Mapa serwisu Ukrainian English Slovak
Odwiedzaj...
MAŁOPOLSKI Szlak Architektury Drewnianej


Zakopane

Artykuły
Pomiędzy Rożnowem a Nowym Sączem...
Opublikowano 12.12.2012



   Kościół św. Wojciecha i Podwyższenia Krzyża Świętego
w Rożnowie pochodzi z 1662 r. poświęcony w 1705 r. Dwudzielna bryła  kościoła składa się z wielobocznie zamkniętego prezbiterium oraz szerszej nawy. Dach jest dwu kalenicowy, kryty blachą, z wieżyczką na sygnaturkę. Wnętrze nakrywa pozorne sklepienie kolebkowe, dekorowane współczesną polichromią. Na suficie chóru muzycznego zachowana polichromia z ok. 1688 roku. W barokowym ołtarzu głównym znajduje się rzeźbiona grupa Ukrzyżowania z XVII wieku. W ołtarzach bocznych obrazy św. Wojciecha oraz Matki Boskiej Bolesnej. Cennym zabytkiem jest kamienna chrzcielnica z XVII/XVIII w. z drewnianą nakrywą z 1663 r.

- Modrzewiowy dwór w Wielogłowach
*
Kościół Narodzenia NMP na Przełęczy św. Justa
*
Kościół św. Mikołaja w Tabaszowej
*Kościół parafialny Podwyższenia Krzyża Świętego w Podolu
*Kościół parafialny Matki Boskiej Różańcowej w Przydonicy
Bodzio

Więcej...



Grybów... i okolice...
Opublikowano 13.10.2012


Obiekt wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO.
* Brunary Wyżne
Województwo małopolskie, powiat Gorlice, gmina Uście Gorlickie

    Cerkiew parafialna greckokatolicka św. Michała Archanioła
(obecnie kościół parafialny rzymskokatolicki NMP Wniebowziętej) datowana jest na 1797 rok. Budowla trójdzielna, mimo późniejszych przekształceń, zachowała najważniejsze cechy cerkwi zachodnio-łemkowskiej.
    Pierwsza cerkiew w Brunarach została wzniesiona po roku 1616, kiedy we wsi powstała parafia unicka. Nowa świątynia powstała w 1653, zaś współczesna cerkiew w XVIII stuleciu. W 1831 została przebudowana i powiększona. Dawne prezbiterium połączono z nawą, dostawiając nowe, trójbocznie zamknięte, zaś całość pokryto nowym dachem. Po akcji "Wisła" cerkiew została przejęta przez kościół łaciński.
    Nad przedsionkiem wznosi się wieża z hełmem zwieńczonym kutym krzyżem. Podobne hełmy znajdują się ponad nawą i prezbiterium. We wnętrzu znajduje się barokowy, osiemnastowieczny ikonostas. W cerkwi zachowała się polichromia, pokrywająca całość stropu i wewnętrznych ścian obiektu, wykonywana etapami między XVIII i XIX wiekiem, utrzymana w błękitnej tonacji barwnej, z motywem winorośli. Oprócz ołtarza głównego z XVII w cerkwi znajdują się dwa ołtarze boczne z XVIII. Znajdują się w nich ikony Matki Bożej oraz Przemienienia Pańskiego.
    Wnętrze zwieńczają stropy płaskie z fasetami. Polichromię o rokokowo-klasycystycznych motywach architektonicznych oraz roślinnych wykonali Antoni i Józef Bogdańscy w 1898. W nawie widać fragmenty starszej barokowej polichromii z końca XVIII wieku. Barokowy ikonostas z XVIII przemalowany został w czasie remontu w 1831.

 * Grybów - plebania
* Kąclowa - 1926
* Binczarowa - 1760

Więcej...



Zdrój zaklęty w drzewie...
Opublikowano 07.10.2012


Wysowa Zdrój
*   Kościół
parafialny Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej w Wysowej
Zdroju, powstał w latach 1936-38 według projektu Z. Mączeńskiego.  Nawiązuje on do tradycji dawnego budownictwa regionu. Ściany wzniesiono w nietypowej konstrukcji zrębowo-słupowej i oszalowano. Układ wnętrza jest jednonawowy, z węższym prezbiterium zamkniętym trójbocznie, do którego dobudowana została zakrystia. Wewnątrz zastosowano stropy płaskie, nad nawą zaś częściowo pozorne sklepienie kolebkowe wsparte na słupach. Kościół zdobi barokowy ołtarz główny z XVIII lub XIX wieku, przeniesiony z innej świątyni. Znajduje się w nim obraz Wniebowzięcia NMP.
Bohdan Zhukiewicz

*   Cerkiew prawosławna świętego Archanioła - 1779

Więcej...



Skansen Wsi Pogórzańskiej...
Opublikowano 25.09.2012



O
środek Budownictwa Ludowego w Szymbarku

- Wieś letniskowa - skansen

* Kościół pomocniczy
- 1782

* Cerkiew parafialna greckokatolicka Narodzenia Bogurodzicy w Szymbarku (obecnie rzymskokatolicki kościół filialny) zbudowana została w 1790  lub 1821 roku. Cerkiew wzniesiono w konstrukcji zrębowej, ściany pokryte są gontem, a dach blachą. Wnętrze świątyni nakryte jest stropami płaskimi. Na wyposażenie składają się między innymi ikonostas z 1-szej połowy XIX wieku, ołtarz główny z baldachimem z ikoną Ukrzyżowania, w nawie dwa ołtarze boczne nawiązujące do tradycji barokowej z ikonami Chrystusa Nauczającego i Matki Boskiej z Dzieciątkiem, a na ścianach nawy medaliony z ewangelistami, pochodzące z poprzedniego ikonostasu.
Opracował Bohdan Zhukiewicz
fot. (Jan, bo, zakapior, Bohdan Zhukiewicz)

Więcej...



... w Beskidzie Niskim - dolina Ropy - świątynie
Opublikowano 20.09.2012

Opracowali Barbara Sanocka, Bohdan Zhukiewicz, Zakapior
fot. (Jan, Mateusz, bo, zakapior)

 * Hańczowa - XIX prawosławna
* Królowa Górna -
1915
* Skwirtne - 1837
* Uście Gorlickie - 1786
* Kuńkowa - 1868 prawosławna
 * Leszczyny - 1835 prawosławna
* Łosie - 1810
- zagroda Maziarska
* Bielanka -
1773


* Kwiatoń - 1700
Województwo małopolskie, powiat Gorlice, gmina Uście Gorlickie
wersja I

Cerkiew św. Paraskewi w Kwiatoniu -
dawna greckokatolicka.
    Za datę budowy często podawany jest rok 1700. Wieża została dostawiona w 1743 roku. Datę tę odszukano na jednej z belek konstrukcji. Może odnosić się ona jednak jedynie do remontu starszej wieży. Jest to najstarsza pewnie datowana wieża cerkwi łemkowskiej.
   Świątynia jest cerkwią łemkowską typu północno-zachodniego. Uznawana jest za modelowy i najpiękniejszy przykład tego stylu. Cerkiew wybudowano z drewna.
    Wzniesiona została na planie złożonym z trzech kwadratów: obszernego prezbiterium, nawy i babińca. Trójdzielność budowli wyraźna jest również w bryle, która wznosi się od najniższego prezbiterium, przez wyodrębnioną wyższą nawę po dominującą nad całością wysmukłą wieżę. Każdy z członów budowli jest nakryty odrębnym dachem.
    Wieża o pochyłych ścianach ma konstrukcję słupową obejmuje ściany babińca. Wokół wieży znajduje się zachata. Cała cerkiew, zarówno ściany jaki i dach, obita jest gontem, a jedynie partia izbicy pokryta jest pionowym szalunkiem. Konstrukcja posiada dachy namiotowe, dwukrotnie łamane, z makowicami i pozornymi latarniami. Latarnie oraz uskoki zadaszeń kopuły nad nawą ozdobione są fryzem arkadowym wykonanym z listew nabitych na szalunek ścian. Na zwieńczeniach znajdują się ozdobne krzyże, każdy z nich o innym kształcie. Uwagę zwracają dekoracyjne obramienia okien prezbiterium. Wejście do wnętrza prowadzi przez zachodni portal babińca o wykroju spłaszczonego trójliścia. Przestrzeń nad nawą i prezbiterium zamykają łamane kopuły namiotowe, zaś w babińcu strop jest płaski.
   Wewnętrzne ściany zdobi polichromia architektoniczna i figuralna wykonana w 1811 roku. Malowidła na ścianach imitują marmurowe kolumny i gzymsy.
   W zakrystii przechowywana jest płaszczenica wykonana na płótnie gdzie przedstawia zmarłego Chrystusa. Pod wieżą stoi kamienna kropielnica z 1750.


Obiekt wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO.

Więcej...



... w Beskidzie Niskim - Pogórzanie
Opublikowano 15.09.2012


* Binarowa
- 1500
Województwo małopolskie, powiat Gorlice, gmina Biecz
    Kościół parafialny św. Michała Archanioła, datowany jest na około rok 1500, jednonawowy, konstrukcji zrębowej z drewna jodłowego, z wieżą od zachodu z 1596 wzbogaconej o sygnaturkę, konstrukcji słupowo-ramowej (najstarsza znana drewniana wieża przykościelna).
   
Kościół jest jednym z najcenniejszych zabytków Pogórza Ciężkowickiego. Wnętrze jest galerią sztuki zdobniczej: na ścianach barokowe cykle biblijne, zaś w kaplicy unikalna polichromia z 1655. Najcenniejszymi elementami wyposażenia kościoła są gotyckie rzeźby z końca XIV: Matki Boskiej z Dzieciątkiem, a także płaskorzeźby św. św. Małgorzaty, Doroty, Katarzyny i Barbary, znajdujące się w ołtarzach bocznych.
   Pierwszy kościół drewniany został zbudowany około 1400 roku (wspomina o nim Jan Długosz). Spłonął pod koniec wieku XV.
    Na stropach znajdują się w nim wyjątkowo cenne malowidła z XVI - XVII oraz gotyckie rzeźby z XIV między innymi pozostałość ołtarza Czterech Świętych Dziewic. W latach 1641-1650 świątynię gruntownie przekształcono: powstała kaplica pod wezwaniem Aniołów Stróżów, przebudowano chór muzyczny, powiększono otwory okienne, wykonano nową polichromię.
   Wnętrze świątyni nakryte jest stropami płaskimi. W nawie, kaplicy i zakrystii znajdują się nadwieszone nad tymi pomieszczeniami chóry muzyczne. W skład wyposażenia kościoła wchodzą: płaskorzeźby świętych w ołtarzach bocznych,  ołtarz główny, wzorowany na ołtarzu głównym z kościoła parafialnego w Bieczu z figurą Matki Boskiej z Dzieciątkiem z około 1430, kamienna chrzcielnica z 1522, gotycki dzwon z XV wieku wiszący na neogotyckiej dzwonnicy z 1901, gotyckie rzeźby (pozostałość ołtarza Czterech Świętych Dziewic), ozdobne okucia drzwi prowadzących z kruchty do nawy, bogato rzeźbione ławki, konfesjonały pokryte malowidłami, tron celebransa, ambona.
   Pod względem wartości historyczno-artystycznej kościół w Binarowej należy do najcenniejszych i najlepiej wyposażonych budowli tego typu zachowanych w Europie środkowej.

   Będąc w Binarowej, należy koniecznie zwiedzić pobliski Biecz nazywany często "Małym Krakowem" z monumentalnym gotyckim kościołem, ratuszem z renesansową wieżą, pozostałościami murów miejskich z XIV-XVI i Muzeum Marcina Kromera.
Bohdan Zhukiewicz

Obiekt jest wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO.

 * Czermna - 1520
* Libusza - 1513
* Rożnowice - 1756-64
* Rzepnik Biskupi - XVI
* Ciężkowice
 * Jastrzębia - XVI
* Szalowa - 1736
* Polna - XVI
* Wilczyska - XVII
* Ropa - 1761
* Krużlowa Wyżna - 1520
 * Mogilno - 1765
* Ptaszkowa - 1555
* Królowa Górna - 1915
* Bogusza - 1858
Opracowali; Barbara Sanocka, Bohdan Zhukiewicz
fot. (Jan, bo, zakapior)

* Sękowa - 1520
Województwo małopolskie powiat Gorlice
    Położona w Beskidzie Niskim, u podnóża Magury Małastowskiej wieś Sękowa została lokowana przez króla Kazimierza Wielkiego w 1346 roku, który uposażył również tutejszą parafię. Zachowany do dzisiaj, drewniany kościół zbudowano około 1520, a w XVIII wieku wzniesiono niską wieżę i soboty (zrekonstruowane w XX). 
   Późnogotycki kościół pod wezwaniem świętych Filipa i Jakuba Apostołów został zbudowany w oparciu na tradycyjnych zasadach stosowanych w drewnianych świątyniach Małopolski na początku XVI. Wzniesiono go z modrzewiowych bali w  konstrukcji zrębowej. Jego plan jest tradycyjny: jedna nawa z węższym, zamkniętym trójbocznie prezbiterium, z zakrystią po stronie północnej. Od zachodu do świątyni przylega otwarta w przyziemiu wieża, nakryta kopulastym hełmem z wysoką, ośmioboczną latarnią. Ściany kościoła powyżej sobót oraz wysoki, dwuspadowy dach pokryte są gontem. Kościół obiegają dokoła soboty, wsparte na słupach z zastrzałami i nakryte wysokim, sięgającym gzymsu korpusu zadaszeniem. Dach sobót, również pokryty gontem, jest obniżony w miejscach okien.
    We wnętrzu świątyni znajduje się późnorenesansowy ołtarz główny z początku XVII wieku. W jego części środkowej mieści się obraz przedstawiający świętych: Mikołaja, Benedykta i Antoniego, po obu stronach, którego ustawione są w niszach posągi św. Piotra i św. Andrzeja. Na predelli ołtarza znajduje się płaskorzeźba ze sceną Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny, a w  zwieńczeniu - wizerunki, św. Filipa i św. Jakuba. Widoczne na ścianach fragmenty neogotyckiej polichromii pochodzą z 1888. Warto zwrócić uwagę na późnogotycki portal wejściowy, zamknięty łukiem zwielokrotnionym i dekorowany ornamentem. 
   Kościół utracił funkcję świątyni parafialnej w 1885. W czasie działań wojennych, na przełomie 1914 i 1915 został w dużym stopniu zniszczony: drewniane elementy ścian, wieży, sobót i dachu żołnierze wykorzystali do budowy okopów. Również wnętrze z XVI- i XVII-wiecznym wyposażeniem uległo dewastacji. Odbudowę kościoła prowadzono etapami przez cały wiek XX. Ostatni, kompleksowy remont kościoła rozpoczęty w 1983 trwał kilka lat i objął architekturę budowli, jej wyposażenie i otoczenie.
Barbara Sanocka

Prace konserwatorskie wyróżniono w 1994 medalem Europa Nostra, a kościół uznano za wyjątkowy, wpisując go na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.

Więcej...



... w Beskidzie Niskim - dolina Sękówki - świątynie
Opublikowano 10.09.2012

Opracowali Barbara Sanocka, Zakapior
fot. (Jan, bo, Zakapior)

*
 Konieczna
-1903
 * Zdynia - 1786
* Wołowiec - XVIII
* Krzywa - 1924
* Gładyszów - 1938
* Gładyszów - 1857
* Przysłup - 1756
* Nowica - 1842
* Pętna - 1700
* Ropica Górna - 1813
* Męcina Wielka - 1807

* Owczary
Województwo małopolskie, powiat Gorlice, gmina Sękowa
    Cerkiew Opieki Matki Bożej - greckokatolicka, obecnie współużytkowana przez parafie rzymskokatolicką i greckokatolicką. Jedna z najstarszych łemkowskich cerkwi.
   Świątynia w Owczarach została wzniesiona w roku 1653. Była to druga taka budowla na tym miejscu - pierwsza uległa zniszczeniu pod wpływem grząskiego gruntu. W 1701 dokonano całkowitej przebudowy prezbiterium, w 1783 dobudowano wieżę (prace wykonali majstrowie Dimitr Dekowekin i Teodor Rusinka), zaś w 1870 poszerzono przedsionek, by osiągnął równą szerokość z nawą. W 1938 wykonano we wnętrzu polichromię. Po akcji "Wisła" cerkiew przejęła parafia rzymskokatolicka, adaptując ją na kościół, lecz zachowując wezwanie, jakie nosiła. Po powrocie części wysiedlonych do wsi po roku 1956 w budynku okazjonalnie były odprawiane również nabożeństwa greckokatolickie. W latach 1983-1985 dokonano gruntownego remontu całości, w tym przywrócono pokrycie dachu gontem.
    Cerkiew reprezentuje typ łemkowski, jest trójdzielna, z wieżą o konstrukcji słupowo-ramowej ponad przedsionkiem. Prezbiterium i nawa po przebudowach, są równej szerokości. Kryte gontem dachy nad trzema częściami świątyni wieńczą  hełmy z pseudo latarniami i krzyżami. Pierwotnie prostokątne okna znajdowały się jedynie w południowej ścianie cerkwi, gdyż część północną utożsamiano z siłami diabelskimi. Ze względu na konieczność ochrony przed wilgocią cerkiew wzniesiono na fundamencie z wykarczowanych pni drzewnych.
   We wnętrzu znajduje się osiemnastowieczny ikonostas malowany na niebiesko, czerwono i złoto, dekorowany ażurowymi kolumnami z motywem liści winorośli. Ikony w ikonostasie wykonał artysta Jan Medycki, tworzący wizerunki świętych zarówno dla cerkwi, jak i dla kościołów, stąd znajdujące się w cerkwi w Owczarach ikony pozostają pod wyraźnym wpływem barokowej sztuki zachodniej, poza wizerunkami Matki Bożej i Chrystusa. Kilka wizerunków napisał natomiast anonimowy malarz wiejski. Poza ikonostasem cerkiew posiada również boczne ołtarze św. Mikołaja, Matki Bożej oraz Chrystusa. Ikona w tym ostatnim pochodzi z 1664 i pierwotnie znajdowała się w starszym ikonostasie w tej samej świątyni.

Obiekt wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO.

Więcej...



... ośrodki kamieniarstwa...
Opublikowano 05.09.2012

Małopolska To Go
Pomogli opracować Karolina Pachla-Wojciechowska,
Bohdan Zhukiewicz
fot. Małopolska To Go, Bohdan Zhukiewicz

Bartne - słynęło z kamieniarzy;
* Cerkiew parafialna prawosławna 1928–29,
* Cerkiew parafialna greckokatolicka 1842,

   Wieś Bartne
posiada zabudowę łemkowską. Klasyczne domy łemkowskie to tzw. chyże, które pod jednym dachem kryły całe gospodarstwo. Budynek  przedzielony był boiskiem; po jednej jego stronie znajdowała się izba i komora, po drugiej stajnia, obora lub owczarnia. Poddasze wykorzystywane było najczęściej jako miejsce składowania siana lub zboża,
- nazywane jest wsią kamieniarską, gdyż jego mieszkańcy specjalizowali się w tym fachu. Z kamienia wyrabiano zarówno krzyże nagrobne i kapliczki przydrożne, jak też sprzęty gospodarskie. Ciekawostką jest, że na 32 mieszkańców wsi przypada 28 zabytków drewnianych.
    Będąc w Bartnem warto zobaczyć spichlerz kamienny z 1. połowy XIX wieku ze zbiorami kamieniarki. Znajduje się tu także cmentarz ofiar cholery z 1873 roku oraz cmentarz z I wojny światowej. W Bartnem zobaczyć można tradycyjne łemkowskie domy zwane chyżami.
   Charakterystycznym elementem krajobrazu Beskidu Niskiego są łemkowskie drewniane cerkwie.
   W 1928 blisko siedemdziesiąt procent mieszkańców Bartnego przeszło na prawosławie i rozpoczęło starania o powstanie prawosławnej parafii oraz budowę drugiej cerkwi - jej patronami zostali również święci Kosma i Damian.
Cerkiew parafialną prawosławną św. św. Kosmy i Damiana zbudowano w latach 1928–29 wzorując się na starszej cerkwi z pobliskiej Krzywej. Jest to budowla o  konstrukcji zrębowej, oszalowana, pokryta blachą. W świątyni znajduje się zabytkowy 200 letni ikonostas z rozebranej cerkwi z terenu Lubelszczyzny przewieziony do Poczajowa, następnie w 1929 do Bartnego. Obecnie prowadzone są rozmowy na temat sprowadzenia oryginałów ikon (głównych - namiestnych), które wywieziono do wsi Zimna Woda tuż po wojnie. Charakterystyczne dla cerkwi są wykuwane kamienie fundamentów i skosów. Na każdym jej boku w fundamencie znajduje się wykuty krzyż.

Bodaki
* Cerkiew filialna prawosławna
1932 lub 1934,
* Cerkiew parafialna greckokatolicka 1902.

Więcej...



« Poprzednie
... photo...


Odwiedzaj...

Wiesiek Gargała

Śladami historii...

zwiedzaj;
Małopolski szlak architektury drewnianej.
==================




==================
Szymbark
Skansen Wsi Pogórzańskiej






Nowy Sącz
Sądecki Park Etnograficzny



Stary Sącz