Mapa serwisu Ukrainian English Slovak
Odwiedzaj...
MAŁOPOLSKI Szlak Architektury Drewnianej


Zakopane

Artykuły
Krynica...
Opublikowano 15.02.2017

   Willa „Romanówka” powstała w poł. XIX wieku jako pensjonat wypoczynkowy. Funkcję tę pełniła do lat 70. XX, a w 1994 roku otwarto w niej Muzeum Nikifora - Galerię Sztuki „Romanówka”, będące Oddziałem Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu. Można w nim podziwiać obrazy Epifana Drowniaka - malarza prymitywisty znanego jako Nikifor Krynicki. Willa jest budynkiem eklektycznym, zbudowanym w tzw. stylu szwajcarskim. Na środku elewacji frontowej znajduje się szeroki podcień oparty na rzeźbionych słupach, nad którym widzimy okazałą facjatę z balkonem o ażurowanej balustradzie, zwieńczoną trójkątnym szczytem.



Krynica-Zdrój
- to ogromna, murowana cerkiew pod wezwaniem Piotra i Pawła, wybudowana w latach 1872-1875. Wciąż pełni funkcje świątyni grekokatolickiej.
- to cerkiew pod wezwaniem św. Równego Apostołom Księcia Włodzimierza, w Krynicy-Zdroju. To jedyna cerkiew, która po II wojnie światowej stanęła na terenie Sądecczyzny.
 - kościół pomocniczy Przemienienia Pańskiego i Matki Boskiej Częstochowskiej
powstał w 1863 roku jako pierwszy kościół zdrojowy (tzw. kaplica na „Dietlówce”). Świątynia została zaprojektowana przez architekta F. Księgarskiego w stylu barokowym. Zbudowano ją w konstrukcji zrębowej, na rzucie ośmiokąta połączonego z krzyżem greckim i pokryto gontowym dachem z latarnią. Wyposażenie kościoła stanowią dwa ołtarze z przełomu XIX i XX wieku z obrazami Matki Boskiej Częstochowskiej i Przemienienia Pańskiego. Przy świątyni znajduje się drewniany krzyż z 1910, upamiętniający 500. rocznicę bitwy pod Grunwaldem.
    Najciekawsza zabudowa uzdrowiska pochodzi z 2. połowy XIX - są to najczęściej okazałe drewniane wille, wzorowane na architekturze uzdrowisk alpejskich, często nawiązują do tzw. stylu szwajcarskiego, ale zawierają (łączące) także cechy rodzimego budownictwa. Były one budowane w konstrukcji zrębowej lub słupowo - ramowej. Najbardziej charakterystyczne elementy to m. in. obszerne ganki oparte na słupach i balkony z ozdobnymi balustradami. W późniejszym okresie w architekturze uzdrowiskowej Krynicy zaznaczyły się wpływy lokalnego budownictwa ludowego.
    Najstarszym obiektem zabudowy jest pijalnia "Słotwinka" znajdująca się w Parku Słotwińskim. Najciekawsze wille wznoszone w stylu szwajcarskim znajdują się przy Bulwrze Dietla, są to między innymi "Biała Róża" (rok 1885), "Kosynier " (1880).
    Willa „Romanówka”
powstała w połowie XIX jako pensjonat wypoczynkowy. Funkcję tę pełniła do lat 70. XX, a w 1994 otwarto w niej Muzeum Nikifora - Galerię Sztuki „Romanówka”, będące Oddziałem Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu. Można w nim podziwiać obrazy Epifana Drowniaka - malarza prymitywisty znanego jako Nikifor Krynicki. Willa jest budynkiem eklektycznym, zbudowanym w tzw. stylu szwajcarskim.
   Na środku elewacji frontowej znajduje się szeroki podcień oparty na rzeźbionych słupach, nad którym widzimy okazałą facjatę z balkonem o ażurowanej balustradzie, zwieńczoną trójkątnym szczytem.

Krynica-Słotwiny
- w miejscowości Słotwiny można zobaczyć cerkiew pod wezwaniem Opieki Najświętszej Marii Panny. Wewnątrz ołtarz główny,
zaprojektowany przez Jana Zawiejskiego. Współcześnie świątynia pełni funkcję katolickiego kościoła.
     Cerkiew filialna greckokatolicka Opieki Bogurodzicy (obecnie kościół parafialny rzymskokatolicki Serca Pana Jezusa) pochodzi z lat 1887 – 1888. Cerkiew zbudowana została w tradycji zachodnio łemkowskiego budownictwa cerkiewnego, jednak mocno odbiega od klasycznego układu. Obecne wyposażenie świątyni, w większości przeniesione w latach 50-tych XX, z kościoła parafialnego z części zdrojowej Krynicy, stanowią ołtarz główny z obrazem Serca Jezusowego z 1898, boczne neorenesansowe ołtarze z końca XIX. Z dawnego wyposażenia cerkiewnego zachowały się tylko fragmenty ikonostasu.

Okolice:
2. Czyrna,
- cerkiew greckokatolicka św. Paraskewi
(obecnie kościół  rzymskokatolicki p.w. Niepokalanego Serca NPM) powstała w latach 1893-94. Zbudowana w konstrukcji zrębowej, na planie krzyża, orientowana, trójdzielna. Ramiona boczne zamknięte prostokątnie, zwieńczone półkolistymi szczytami. Wieża izbicowa, oszalowana, zwieńczona gzymsem zegarowym i hełmem. Dach kalenicowy, kryty blachą z wieżyczkami nad nawą i prezbiterium, zwieńczonymi cebulastymi hełmami z latarniami. Wewnątrz ikonostas z początku XX wieku, ołtarzyk z XVII z obrazem Matki Bożej z Dzieciątkiem, obok na ścianie rokokowa ikona św. Paraskewi z 2. poł. XVIII.


3. Mochnaczka Niżna,
- w miejscowości Mochnaczka Niżna znajduje się świątynia, której patronem był św. Michał Archanioł, a obecnie jest Najświętsza Maryja Panna Częstochowska. W całości zachowany ikonostas z przełomu XVII i XVIII wieku stoi za współczesnym ołtarzem z obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej. Do cerkwi od ulicy prowadzi dróżka, której początek zdobi drewniana brama zwieńczona rzeźbą Chrystusa Frasobliwego.
    Cerkiew parafialna greckokatolicka (obecnie kościół parafialny rzymskokatolicki) została wzniesiona w XVIII lub w połowie XIX. Jest to cerkiew łemkowska, w konstrukcji zrębowej. Polichromia figuralno-ornamentalna z lat 1960 - 64 jest dziełem Cz. Lenczowskiego i S. Kruczka. Ikonostas (ściana z ikonami) składa się z części górnej - barokowej oraz dolnej - późno klasycystycznej; część środkowa ikonostasu przesłonięta została ołtarzem głównym o charakterze neogotyku ludowego z obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej (1956).

6. Łosie,
   Zagroda Maziarska w Łosiu stanowi zwarty, zamknięty zespół budynków położony w centrum wsi, w pobliżu cerkwi greckokatolickiej pod wezwaniem Narodzenia NMP z 1810  roku. Jest przykładem zabudowy drewnianej typowej dla Łosia w czasach przed masowym uprawianiem maziarstwa. Budynki chałupy oraz stajni z wozownią pochodzą z końca XIX wieku. Wzniesione są w konstrukcji zrębowej z ciosanych bali jodłowych. Kalenicowe dachy budynków pokryte świerkowym gontem. Na chałupie w połaci dachowej od podwórza zabudowany otwór przeznaczony do wkładania siana na strych. Chałupa jednotraktowa z sienią dzielącą budynek na dwie części. Podpiwniczony spichlerz z I połowy XX o konstrukcji szkieletowej szalowany deskami, z dachem kalenicowym pokrytym gontem. Obecnie budynki stanowią oddział Muzeum Dwory Karwacjanów i Gładyszów w Gorlicach a w chałupie i stajni urządzona jest ekspozycja poświęcona kulturze łemkowskiej i łosiańskiemu maziarstwu.
   Cerkiew greckokatolicka Narodzenia Najświętszej Marii Panny wzniesiona została w 1810,  W 1876 roku lub 1928 została przebudowana, m.in. poszerzono nawę oraz dobudowano dwie zakrystie przy prezbiterium, przez co jej plan zbliżony został do krzyża greckiego. Jest to cerkiew łemkowska typu północno-zachodniego. Ściany świątyni pobite są gontem. Dach jest nieregularny, kalenicowy, kryty blachą, zwieńczony niewielkimi blaszanymi baniami. Wnętrze nakryte jest płaskimi stropami. Ściany zdobi polichromia z 1935. Najcenniejszym elementem wyposażenia jest neobarokowy ikonostas z przełomu XVIII / XIX oraz barokowe ołtarze boczne.

7. Roztoka Wielka,


8. Tylicz,
- następna cerkiew,
którą opiekują się św. św. Kosma i Damian leży w Tyliczu. Jej najstarszym zabytkiem jest ikonostas, w stylu późnego baroku
ze współczesnymi akcentami. Cerkiew św. Kosmy i Damiana, obecnie kościół rzymskokatolicki, została zbudowana w 1743 roku.
    Cerkiew parafialna greckokatolicka. Trójdzielna zachodnio łemkowska cerkiew o konstrukcji zrębowej ma ściany oszalowane i wzmocnione lisicami. Do nawy przy ikonostasie przylegają dwa charakterystyczne dla wschodniej architektury cerkiewnej pomieszczenia dla śpiewaków, tak zwane kriłosy, które nigdzie indziej na łemkowszczyźnie nie występują. Obecnie pełnią one funkcje kaplic bocznych. Polichromia figuralno - ornamentalna z 1938 roku nawiązuje tematycznie do obchodów (950-lecia Chrztu Rusi. Ikonostas późnobarokowy z XVIII wieku jest zdekompletowany.
   
Kościół parafialny św. św. Piotra i Pawła w Tyliczu ufundowany został w 1612 roku przez biskupa Piotra Tylickiego. Kościół wzniesiono w konstrukcji zrębowej, ściany oszalowano poziomo. Układ wnętrza jest jednonawowy, z węższym od nawy, trójbocznie zamkniętym prezbiterium i zakrystią po jego północnej stronie. Polichromia o motywach ornamentalnych i figuralnych została wykonana w 1960 przez K. Morwaya i K. Puchałę. W prezbiterium i przy nim znajdują się trzy rokokowe ołtarze z 2. połowy XVIII wieku, w tym ołtarz główny z cudownym obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem (zwanej Tylicką) z przełomu XVI i XVII.

9. Powroźnik,
   Cerkiew jest klasyczną cerkwią łemkowską. Reprezentuje typ północno-zachodni, którego przykłady znaleźć można na terenie Polski (zachodnim i środkowym obszaru osadnictwa łemkowskiego) oraz Słowacji (przy granicy z Polską): drewniana, obita i pokryta gontem, o konstrukcji zrębowej z słupowo-ramową wieżą.  Cerkiew jest orientowana, o układzie trójdzielnym: składa się z prezbiterium założonego na planie nieregularnego prostokąta, czworobocznej szerszej od pozostałych części nawy oraz założonego na planie kwadratu babińca, nad którym znajduje się czworoboczna pochylona ku środkowi izbicowa wieża. Do prezbiterium od strony północnej przylega trójbocznie zamknięta zakrystia (dawne sanktuarium), a do babińca od strony zachodniej przedsionek. W prezbiterium dwa okna (od strony północnej i wschodniej), w zakrystii również dwa okna (od strony północnej i południowej), w nawie trzy okna (od strony południowej). Prezbiterium nakryte stropem płaskim z fasetą, zakrystia o pozornym sklepieniu kolebkowym, nad nawą uskokowe sklepienie namiotowe, babiniec nakryty stropem płaskim. Nad prezbiterium i zakrystią dachy kalenicowe, nad nawą i wieżą namiotowe. Trójdzielność cerkwi zaakcentowana została w bryle budynku poprzez umieszczenie nad prezbiterium, nawą i babińcem makowic (baniastych hełmów) zwieńczonych krzyżami.
Karolina Pachla-Wojciechowska
fot. Małopolska To Go, Jan, Bo, Zakapior, Bohdan Zhukiewicz

... photo...


Odwiedzaj...

Wiesiek Gargała

Śladami historii...

zwiedzaj;
Małopolski szlak architektury drewnianej.
==================




==================
Szymbark
Skansen Wsi Pogórzańskiej






Nowy Sącz
Sądecki Park Etnograficzny



Stary Sącz