Mapa serwisu Ukrainian English Slovak
Odwiedzaj...
MAŁOPOLSKI Szlak Architektury Drewnianej


Zakopane

Artykuły
... zdroje Piwniczna, Muszyna i okolice...
Opublikowano 25.06.2006


Muszyna


Wierchomla Wielka

   Cerkiew parafialną greckokatolicką św. Michała Archanioła
w Wierchomli Wielkiej (obecnie kościół parafialny rzymskokatolicki) zbudowano w 1821 roku. Cerkiew swym trójdzielnym układem i zwieńczeniami nawiązuje do architektury łemkowskiej.  Polichromia w tradycji barokowo-klasycystycznej została wykonana lub odnowiona w 1928. Na ścianach podziwiać można motywy architektoniczne, a na stropach figuralne sceny biblijne. W wyposażeniu znajdują się: ikonostas z 2. połowy XIX, w prezbiterium XIX-wieczny ołtarz z baldachimem i tabernakulum. Teren otoczony jest kamiennym murem, w którym znajdują się trzy z pięciu zachowanych kaplic.


Leluchów
   Cerkiew parafialna greckokatolicka św. Dymitra w Leluchowie
(obecnie kościół rektoralny rzymskokatolicki) powstała w 1861 roku. Cerkiew łemkowska  zbudowana została w konstrukcji zrębowej, a ściany pokryto gontem. Znajdująca się wewnątrz polichromia ornamentalna na stropach i ścianach pochodzi z początku XX wieku. Wyposażenie cerkwi stanowią: ikonostas (ściana z ikonami) rokokowo - klasycystyczny z 1895 autorstwa A. i M. Bogdańskich (niektóre ikony wykonał w 1873 V. Zomph), ołtarz główny z baldachimem z XIX oraz dwa ołtarze boczne. Przy cerkwi stoi nieduża dzwonnica z drewnianym zwieńczeniem.


Andrzejówka
   Cerkiew greckokatolicka p.w. Zaśnięcia Bogurodzicy
w Andrzejówce (obecnie kościół rzymskokatolicki Wniebowzięcia NMP) wzniesiona została prawdopodobnie w latach 1860–1864.  Jest to budowla trójdzielna, konstrukcji zrębowej, o ścianach pokrytych gontem. Do węższego od nawy prezbiterium przylega zakrystia, pod wieżą mieści się babiniec, przedsionek i zahata. Wewnątrz można zobaczyć ornamentalną polichromię z przełomu XIX i XX wieku oraz ikonostas z XIX o cechach rokokowych, w którym ikony - z wyjątkiem wrót carskich i diakońskich oraz ikony chramowej - przemalował w 1874 V. Zomph.

   W Andrzejówce można spotkać zabytkowe połemkowskie drewniane spichlerze z przełomu XVIII i XIX. Podobnie jak okoliczne miejscowości, posiada źródła mineralne, które zaliczane są do szczaw, w skład których wchodzą kwaśne węglany wapnia, magnezu, potasu i sole żelaza.


Milik
   Cerkiew parafialna greckokatolicka św. św. Kosmy i Damiana w Miliku (obecnie kościół parafialny rzymskokatolicki) powstała w 1813 roku na miejscu poprzedniej  świątyni, zniszczonej przez powódź. Świątynię łemkowską wzniesiono w konstrukcji zrębowej, a ściany pokryto gontem. Polichromia ornamentalna wykonana została w 1930. Do wyposażenia należą: rokokowo-klasycystyczny ikonostas (ściana z ikonami) z 1806, ołtarz z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem (w północnej kaplicy), kilka ciekawych ikon na ścianach, m.in.: Pieta z XVIII, Opłakiwanie Chrystusa z 1700 oraz Trójca Święta.


Szczawnik
   Cerkiew filialna greckokatolicka św. Dymitra w Szczawniku (obecnie kościół filialny rzymskokatolicki) została zbudowana w 1841 roku. Remontowano ją kilkakrotnie w  XX wieku. Jest to trójdzielna cerkiew zachodnio - łemkowska o konstrukcji zrębowej i pokrytych gontem ścianach. Polichromia figuralno-ornamentalna wykonana została w latach 1936-37. W wyposażeniu znajdują się: późnobarokowy ikonostas z XVIII i XIX, w prezbiterium ołtarz z ikoną Ukrzyżowania z XIX, w nawie późnobarokowe ołtarze boczne z obrazami: Przemienienia Pańskiego i Opłakiwania Chrystusa. Na ścianach prezbiterium podziwiać można zbiór ciekawych ikon.

   Wieś położona jest w Beskidzie Sądeckim, u stów Pustej Wielkiej (1061 m n.p.m.) oraz Kotylniczego Wierchu (1033 m n.p.m.). Nazwa wywodzi się od źródeł mineralnych, w które Szczawnik jest zasobny (wody typu szczaw wodorowęglanowo - sodowo - magnezowo - wapniowo - żelazistych z dużą zawartością dwutlenku węgla). Zimą Szczawnik pełni rolę ośrodka narciarskiego (znajduje się tu wyciąg krzesełkowy).
   Przez Szczawnik wiedzie żółty szlak turystyczny z Muszynki przez Wojkową do Żegiestowa, na wschód od wsi biegnie natomiast zielony szlak ze Płockiego na Jaworzynę. W nieodległej Wojkowej warto zobaczyć drewnianą cerkiew p.w. św. Kosmy i Damiana.


Jastrzębik
   Cerkiew filialna greckokatolicka św. Łukasza Ewangelisty w Jastrzębiku zbudowana została w XIX wieku. Jest ona przykładem zachodnio - łemkowskiej architektury  cerkiewnej o wydłużonym układzie trójdzielnym, ścianami w konstrukcji zrębowej i dachem pokrytym gontem. Wnętrze zdobi polichromia ornamentalno-figuralna z 1861 roku. Wśród ikon prawie kompletnego barokowego ikonostasu znajduje się Chrystus Dobry Pasterz z 1775. Barokowo-klasycystyczny ołtarz główny pochodzi z XIX, a dwa późnobarokowe ołtarze boczne z XIX.


Dubne
   Cerkiew filialna greckokatolicka św. Michała Archanioła
w Dubnem (obecnie kościół filialny rzymskokatolicki pod tym samym wezwaniem) z 1863 roku. Jest to typowa cerkiew  zachodnio łemkowska, wzniesiona w konstrukcji zrębowej, o ścianach pokrytych gontem. Cerkiew w układzie trójdzielnym, o węższym od nawy prezbiterium, nie posiada zakrystii. Wnętrze zdobi polichromia ornamentalno-figuralna z końca XIX wieku. Wyposażenie stanowi rokokowo-klasycystyczny ikonostas z przełomu XVIII i XIX (ikony są późniejsze).


Wojtkowa
   Cerkiew parafialna greckokatolicka św. św. Kosmy i Damiana
w Wojkowej (obecnie kościół filialny rzymskokatolicki) datowana jest na 1790 lub 1792 rok.  Jest to budowla konstrukcji zrębowej, o ścianach oszalowanych poziomo, z narożnikami osłoniętymi pionowymi listwami. Ściany od wewnątrz pokrywa XX-wieczna polichromia figuralno-ornamentalną, cenne wyposażenie świątyni pochodzi z XVIII - XIX. W świątyni zachowały się m.in.: kompletny, rokokowy ikonostas z końca XVIII, rokokowe tabernakulum z 2. połowy XVIII oraz drugie, w kształcie małej świątyni, z przełomu XIX i XX. W nawie znajduje się płaszczenica z XIX.

   Wieś położona jest wśród masywów Gór Leluchowskich, niedopodal granicy ze Słowacją. Początki osadnictwa w Wojkowej sięgają prawdopodobnie XIII, kiedy na Stupnem (817 m n.p.m) istniał zamek, a na terenach obecnej wsi strażnica graniczna. Lokacja wsi nastąpiła na surowym korzeniu w 1595, na mocy przywileju kardynała Jerzego Radziwiłła. Ludność Wojkowej trudniła się aprowizacją dworu biskupiego, min. w wino, a także uprawą roli, hodowlą bydła i produkcją węgla drzewnego. O zamożności wsi świadczy istnienie folusza, młynu, tartaku oraz karczmy. Od 1781 należała do Kamery Austriackiej, a po 1813 stała się własnością prywatną. Austriacy wznieśli na południowy zachód od Wojkowej okopy, których pozostałości zachowały się do dnia dzisiejszego. Tradycja przypisuje je Konfederatom Barskim. W czasie okupacji w południowej części wsi zbudowana została strażnica graniczna.
   W początkach XX w Wojkowej działała szkoła i czytelnia. Akcja
„Wisła” zmusiła zamieszkujących Wojkową Łemków do opuszczenia wsi. O ich obecności świadczą łemkowskie chaty, spichlerze, kapliczki oraz liczne kamienne krzyże. W miejscu objawienia zachowała się 200-letnia kapliczka z figurą Matki Boskiej.


Muszynka
- św. Jan Ewangelista patronuje świątyni w Muszynce. Pochodzi ona z XVII wieku, ale częściowo została odnowiona w wieku następnym. Wewnątrz można obejrzeć XVIII-wieczny ikonostas i dwa ołtarze boczne: św. Barbary i Maryi - królowej Nieba i Ziemi. Zainteresowanie wzbudza także ambona z postaciami ośmiu Ojców Kościoła.
    Cerkiew filialna greckokatolicka (obecnie kościół filialny rzymskokatolicki). Poszczególne części cerkwi mają kształt kwadratu, prezbiterium zamknięte jest trójbocznie, z zakrystią od północy. Polichromia ornamentalna pochodzi z przełomu XIX i XX. Przy XVIII-wiecznym ikonostasie znajdują się dwa ołtarze boczne: południowy, późnobarokowy z końca XVII z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem oraz północny, rokokowy z XVIII z rzeźbami św. św. Piotra i Pawła oraz obrazem św. Barbary (według tradycji podarowanym przez konfederatów barskich).

... photo...


Odwiedzaj...

Wiesiek Gargała

Śladami historii...

zwiedzaj;
Małopolski szlak architektury drewnianej.
==================




==================
Szymbark
Skansen Wsi Pogórzańskiej






Nowy Sącz
Sądecki Park Etnograficzny



Stary Sącz