cerkwi w 1880. W prezbiterium ołtarz główny z XIX, w nawie późnobarokowy ołtarzyk boczny z ikoną świętego Mokołaja.

Nowica
   Cerkiew greckokatolicka świetej Paraskewi pochodzi prawdopodobnie z lat 1842-43. Posiada  konstrukcję zrębową, trójdzielną, typu zachodnio - łemkowskiego z okresu schyłkowego. Ściany cerkwi pokryte gontem, dachy oraz wieńczące je wieżyczki z pozornymi latarniami pokryte są blachą. Wieża o pochyłych ścianach, z pozorną izbicą, posiada konstrukcję słupowo - ramową. Wnętrze ozdobione jest polichromią z 1927 roku. Między nawą a prezbiterium kompletny ikonostas z końca XVIII wieku. Pośrodku prezbiterium ołtarz główny z XVIII, w nawie późnobarokowy ołtarz z 2-giej połowy XVIII z ikonami Matki Bożej z Dzieciątkiem i św. Jana Chrzciciela.
   Obok cerkwi zabytkowa kostnica i cmentarz.

Pętna
    Dzwonnica przy murowanej cerkwi greckokatolickiej św. Paraskewii jest pozostałością po drewnianej cerkwi z 1700 roku, która stała na miejscu obecnej. Jest to obiekt wolno stojący, wzniesiony w konstrukcji słupowo-ramowej, o pochyłych ścianach oszalowanych pionowo z listwowaniem. Posiada dwie kondygnacje - wyższą stanowi niskie pięterko dzwonowe, wydzielone od reszty daszkiem okapowym. Dzwonnica nakryta jest gontowym dachem namiotowym o cebulastym zwieńczeniu. W jej dolnej części znajduje się wysokie wejście z dwuskrzydłowymi drzwiami deskowo-spągowymi.

Ropica Górna
   Cerkiew filialna greckokatolicka św. Michała Archanioła (obecnie kościół filialny rzymskokatolicki)  powstała w 1813 lub 1819 roku. Cerkiew ma budowę trójdzielną, w wydłużoną nawą i zbliżonymi do kwadratu babińcem i prezbiterium. Wnętrze cerkwi nakryto stropami płaskimi. Ściany i stropy zdobi polichromia z przełomu XIX i XX wieku o motywach ornamentalnych i figuralnych. W wyposażeniu znajduje się rokokowy ikonostas z połowy XVIII wieku (w rzędzie ikon namiestnych rzadko spotykana na tym terenie ikona św. Onufrego), późnobarokowy ołtarz główny z baldachimem i tabernakulum oraz dwa barokowe ołtarze boczne.

Męcina Wielka
   Cerkiew parafialna greckokatolicka św. św. Kosmy i Damiana (obecnie rzymskokatolicki kościół parafialny) została  zbudowana w 1807 roku. Cerkiew wzniesiono w konstrukcji zrębowej, a ściany pokryto gontem. Wnętrze świątyni nakrywają stropy płaskie, a zdobi je polichromia architektoniczno - ornamentalno - figuralna z lat 1930 i 1938. Wyposażenie stanowi kompletny ikonostas (ściana z ikonami) z XIX oraz dwa XIX - wieczne ołtarze boczne w tradycji barokowej. Na ścianach znajduje się wiele innych ikon, np. fragment rzędu prazdiników z XVIII czy ikona św. Andrzeja.

Owczary
- to wieś łemkowska położona w dolinie potoku Siary, wśród pagórków Magury Małastowskiej. Lokowana była na prawie  niemieckim w 1323 roku pod nazwą Rychwałd. W 1417 została przeniesiona na prawo wołoskie. Pod koniec XVI wieku jej właścicielem był Przecław Pieniążek; około 1880 znaczna jej część należała do Edwarda Miłkowskiego. Wieś Owczary nosi taką nazwę zaledwie od 1952, a zawdzięcza ją głównemu zajęciu jej mieszkańców, jakim była hodowla owiec, z której słynęli już przed wiekami.
   Cerkiew znajdowała się we wsi już w 1420. Obecną, pod wezwaniem Opieki Bogarodzicy wznieśli w 1653 miejscowi greckokatolicy jako świątynię parafialną.
   Drewniana, zbudowana w konstrukcji zrębowej, była tradycyjnie podzielona na trzy wyodrębnione części:  prezbiterium, nawę i przedsionek (babiniec). Ten podział został we wnętrzu nieco zatarty, gdy w 1870 poszerzono babiniec do szerokości nawy. Na zewnątrz trójdzielność cerkwi podkreślają dwie kopuły namiotowe łamane uskokowo, nakrywające prezbiterium i nawę oraz wieża. Obecne prezbiterium i zakrystię wzniesiono w miejscu poprzedniego w 1701, a wieżę wybudowali cieśle Dimitr Dekowekin i Teodor Rusynek w 1783. Ściany zewnętrzne cerkwi wykończone są gontem, którym pokryto również dach w trakcie ostatniej konserwacji.
   We wnętrzu zachowało się wyposażenie z XVII i XVIII, którego najcenniejszym elementem jest bogato rzeźbiony i  złocony ikonostas. Znajdujące się w nim ikony zostały prawdopodobnie wykonane przez dwóch różnych twórców w 1712 i 1756. W cerkwi znajdują się także ołtarze boczne, gdyż korzystają z niej wierni obrządku greckokatolickiego i rzymskiego. Ściany, strop i wnętrze pozornych kopuł zostały pokryte polichromią w 1938, namalowaną z okazji 950. rocznicy chrztu Rusi. Jest to polichromia ornamentalna. W kopułach namalowano Ducha Świętego pod postacią gołębicy i czterech cherubinów oraz iluzjonistyczny widok otwartego na niebo okulusa z wijącymi się kwiatami. Portal zachodni z nadprożem wyciętym w ośli grzbiet należy do najstarszych części cerkwi.
   Od 1947 cerkiew była użytkowana przez kościół rzymskokatolicki jako filia parafii w Sękowej. W latach 50. zaczęto okazjonalnie odprawiać nabożeństwa greckokatolickie, a od 1988 są one sprawowane regularnie. Cerkiew została wyróżniona w 1995 nagrodą Europa Nostra za najlepsze utrzymanie zabytkowego obiektu.
Barbara Sanocka

... photo...


Odwiedzaj...

Wiesiek Gargała

Śladami historii...

zwiedzaj;
Małopolski szlak architektury drewnianej.
==================




==================
Szymbark
Skansen Wsi Pogórzańskiej






Nowy Sącz
Sądecki Park Etnograficzny



Stary Sącz