Mapa serwisu Ukrainian English Slovak
Odwiedzaj...
MAŁOPOLSKI Szlak Architektury Drewnianej


Zakopane

Artykuły
Beskid Niski - dolina Ropy...
Opublikowano 15.07.2017

Hańczowa
   Cerkiew parafialna prawosławna Opieki Bogurodzicy (dawniej cerkiew parafialna greckokatolicka pod tym samym wyznaniem) powstała w  2 połowie XIX wieku. Jest to typowa cerkiew zachodnio łemkowska o konstrukcji zrębowej i ścianach pokrytych gontem. Polichromia ornamentalno - figuralna oraz ikonostas autorstwa Antoniego, Michała i Zygmunta Bogdańskich, pochodzą z końca XIX wieku. W prezbiterium znajduje się barokowy ołtarz główny, w nawie dwa ołtarze boczne z ikonami Chrystusa przekazującego klucze św. Piotrowi oraz Opieki Bogurodzicy (Pokrow).

Królowa Górna
   Cerkiew greckokatolicka w Królowej Górnej została wzniesiona w 1915 roku. Prawdopodobnie wieża pochodzi z  poprzedniej, XVIII-wiecznej świątyni stojącej na tym samy miejscu. Budowla mimo przekształceń zachowała typowe cechy świątyni zachodnio łemkowskiej. Stropy i ściany zdobi neobarokowa polichromia z początku XX wieku (pośrodku stropu nad nawą przedstawienie Sądu Ostatecznego). W wyposażeniu świątyni znajduje się ikonostas z XIX wieku, ołtarz główny składający się z XIX-wiecznej podstawy i XVIII-wiecznej nastawy (z ikoną Matki Boskiej Orantki), dwa boczne ołtarze z ikonami sw. Sw. Cyryla i Metodego oraz św. św. Włodzimierza i Olgi.

Skwirtne
   Cerkiew filialna greckokatolicka św. Św. Kosmy i Damiana (obecnie kościół filialny rzymskokatolicki) zbudowana w 1837 roku. Jest to  jedna z piękniejszych cerkwi zachodnio łemkowskich. Trójdzielną świątynię wzniesiono w konstrukcji zrębowej, ściany i dachy pokryto gontem. Wnętrze zdobi polichromia figuralno - ornamentalna z 1900 roku. Między nawą a prezbiterium ustawiono współczesną przegrodę o charakterze ikonostasu, natomiast pozostałości dawnego ikonostasu z przełomu XVIII i XIX wieku umieszczono na ścianach. W prezbiterium znajduje się ołtarz główny z baldachimem i tabernakulum z połowy XIX.

Uście Gorlickie
   Cerkiew parafialna greckokatolicka św. Paraskewi pochodzi z 1786 roku. W 2 połowie XX wieku użytkowana była jako kościół  rzymskokatolicki, a od 1951 roku, po powrocie części Łemków, odprawiano w niej także nabożeństwa greckokatolickie. Jest to cerkiew zachodnio łemkowska o konstrukcji zrębowej i ścianach pokrytych gontem. Polichromia figuralno - ornamentalna powstała w 1938 roku. W wyposażeniu znajduje się późnobarokowy ikonostas z XVIII którego ciekawostką są rzadko spotykane rzeźby na antependiach (poniżej Matki Boskiej - przedstawienie Adama i Ewy, poniżej ikony Chrystusa Nauczającego - proroków).

Kuńkowa
   Cerkiew filialna prawosławna św. Łukasza Apostoła (dawniej greckokatolicka) zbudowana została  prawdopodobnie w 1868 roku. Stanowi ona przykład trójdzielnej cerkwi zachodnio łemkowskiej. Ściany konstrukcji zrębowej pokryto gontem. Wnętrze świątyni zdobi polichromia figuralno - architektoniczna z lat 1904 - 1905. Na stropach znajdują się przedstawienia figuralne, między innymi Ducha Świętego, Matki Boskiej Opieki, a na ścianach dekoracje architektoniczne, głównie marmurowe pilastry i kolumny. W prezbiterium mieści się barokowy ołtarz główny z baldachimem i tabernakulum z początku XIX weku. W nawie, na ścianach, rozmieszczone są pozostałości XVIII wieku ikonostasu.

Leszczyny
   Cerkiew greckokatolicka św. Łukasza Ewangelisty (obecnie prawosławna) pochodzi z 1835 roku. Jest to cerkiew  jednonawowa, konstrukcji zrębowej, orientowana, trójdzielna, typu łemkowskiego północno - zachodniego. Wieża konstrukcji słupowo - ramowej z izbicą i kruchtą w przyziemiu. Dachy świątyni kryte są blachą, zwieńczone nad wieżą, nawą i prezbiterium blaszanymi hełmami baniastymi ze ślepymi latarniami i krzyżami. W prezbiterium i nawie płaskie stropy z fasetą. Cenne wyposażenie stanowią ikonostas z 1909 roku, ołtarz główny z baldachimem oraz mały ołtarzyk z ikoną Chrystusa, a także ołtarz boczny z ciekawą ikoną Matki Bożej z Dzieciątkiem w otoczeniu aniołów i biskupów.


Łosie
   Cerkiew greckokatolicka Narodzenia Najświętszej Marii Panny
wzniesiona została w 1810 roku, W 1876 lub 1928 została przebudowana, m.in.  poszerzono nawę oraz dobudowano dwie zakrystie przy prezbiterium, przez co jej plan zbliżony został do krzyża greckiego. Jest to cerkiew łemkowska typu północno-zachodniego. Ściany świątyni pobite są gontem. Dach jest nieregularny, kalenicowy, kryty blachą, zwieńczony niewielkimi blaszanymi baniami. Wnętrze nakryte jest płaskimi stropami. Ściany zdobi polichromia z 1935. Najcenniejszym elementem wyposażenia jest neobarokowy ikonostas z przełomu XVIII/XIX wieku oraz barokowe ołtarze boczne.

   Kilka kilometrów od Łosia znajduje się zalew Klimkówka, nad którym kręcono m.in. sceny do filmu "Ogniem i Mieczem".

  
Zagroda Maziarska w Łosiu stanowi zwarty, zamknięty zespół budynków położony w centrum wsi, w pobliżu cerkwi. Jest przykładem zabudowy drewnianej typowej dla Łosia  w czasach przed masowym uprawianiem maziarstwa. Budynki chałupy oraz stajni z wozownią pochodzą z końca XIX wieku. Wzniesione są w konstrukcji zrębowej z ciosanych bali jodłowych. Kalenicowe dachy budynków pokryte świerkowym gontem. Na chałupie w połaci dachowej od podwórza zabudowany otwór przeznaczony do wkładania siana na strych. Chałupa jednotraktowa z sienią dzielącą budynek na dwie części. Podpiwniczony spichlerz z I połowy XX o konstrukcji szkieletowej szalowany deskami, z dachem kalenicowym pokrytym gontem. Obecnie budynki stanowią oddział Muzeum Dwory Karwacjanów i Gładyszów w Gorlicach a w chałupie i stajni urządzona jest ekspozycja poświęcona kulturze łemkowskiej i łosiańskiemu maziarstwu.


Bielanka
   Cerkiew pod wezwaniem Opieki Najświętszej Marii Panny zbudowana została prawdopodobnie w 1773 roku, w 1913 była odnawiana.  Kiedy w 1947 dachy świątyni strawił pożar, budynek nakryto dachem dwuspadowym. Proces przywracania cerkwi pierwotnego wyglądu rozpoczął się w latach 60. XX wieku całościowo udało się go zakończyć dopiero w 2000. Obecnie w świątyni odbywają się nabożeństwa prawosławne, greckokatolickie i rzymskokatolickie. Dach świątyni oraz ściany nawy, prezbiterium i wieży podbite są gontem. Wieńczące dachy baniaste hełmy z pozornymi latarniami pokryte są częściowo blachą. Górna część wieży pomalowana jest na kolor niebieski, co dodaje cerkwi wyjątkowego uroku. Wnętrze świątyni zdobi polichromia z 1913. Do najciekawszych elementów wyposażenia należy ikonostas z 1783 oraz ikony św. Mikołaja oraz Narodzenie Matki Bożej z XVII umieszczone na ścianach babińca.

   Będąc w Bielance warto wybrać się na wycieczkę do schroniska na Magurze Małastowskiej.

opracował Bohdan Zhukiewicz, Zakapior
fot. (Jan, Mateusz, bo, zakapior)


Kwiatoń
wersja II
   Cerkiew parafialna greckokatolicka św. Paraskewi (obecnie kościół pomocniczy rzymskokatolicki) powstała w 2 połowie XVII wieku.  Świątynia jest klasycznym przykładem łemkowskiej architektury cerkiewnej w Polsce. Wzniesiono ją w konstrukcji zrębowej, ściany i dachy pokryto gontem. Wystrój wnętrza stanowi polichromia o motywach figuralnych i ornamentalnych z 1811 roku. Zachowało się tu kompletne wyposażenie. Ikonostas (ściana z ikonami) autorstwa M. Bogdańskiego z 1904 roku, w prezbiterium ołtarz główny z XIX wieku oraz dwa ołtarze boczne z ikonami Matki Boskiej z Dzieciątkiem oraz Zdjęcia z Krzyża.
   Niewielka wioska Kwiatoń, której pierwotna nazwa brzmiała Kwiatków, jest położona przy głównej drodze pomiędzy  Uściem Gorlickim a Wysową, w dolinie rzeki Zdyni. Wieś powstała w XIV wieku, początkowo była lokowana na prawie magdeburskim, a potem przeniesiona na prawo wołoskie. Należała do rodu Gładyszów z Szymbarku. W XVII wzniesiono we wsi cerkiew pod wezwaniem św. Paraskiewy, a kiedy w 1932 większość mieszkańców zmieniła wyznanie na prawosławne, wzniosła dla siebie drugą cerkiew, na granicy z Uściem Gorlickim. Po wojnie, w ramach akcji „Wisła”, Łemków wysiedlono; część z nich powróciła.
   Patronką cerkwi w Kwiatoniu jest niezwykle popularna w Kościele wschodnim święta Paraskiewa.

    Cerkiew otoczona niewysokim, drewnianym ogrodzeniem z bramkami została wzniesiona w 2. połowie XVII wieku. Wieżę od strony zachodniej dobudowano w 1743. W bryle świątyni wyodrębnione są trzy części: najniższe prezbiterium, wyższa nawa oraz smukła wieża. Drewniana świątynia zbudowana w konstrukcji zrębowej, jak również wieża o konstrukcji słupowej, mieszcząca w przyziemiu babiniec, obite są gontem. Jedynie wieża w części izbicy oraz ścianki rozdzielające daszki zostały pokryte pionowo ułożonymi deskami. Każda z części cerkwi jest nakryta osobnym, uskokowym, gontowym dachem, a wieżę zwieńczoną pozorną izbicą nakrywa baniasty hełm. Ścianki rozdzielające uskokowe daszki nad nawą i prezbiterium zdobi fryz arkadkowy, wycięty w listwach nabitych na deski szalowania.
   Bogate wyposażenie cerkwi pochodzi z XVII-XX i jest utrzymane w stylistyce późnego baroku. Jest to  szczególnie widoczne w pokrywającej wnętrze polichromii, naśladującej dekorację architektoniczną. We wnętrzu świątyni współistnieją elementy obrządku wschodniego i zachodniego. Prezbiterium od nawy oddziela ikonostas, ale przy ścianach znajdują się ołtarze boczne. Ikonostas wypełniają ikony starsze, tradycyjnie malowane, oraz późniejsze, w których widoczne są wpływy łacińskie. Na osi ikonostasu znajdują się ażurowe carskie wrota, przeznaczone tylko dla kapłana i dekorowane medalionami z wizerunkami ewangelistów. Po bokach mieszczą się węższe wrota diakońskie.
   Od 1947 cerkiew użytkowana była przez kościół rzymskokatolicki, a obecnie jest świątynią ekumeniczną. Służy lokalnej wspólnocie prawosławnej i jest kościołem pomocniczym parafii rzymskokatolickiej w Uściu Gorlickim.
Barbara Sanocka

... photo...


Odwiedzaj...

Wiesiek Gargała

Śladami historii...

zwiedzaj;
Małopolski szlak architektury drewnianej.
==================




==================
Szymbark
Skansen Wsi Pogórzańskiej






Nowy Sącz
Sądecki Park Etnograficzny



Stary Sącz