Mapa serwisu Ukrainian English Slovak
Odwiedzaj...
MAŁOPOLSKI Szlak Architektury Drewnianej


Zakopane

Artykuły
Podhale, Zakopane i okolice...
Opublikowano 15.09.2016



Chochołów -
Muzeum Powstania Chochołowskiego
- Chałupa Bafiów - filia Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem, została wzniesiona w 1798 r., a przebudowana w 1889 r. Zagroda była własnością Jana Bafii. Ściany konstrukcji zrębowej zbudowane są z szerokich płazów, półszczytowy dach ozdobiony jest "słoneckiem" oraz "pazdurem". W chałupie urządzono ekspozycję muzealną poświęconą powstaniu chochołowskiemu, które wybuchło 22 lutego 1846 r. - ukazaną na tle typowych wnętrz chat góralskich z poł. XIX w. W izbie czarnej zgromadzono sprzęty codziennego użytku, natomiast w izbie białej - przedmioty odświętne.



Chochołów -
Zespół drewnianego budownictwa ludowego, charakterystycznego dla Skalnego Podhala,
-
stanowi o bezcennej wartości historycznej Chochołowa. Domy ustawione szczytami do drogi, tworzą tradycyjny układ wsi, nazwany ulicówką. Budynki na rzucie prostokąta, nakryte są gontowymi dachami półszczytowymi. Ściany konstrukcji zrębowej, corocznie szorowane na wiosnę, utrzymują jasną barwę drewna. Ciekawostką jest budynek nr 24, zwany "chałupą z Jednej Jedli". Dom należy do Anny Styrculi, a jego zrębowe ściany wzniesione pod koniec XIX w. wykonano z jednego pnia jodły ściętej na pobliskim wzgórzu Ostrysz.
- W pobliżu Chochołowa wznosi się Pogórze Gubałowskie, skąd roztaczają się przepiękne widoki na Tatry.



Czarna Góra -
Zagroda Korkoszów - Muzeum Kultury Ludowej Spisza,
-
jest własnością Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem (dar rodziny Korkoszów), które w latach 1981-1983 dokonało remontu konserwatorskiego całego obiektu i urządziło tu filę muzealną. Najstarsze budynki zagrody wzniesione zostały przez Alojzego Chyżego pod koniec XIX w. W 1919 r. budynek mieszkalny oraz gospodarczy rozbudowano (m.in. postawiono boisko i owczarnię). W latach 30. XX w. zagroda wzbogaciła się o murowaną stajnię, wozownię i chlew, a w starej drewnianej stajni urządzono kierat. Ekspozycja - wykorzystująca oryginalne wyposażenie oraz przedmioty użytkowe, uzupełniona sprzętami z Czarnej Góry - prezentuje spiskie gospodarstwo chłopskie z przełomu XIX i XX.
- W pobliskim Trybszu znajduje się drewniany kościół z najstarszą malowaną panoramą Tatr pochodzącą z 1647 r.





   Zespół szałasów na Polanie Podkólne
koło Jurgowa liczy 56  szałasów pasterskich, wpisanych do rejestru zabytków. Na obecne miejsce obiekty zostały przeniesione po 1879 r. z 90 polan Tatr Jaworzyńskich, co miało związek z utratą położonych tam pastwisk należących do mieszkańców Jurgowa. Na wspomnianych terenach książę Hohenlohe utworzył obszar łowiecki. Na Polanę Podkólne przeniesiono wówczas ok. 100 szałasów. W ten sposób powstała największa w Tatrach i na Podtatrzu tzw. wieś letnia, funkcjonująca jeszcze w ostatniej ćwierci XX w. Zachowane szałasy są cennym zabytkiem zanikającej pasterskiej kultury materialnej.



Jurgów
- zagroda Sołtysów  Muzeum Kultury Ludowej Spiszu składa się z
 dwóch budynków: mieszkalnego ustawionego szczytem do drogi oraz gospodarczego - ustawionego na jego przedłużeniu. Zagrodę zbudował w 1861 r. Jakub Sołtys. Chałupa przekryta jest dachem półszczytowym pobitym gontami, a budynek gospodarczy dachem dwuspadowym, pokrytym dranicami. Od 1981 r. zagroda należy do Muzeum Tatrzańskiego z Zakopanego, które po remoncie (1982-1985) urządziło tu swoją filię muzealną. Ekspozycja etnograficzna prezentuje biedne spiskie gospodarstwo chłopskie z przełomu XIX i XX w.



Zakopane
   Chałupa Sabały - Krzeptówki 17, wzniesiona została na przełomie XVIII i XIX w. Jest przykładem najstarszego typu podhalańskich domów dwuizbowych (tzw. układ śląsko-spiski - sień, izba czarna, izba białą). Według tradycji jest to miejsce urodzin legendarnego gawędziarza i muzykanta - Jana Krzeptowskiego Sabały. W latach 1979-1984 mieściła się tu ekspozycja etnograficzna Muzeum Tatrzańskiego. Obecnie obiekt należy do prywatnych właścicieli.


 
   Willa "Harenda"
wybudowana została w 1920 r. przez Jana Klusia Fudalę, z przeznaczeniem na pensjonat. W 1923 r. zakupił ją wybitny poeta - Jan Kasprowicz. Willa reprezentuje tzw. styl zakopiański drugi, rozwijający się w dwudziestoleciu międzywojennym. Od 1950 r. mieści się w niej muzeum poświęcone życiu i twórczości poety. Eksponowane są w nim: rękopisy, fotografie, książki, meble oraz pastelowe portrety autorstwa Stanisława Ignacego Witkiewicza. Nieopodal, wzniesiono w latach 1927-1933 granitowe mauzoleum mieszczące prochy poety i jego żony, zaprojektowane przez Karola Stryjeńskiego z inicjatywy Marii Kasprowiczowej.


 
   Willa "Koliba"
, ul. Kościeliska 18, ufundowana przez Zygmunta Gnatowskiego, wzniesiona została w latach 1892–1893 wg projektu Stanisława Witkiewicza, jako pierwszy budynek w stylu zakopiańskim. Nazwa „Koliba” pochodzi od gwarowego określenia pasterskiego szałasu. Pod koniec 1993 r. willa stała się siedzibą Muzeum Stylu Zakopiańskiego im. Stanisława Witkiewicza (filia Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem). W budynku można podziwiać wnętrza w stylu zakopiańskim, zaaranżowane przez Władysława Hasiora, m.in. jadalnię (ze zbiorami etnograficznymi Zygmunta Gnatowskiego), salon z meblami autorstwa Stanisława Witkiewicza i jego portretami malowanymi przez Jacka Malczewskiego, sypialnię oraz gabinet.



   Willa "Pod Jedlami" na Kozińcu ufundowana przez Jana Gwalberta Pawlikowskiego, została wzniesiona w latach 1896–1897 wg projektu Stanisława Witkiewicza. Obiekt stanowi sztandarowe dzieło stylu zakopiańskim. Harmonijnego wyglądu budynku dopełnia, charakterystyczna dla tego stylu, dekoracja snycerska. Przez lata willa była miejscem spotkań przedstawicieli polskiej i światowej kultury. Do dzisiaj we wnętrzach zachowało się oryginalne, zabytkowe wyposażenie, m.in. meble projektowane przez Stanisława Witkiewicza i Wojciecha Brzegę.



   Willa "Atma" (wg sanskrytu dusza) wzniesiona została w 1893 r. przez Józefa Kasprusia Stocha, a rozbudowana do obecnej formy na pocz. XX w. W latach 30-tych XX w. mieszkał i tworzył tu Karol Szymanowski największy po Fryderyku Chopinie kompozytor polski. Obecnie w budynku mieści się jedyne na świecie muzeum biograficzne jego imienia. Jest to niepowtarzalna okazja, żeby zapoznać się życiem i osobowością tej wielkiej postaci. Znajdujące się w willi pamiątki ukazują związek autora z kulturą zakopiańską.



   Willa "Witkiewiczówka", droga na Antałówkę 6, wzniesiona została w latach 1903-1904 w stylu zakopiańskim, wg projektu Jana Witkiewicza Koszyca; z fundacji Jana Witkiewicza. Jest to budynek parterowy o konstrukcji zrębowej, z mieszkalnym poddaszem, posadowiony na wysokiej, kamiennej podmurówce z arkadami. W latach 1931-1939 willę zamieszkiwał Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy), syn Stanisława Witkiewicza, znany pisarz, malarz, filozof i teoretyk sztuki. W tym czasie mieściła się tutaj jego słynna Firma Portretowa.



   Zespół drewnianej zabudowy góralskiej przy ul. Kościeliskiej najstarszej ulicy Zakopanego, skupia najciekawsze chałupy góralskie z XIX w. Tutaj, w widłach potoków Młyniska i Cicha Woda narodziło się Zakopane. Wiele zachowanych domów ma charakter zabytkowy, a kilkanaście chałup góralskich, pochodzących przeważnie z 2 poł. XIX w., to obiekty figurujące w rejestrze zabytków. Na odcinku między starym kościołem a Skibówkami ulica Kościeliska ma charakter żywego skansenu i w całości stanowi zespół zabytkowy. Wybudowany w połowie XIX w. drewniany kościół nadał tej części ulicy charakter centrum wsi.



   Muzeum Stylu Zakopiańskiego w Zakopanem - b
udynek wzniesiony został przez Joachima Gąsienicę Sobczaka w 1830 roku, w II poł. XIX wieku znacznie rozbudowany przez dodanie komory, izby, sieni oraz ganku. Zbudowany jest na planie prostokąta, częściowo podpiwniczony. Nakrywa go półszczytowy dach podbity gontem. W szczytach małe okienka doświetlające poddasze. Od frontu ganek wsparty na 4 słu-pach. Szczyty dachu ozdobione motywem „jodełki”, szczyt ganku zaś charakterystycznym „słoneckiem”. Na kalenicy dachu oraz ganku rzeźbione „pazdury”. Od 2009 roku w budynku mieści się filia Muzeum Tatrzańskiego ze stałą wystawą styl zakopiański - inspiracje. W izbie białej eksponowana jest kolekcja Marii i Bronisława Dembowskich, izba czarna ukazuje wnętrze typowej chaty góralskiej z II poł. XIX wieku.


... photo...


Odwiedzaj...

Wiesiek Gargała

Śladami historii...

zwiedzaj;
Małopolski szlak architektury drewnianej.
==================




==================
Szymbark
Skansen Wsi Pogórzańskiej






Nowy Sącz
Sądecki Park Etnograficzny



Stary Sącz