Mapa serwisu Ukrainian English Slovak
Odwiedzaj...
MAŁOPOLSKI Szlak Architektury Drewnianej


Zakopane

Artykuły
Ptaszkowa i okolice...
Opublikowano 15.03.2017

Ptaszkowa
   Kościół pod wezwaniem Wszystkich Świętych został zbudowany w 1555 roku przez Jana Joachima Kulda cieślę z Grybowa. Wewnątrz stropy i ściany pokrywa wielobarwna polichromia figuralna i ornamentalna wykonana w latach 1929 - 1932 przez Józefa E. Dutkiewicza. Starsze malowidła ścienne (1779) zachowały się w kruchcie południowej.
    Z kościołem związane są dwa niezwykłe zabytki: drewniana płaskorzeźba Chrystusa w Ogrójcu z końca XV wieku dzieła Wita Stwosza oraz skrzydła tryptyku z Ptaszkowej z około 1440 roku.
   Drewniany kościół o charakterze gotyckim jest zbudowany w konstrukcji zrębowej, jako jednonawowy, ze wspomnianym transeptem. Po stronie zachodniej znajduje się wieża o pochyłych ścianach, z kruchtą w przyziemiu. Od wschodu zamyka świątynię wieloboczne prezbiterium, do którego od północy przylega zakrystia, a od południa przedsionek.
   Wnętrze świątyni nakrywają stropy, na skrzyżowaniu zaś nawy i transeptu wzniesiono pozorne sklepienie kopulaste. Starsze malowidła ścienne (1776), przedstawiające sceny ze Starego Testamentu oraz św. Marię Magdalenę, zachowały się w kruchcie przy południowej ścianie nawy. Wykonał je zapewne miejscowy twórca, na co wskazuje ludowy charakter tych przedstawień.
    Wyposażenie świątyni jest bogate i urozmaicone. Najcenniejszym obiektem jest rzeźba Matki Bożej z Dzieciątkiem, znajdująca się w prawym ołtarzu bocznym, pochodząca z 1420. Figura ta, nazywana Madonną ze słonecznikiem (od trzymanego przez Maryję kwiatu), stanowiła część ołtarza, którego części - malowane skrzydła oraz rzeźbione postaci świętych - znajdują się w Muzeum Diecezjalnym w Tarnowie oraz Muzeum Narodowym w Krakowie.
   Jednym z najstarszych elementów jest kamienna chrzcielnica z 1506, nieco młodsze są wczesnobarokowe, XVII-wieczne ołtarze boczne, wzbogacone o rokokowe detale. Rokokowe w formie są niezwykle bogato zdobione i barwnie polichromowane ławki, ambona i konfesjonały (1777). Późnobarokowy ołtarz główny, wykonany w 1864, mieści w części środkowej szczególnie czczony przez wiernych obraz Matki Bożej Radosnej, pochodzący z XVIII. W świątyni znajduje się jeszcze kilka interesujących obrazów, między innymi Przemienienie Pańskie na górze Tabor (XVII).
    Z kościołem w Ptaszkowej związany jest jeszcze jeden niezwykły zabytek - drewniana płaskorzeźba przedstawiająca modlącego się w Ogrojcu Chrystusa i dwóch śpiących apostołów. Do Ptaszkowej trafiła zapewne w XIX i znajdowała się w niszy na zewnątrz wschodniej ściany kościoła. W trakcie gruntownej konserwacji przeprowadzonej w latach 2000-2003 odsłonięto spod nawarstwień farb pierwotną strukturę rzeźby, a także odkryto kryptosygnaturę Wita Stwosza wplecioną w szatę św. Jana. Płaskorzeźba ta powstała zapewne dla krakowskiego kościoła Mariackiego 1493-1495. Obecnie jest eksponowana w Muzeum Okręgowym w Nowym Sączu.



Bogusza
    Cerkiew greckokatolicka św. Dymitra (obecnie kościół rektoralny rzymskokatolicki św. Antoniego) datowana jest na 1858 rok. Wzniesiona została w konstrukcji zrębowej, ściany pokryto gontem. Nad nawą zastosowana dach dwuspadowy, nad prezbiterium wielopołaciowy. Polichromia na stropach i ścianach, imitująca klasycystyczną architekturę murowaną, została wykonana przez V. Zompha w 1873 roku. Ikonostas z około 1670 roku z racji przeniesienia do wnętrza prezbiterium podzielony został na części - rząd proroków z krucyfiksem i przedstawieniem Matki Boskiej i św. Jana umieszczono na wschodniej ścianie nawy.

Królowa Górna
   Cerkiew greckokatolicka została wzniesiona w 1915 roku.
Prawdopodobnie wieża pochodzi z poprzedniej, XVIII-wiecznej świątyni stojącej na tym samy miejscu. Budowla mimo przekształceń zachowała typowe cechy świątyni zachodnio łemkowskiej. Stropy i ściany zdobi neobarokowa polichromia z początku XX wieku (pośrodku stropu nad nawą przedstawienie Sądu Ostatecznego). W wyposażeniu świątyni znajduje się ikonostas z XIX wieku, ołtarz główny składający się z XIX-wiecznej podstawy i XVIII-wiecznej nastawy (z ikoną Matki Boskiej Orantki), dwa boczne ołtarze z ikonami sw. Sw. Cyryla i Metodego oraz św. św. Włodzimierza i Olgi.

Mogilno
    Kościół parafialny św. Marcina
wzniesiono w 1765 roku, prawdopodobnie z wykorzystaniem elementów wcześniej istniejącej świątyni, spalonej w 2. połowie XVI wieku. Wewnątrz budynku możemy podziwiać barokowe detale ciesielskie to jest portale o falistych nadprożach, parapet chóru muzycznego, a także gotycki krucyfiks z około 1400. Polichromia o motywach figuralnych i ornamentalnych z 1930 jest dziełem T. Terleckiego. Późnogotycka rzeźba Chrystusa Zmartwychwstałego datowana jest na poczatku XVI, a kamienna chrzcielnica renesansowa na połowę XVI W kościele zachowały się XVII - wieczne płyty nagrobne rodziny Rożnów.

Krużlowa Wyżna
    Kościół Narodzenia NMP
zbudowano w 1520 roku z fundacji Jana Pieniążka. Pod koniec XVIII wieku późnogotycki kościół przekształcono w stylu barokowym. Dwa późnogotyckie portale zwieńczone są łukami o wykroju w tak zwanym ośli grzbiet, natomiast kamienny portal do zakrystii - łukiem w kształcie ściętego trójliścia. Na stropie w nawie znajduje się gotycko-renesansowa polichromia z około 1520, zrekonstruowana w 1894. W kasetonach stropu w prezbiterium widnieją rzeźbione rozety. Ściany nawy i kaplicy pokrywa polichromia, wykonana w 1942 przez Józefa Dutkiewicza.


Opracowali; Barbara Sanocka,  Bohdan Zhukiewicz, Zakapior
fot. Mieczysław Kowal (Jan, bo, zakapior)

... photo...


Odwiedzaj...

Wiesiek Gargała

Śladami historii...

zwiedzaj;
Małopolski szlak architektury drewnianej.
==================




==================
Szymbark
Skansen Wsi Pogórzańskiej






Nowy Sącz
Sądecki Park Etnograficzny



Stary Sącz