Mapa serwisu Ukrainian English Slovak
Zapraszają...

Národný park Poloniny
Bukovské vrchy







TURYSTYKA w Bieszczadach


fot. Iwona

Artykuły
Bieszczady moje ukochane.
Opublikowano 20.05.2009

Krzysztof  J. Szpetkowski

Bieszczadom poświęcam...

 - pięknem górskich połonin
chwytają za serce nostalgią
i żarem wspomnień...
Nad zboczami Otrytu
świt otwiera w zachwycie
błogosławione słońce
niosąc dal barwnych pejzaży,
a wiatr pośród lasu
tchnieniem płodzi pieśni
- w bezludnej oddali
cisza niesie ocalenie...

Bieszczady położone są w tak zwanych zewnętrznych Karpatach Wschodnich, należą geograficznie do Beskidów Lesistych...

* Tarnica
... na Tarnicę z Wołosatego...
... z Ustrzyk Górnych przez Szeroki Wierch...
... z Mucznego... przez Bukowe Berdo... dalej Krzemień...

* Mała Rawka - Wielka Rawka...
... na Krzemieniec - góra na styku trzech granic PL - SK - UA
... od Słowackiej strony...
http://www.sk.pogranicze.eu/index.php?categoryid=8
http://www.sk.pogranicze.eu/index.php?categoryid=8&p2_articleid=32

* Połonina Caryńska...

* Połonina Wetlińska...

* z Cisnej... Jasło - Okrąglik - Rabia Skała - Czerteż...


BIESZCZADY to jeden z najpiękniejszych zakątków na świecie
Zakapior, Ordynat
http://pogranicze.eu/pl/gallery/categories.php?cat_id=3

Tomasz Bruno

Górskie Żale
 Spogląda królowa Tarnica
Na gadżet z napisem
„Bieszczady”
Biesy, Czady, Dusiołki
Kram z błyskotkami

Rusińska prawda
chichocze przy uroczysku
Okrytym mgłą legendy
zmyślonej na prędce

Skoro już tu zawędrowałeś
módl się w cerkwi
Tam nadzieja

pamiętnik
http://pl.pogranicze.eu/index.php?categoryid=42

Więcej...



... wiele interesujących roślin o specyficznej biologii i morfologii...
Opublikowano 20.04.2009

Potok Wołosaty
Wołosaty znał smak kamieni.
Jak mnich
modlił się stojąc przed ikoną gór.
Nanosił barwy na czupryny buków.
Z pędzla skapywała złota farba.
Magda Cybulska

Torfowisko wysokie "Wołosate",
- znajduje się tuż przy drodze Ustrzyki Górne - Wołosate.
- przebiega tędy również ścieżka przyrodnicza "Salamandra", składająca się z 19 przystanków, wśród których znajduje się między innymi torfowisko.

    Przy torfowisku "Wołosate", Bieszczadzki Park Narodowy, na którego terenie się ono znajduje, umieścił tablicę z podstawowymi informacjami o tym ciekawym miejscu. Możemy tu przeczytać, iż już od roku 1959, część torfowiska (2,04 ha) była chroniona jako rezerwat przyrody, natomiast całe torfowisko (4 ha) w 1991 roku weszło w skład BPN.
   Torfowisko położone jest na wysokości około 680 m nad poziomem morza, na żwirowo - gliniastym terasie rzeki Wołosatki, uformowanej w okresie plejstocenu i holocenu. Pokrywy akumulacyjne utworzyły się tutaj na słabo przepuszczalnych, głównie łupkowych warstwach fliszu karpackiego.
Zakapior

Więcej...



Bojkowie w Bieszczadach...
Opublikowano 20.03.2009

Adam Pomykała

Kraina Bojków

   Mieszkańcy wyżyn położonych na zachodnich stokach Ukraińskich Karpat, żyją odizolowani od zewnętrznego świata, zachowując zwyczaje ludowe i rytuały.
    Ich życie jedynie nieznacznie różni się od życia ich przodków – zamieszkują te same wsie, najczęściej te same, tradycyjne domy z bali. Rytm życia wyznaczany jest przez cykl natury i uzależniony jest nadal od uprawy niewielkich pól położonych na stromych górskich zboczach oraz od hodowli kilku zwierząt utrzymywanych na własny użytek.
   Na przestrzeni wieków przypisywano tym ludziom różne narodowości. Nie ruszając się z własnej wsi byli w kolejności obywatelami Polski, Węgier, Monarchii Austro-Węgierskiej, ZSRR i Ukrainy, pozostając w głębi serca Bojkami.

    Przeprowadzili się w te tereny na przełomie XV i XVI wieku. Spośród wielu grup osiedlających się na terenie Karpat oni najwięcej zachowali ze swej Rusińskiej istoty. Mało było u nich wpływów polskich.
   Najwyższe partie Bieszczadów były zamieszkane przez Bojków. Należeli oni do jednej z grup górali Rusińskich żyjących w Karpatach. Bojkowie zasiedlali zachodnie i wschodnie Bieszczady przedzielone dzisiaj granicą polsko - ukraińską. Zachodni kraniec Bieszczadów i Beskid Niski to kraina łemków. Natomiast wschodnimi sąsiadami Bojków byli Huculi. Bojkowie byli grupą jednolicie ukraińską, u łemków silne były wpływy polskie i słowackie, a u Hucułów rumuńskie.
Do głównych zajęć - Bojków należało pasterstwo, robili to dobrze i na dużą skalę.
Obszar - Bojkowszczyzny to mniej więcej obszar od wsi Solinka (ona była łemkowska) przez pasmo Wołosania i Chryszczatej, aż do wsi Turzańsk i Rzepedź (również łemkowskich). Cisna, Liszna, Dołżyca i Sukowete były bojkowskie.

 Stroje - były znacznie uboższe od Łemków. Sami tkali płótna i sami je nosili. Sukno otrzymywali poprzez spilśnianie w foluszach tkaninę wełnianą. Kobiety i mężczyźni ubierali się na biało na koszule zakładali lejbiki - kamizelki, które były brązowe. Rzadko u Bojków można było spotkać kolorowe akcenty. Często jednak noszono kożuchy, były ciepłe przy wypasaniu, kiedy wiał wiatr. 
                                                          
Budownictwo                        
      chyża w Libuhorze
 - chaty (chyże) bojkowskie miały czterospadowe słomiane dachy. Piece wprowadzały dym na poddasze - pół kurne, było jeszcze ciekawiej, dym unosił się w izbie i wychodził przez otwór w ścianie - chaty kurne. Natomiast cerkwie były jednolite. Nawa główna najwyższa, a prezbiterium i babiniec były niższe, przy czym dzwonnice stały osobno.
- dach był pokryty gontem.           chyża z Czernohory
    Dzisiaj z bojkowskich zabytków ostała się cerkiew w Smolniku, ale niektórzy wzorując się na tej architekturze wybudowali świątynie, podobne na przykład cerkiew w Grąziowej, Listkowatem i Równi. Wsie bojkowskie budowano wzdłuż potoku, lub strumienia. Pola dzielono na długie wąskie pasy, a domy stały na krańcach pól. Centrum wsi to cerkiew i cmentarz. Młyn, karczma i dwór stały w oddaleniu. Krzyże i kapliczki budowano na roztajach i skrzyżowaniach dróg, ale nie w miejscu czyjeś śmierci.

Więcej...



"W Dolinie Górnego Sanu"
Opublikowano 02.06.2008

W dolinie górnego Sanu
Park Krajobrazowy Doliny Sanu
33 480 ha
Wraz z Bieszczadzkim Parkiem Narodowym (stanowiąc jego północną otulinę) i Ciśniańsko - Wetlińskim Parkiem Krajobrazowym wchodzi w skład Międzynarodowego Rezerwatu Biosfery: Karpaty Wschodnie. Chroni dolinę górnego Sanu. Oferuje dwupiętrowy układ roślinności pasm górskich, bogate florystyczne łąki oraz bardzo licznie reprezentowaną faunę (wszystkie duże drapieżniki, krajowe gady z wężem Eskulapa i około 130 gatunków awifauny).

- w latach 1970 - 1980 utworzono pięć rezerwatów torfowiskowych.
Cztery z nich w roku 1999 włączono do Bieszczadzkiego Parku Narodowego.
"Dźwiniacz", "Łokieć",
- ścieżka przyrodniczo - historyczna.
Znakowana ścieżka (kolor zielony) z Tarnawy Niżnej do Dźwiniacza bierze swój początek, około 200 m za hotelikiem BdPN "Nad Roztoką".
Po lewej stronie - vis a vis dawnego Igloopolu, będzie oznakowane zejście i tabliczka - Dźwiniacz Górny (cmentarz) - 3,5 km.
"Tarnawa", "Litmirz",

- najbardziej wysunięty na północ rezerwat "Zakole" pozostał poza parkiem. Położony w zakolu Sanu, tuż przy granicy z Ukrainą, jest trudno dostępny i dzięki temu najmniej narażony na zniszczenie.
Z tego powodu jest tak ważny dla badaczy.
Przedmiotem ochrony jest tu prawidłowo wykształcone holoceńskie torfowisko wysokie. Torfowisko to, podobnie jak pozostałe torfowiska Bieszczadów, jest obiektem unikatowym w skali Polski południowo - wschodniej.

Sokoliki (Sokoliki Górskie)

Obecnie Muczne i Tarnawa Niżna to jedyne zamieszkane wsie na terenie "Bieszczadzkiego Worka", a kiedyś (przed II wojną światową) było ich znacznie więcej, oprócz wyżej wymienionych, były to: Sianki, Beniowa, Sokoliki Górskie, Bukowiec, Tarnawa Wyżna, Dydiowa, Łokieć oraz Dźwiniacz Górny. Zamieszkiwała je ludność głównie Bojkowska. Po wielu z nich pozostały jedynie ślady w postaci ruin cerkwi i cmentarzy.
 Poprzez Tarnawę Niżną (samochodem, już w Parku Narodowym) docieramy na parking w nieistniejącej wsi Bukowiec. Stąd rozpoczyna się dydaktyczna ścieżka przyrodnicza "W Dolinie Górnego Sanu". Ślady przeszłości i niezwykły świat przyrody przeplatają się tu w sposób wyjątkowy. Na rozległej polanie, gdzie do końca II wojny światowej istniała wieś Beniowa, uchowała się rozłożysta lipa i fragment starego cmentarza. Cicho i nostalgicznie. Po ukraińskiej stronie na granicy „sistema”, za ledwie widocznym Sanem, sunie pociąg towarowy. Pozostawiamy ocalałe kamienie, czytamy tablicę informacyjną opracowaną przez Bieszczadzki Park Narodowy i zmierzamy ku wsi Sianki. Od miejsca, w którym kiedyś istniała ta miejscowość, dzieli nas puszczański fragment ścieżki. Zwalone drzewa, cieki wodne, gąszcz. Dalej już łatwiej, dukt śródleśny, następnie ścieżka ku Sanowi.
 Widzimy po ukraińskiej stronie Sianki, przedwojenne letnisko, które miało połączenie kolejowe z Przemyślem i Lwowem, trzy schroniska, domy wczasowe i pensjonaty, a nawet tor saneczkowy i skocznię narciarską, po polskiej stronie ocalał jedynie cmentarz ze słynnym "Grobem Hrabiny". To miejsce pochówku niegdysiejszych właścicieli tutejszych ziem - Klary i Franciszka Stroińskich.
Zakapior
fot. Twoje Bieszczady (ordynat, zakapior)

Więcej...



... miejsca gdzie przecinały się szlaki handlowe...
Opublikowano 01.06.2008

Lutowiska
- wieś leżąca przy dużej obwodnicy bieszczadzkiej - jadąc z Czarnej, przy dojeździe do Lutowisk na wzgórzu wykonano parking widokowy, z którego otwiera nam się ogromna przestrzeń. Przy dobrej widoczności widać najwyższe partie Bieszczadów, a w dole u stóp Berda i pasma Otrytu rozłożyła się siedziba największej gminy w Polsce o najmniejszym zaludnieniu.
   Miejscowość została lokowana na prawie wołoskim w dobrach Kmitów na gruntach wsi Żurawin przed rokiem 1580. Dokładna data nie jest znana, nie ma zapisków, natomiast regestr podatkowy z 1580 roku mówi o podatkach nałożonych na wieś. Czyli już minął 24-letni okres wolnizny a to nam mówi, że wieś musiała istnieć około 1565 roku, a nawet wcześniej.

Smolnik i Procisne... Żurawin...
"Wieś Smolnik"
   Obszar Smolnika i jego siostrzanej wsi Procisne został zagospodarowany jeszcze w XV wieku przez mieszkańców Żurawina.
Wszystkie te miejscowości należały do rodu Kmitów. Mieszkańcy wsi żyli w zgodzie ponieważ do końca istnienia miały wspólną cerkiew i parafię.
    W XIX wieku, z chwilą zbudowania jednego tartaku parowego a potem drugiego, miejscowość stała się ważnym ośrodkiem przemysłu drzewnego. Oprócz tego działała tutaj cegielnia, garbarnia, olejarnia, mleczarnia oraz dwa młyny wodne.
   W roku 1939, obszar Smolnika i Procisnego przedzielono granicą sowiecką, a niemiecką strefą okupacyjną biegnącą wzdłuż rzeki San.
   Po zakończeniu II wojny światowej na tym odcinku, tak samo wytyczono granicę polsko - radziecką. Smolnik stał się wsią ZSSR, gdzie założono kołchoz, zaś mieszkańcy ponownie zaczęli odbudowywać swoje domy.
Ordynat
foto (ordynat)

Więcej...



Otryt i "Chata Socjologa"
Opublikowano 31.05.2008

Śnieżyca Wiosenna w Dwerniczku.
Położony na łące - pomiędzy drogą z Dwerniczka do Dwernika a Sanem - rezerwat ten chroni jedno z największych w Bieszczadach stanowisk śnieżycy wiosennej oraz zbiorowiska łąkowe z bogatą florą gatunków chronionych i rzadkich. Dominuje łąka ostrożeniowa w fazie zarastania roślinnością ziołoroślową, głównie wiązówką.

Przepastne lasy Otrytu długo nie były eksploatowane, napotkać można w nich potężne „przedpotopowe” drzewa albo ich spróchniałe szkielety. Na grzbiecie, chwilami niezbyt wyraźnym, jest niewiele polan, co bardzo utrudnia orientację.
Być może jest nieco prawdy w opinii, że mają tu miejsce anomalie magnetyczne, bo choć kompas pracuje bez zarzutu, jednak często po kilku godzinach wędrowiec traci poczucie kierunku.
 Masyw Otrytu ciągnie się na przestrzeni 18 km lesistym grzbietem, w kierunku równoleżnikowym, od Smolnika po Jezioro Solińskie. Jego najwyższym szczytem jest wysunięty najbardziej na wschód Trohaniec (939 m). Grzbiet obniża się stopniowo aż do góry Tabor (754 m), która wznosi się nad przełomem Sanu, tuż przy ujściu rzeki do Zalewu Solińskiego. .
Ordynat
foto (ordynat, zakapior)

Więcej...



... od wsi Nasiczne na zbocza Dwernik Kamień... a także od Zatwarnicy...
Opublikowano 30.05.2008

Ścieżka przyrodniczo dydaktyczna "Dwernik - Kamień".
- została zaprojektowana w celu przedstawienia walorów przyrodniczo krajoznawczych, a także zapoznania zwiedzających z racjonalną gospodarką leśną - uwzględniającą ochronę środowiska - w bardzo trudnych, górskich warunkach.



Dwernik - Kamień (Holica).
 - zwany dawniej Holicą, to widokowy szczyt o wysokości 1004 m n.p.m., będący jednym z żeber Połoniny Wetlińskiej.
- wychodnie skalne na szczycie.

*- turyści, którzy chcą wejść na Dwernik - Kamień od strony Zatwarnicy, muszą przy moście na Sanie kierować się zgodnie z oznakowaniem ścieżki i biegnącej nią trasy rowerowej. Początkowo stokówką, długo i monotonnie pod górę (3,6 km), potem skręt ścieżki w prawo i podejście…

*- na tę urokliwą górę prowadzi również oddana jesienią 2008 roku » ścieżka przyrodniczo - historyczna "Hylaty" z Zatwarnicy. Ścieżka zatacza pętlę pozwalając nie wracać tą samą trasą.

*- można iść przez Magurę a wrócić doliną Hylatego.

Więcej...



... licznie występujące wychodnie skalne...
Opublikowano 29.05.2008



Przełom Sanu pod Chmielem
Rezerwat
San - ma długość 444 km Wypływa z okolicy przełęczy Użockiej na granicy polsko - ukraińskiej. W obrębie Bieszczad płynie na długości 163 km, a na długości 55 km stanowi granicę państwa. W okolicy Dwernika, Chmiela, Sękowca, San płynie pomiędzy stokami Dwernickiego Kamienia i Magury a pasmem Otrytu.

Chmiel
... uważana jest za „najbardziej słoneczną wieś w Bieszczadach”...
- wieś założona przez ród Kmitów około roku 1510 na prawie wolskim. Nazwa wsi prawdopodobnie wywodzi się od dziko rosnącego tu chmielu, możliwe jest też odmienne pochodzenie tej nazwy, (czyli na przykład od nazwiska pierwszych osadników).

Płyta nagrobna
opracował i fotografował (zakapior)

Więcej...



Rezerwaty krajobrazowye... pomiędzy Dwerniczkiem a Rajskim
Opublikowano 28.05.2008

Rezerwat „Hulskie im. Stefana Myczkowskiego".
Nieistniejąca wieś nad potokiem Hulskim, lewym dopływem Sanu poniżej Zatwarnicy. Dziś tylko jeden zamieszkały dom.
 Hulskie lokowano przed 1580 roku na prawie wołoskim w dobrach sobieńskich należących do Kmitów. W XIX wieku u ujścia potoku Hulskiego do Sanu zbudowano młyn wodny. Spiętrzone tamą wody potoku spływały wykutym w skale korytem prosto na koło młyna. Pod koniec ubiegłego wieku mieszkańcy Hulskiego utracili prawo wypasu bydła na Połoninie Wetlińskiej, gdyż
dziedzic przegrał swoją część połoniny w karty na korzyść właściciela majątku w Krywem. Odtąd wypas odbywał się na Otrycie i stąd wywodzi się nazwa Hulskie na określenie jednego z jego wierzchołków.
 W 1921 roku wieś liczyło 52 domy i 332 mieszkańców (wyznania 298 greckokatolickiego, 4 rzymskokatolickiego, 30 mojżeszowego).
W latach 1939-41 nad Sanem stała niemiecka strażnica graniczna. Po wojnie wieś całkowicie wysiedlono. Opuszczone zabudowania spaliła sotnia UPA "Bira".
Nad potokiem, w pobliżu nowej, asfaltowej drogi leśnej z Zatwarnicy, zachowały się ruiny murowanej cerkwi greckokatolickiej pod wezwaniem św. Paraskewy, zbudowanej w 1820 roku. Obok murowana parawanowa dzwonnica, również w ruinie.
Obok cerkwi w Hulskiem przebiega trasa doliny Sanu z Terki do Zatwarnicy.
Zakapior

Rezerwat "Krywe"
- powierzchnia 511,73 ha.
- utworzony w 1991 roku obejmuje przełomowy odcinek doliny Sanu w rejonie miejscowości Krywe. W obręb rezerwatu wchodzą obszary leśne i łąki  oraz fragment koryta rzeki z wieloma interesującymi zbiorowiskami roślinnymi oraz rzadkimi gatunkami roślin i zwierząt.
Dawna wieś w dolinie Sanu na zachód od Zatwarnicy, obecnie mieszka tu tylko jedna rodzina.
Lokowana po 1502 roku na prawie wołoskim w sobieńskich dobrach Kmitów. W 1921 wieś liczyła 73 domy i 459 mieszkańców (wyznania 433 greckokatolickiego, 6 rzymskokatolickiego, 20 mojżeszowego). Po roku 1945 całkowicie wysiedlona i zniszczona.

 Do dziś zachowały się ruiny murowanej cerkwi pod wezwaniem św. Paraskewii, zbudowanej w 1842 roku. Znajdują się na grzbieciku o nazwie Diłok, ciągnącym się równolegle do dawnej zabudowy wsi. Po północnej stronie cerkwi cmentarz (odrestaurowany w 1993 siłami społecznymi) z grobowcem Julii i Mikołaja Pisarczyków, właścicieli majątku. Przy drodze, bliżej Sanu, pozostałości dawnego dworu.

W 1983 wybudowano na Sanie most łączący teren wsi z szosą wiodącą południowymi stokami Otrytu.
Odcinek Sanu w rejonie Krywego obejmuje rezerwat krajobrazowy, chroniący stanowiska węża Eskulapa.
Zakapior
foto (aa, ordynat, zakapior)

Więcej...



na końcu świata... jednak Bieszczady...
Opublikowano 27.05.2008

 Idę w góry tam, gdzie wiatr
po błękitach chmury pędzi,
gdzie nad czuprynami traw
czerwień kalin i jarzębin.

Gdzie wędrowny ptak zakłada
gniazdo gdzieś na skalnym zrębie,
gdzie w osieroconych sadach
czerwień kalin i jarzębin.
                     Dwernik Kamień

 Wrzesień buki mi maluje
kolorami rdzy jesiennej,
a kres lata opłakuje
kalin i jarzębin czerwień.
***
Idę, gdzie ten wiatr wysoki
marzeń pewnie nie dogonię,
idę siodłać wiatry kochać
i nie pożałuję koni.                            
Rika

 A gdy dadzą dożyć wieku
i wypadnie kielich z ręki,
pozostanie pod powieką
czerwień kalin i jarzębin.

I ten wiatr co chmury pędzi
Gniazdo gdzieś na skalnym zrębie,
buki całe w rdzy jesiennej
kalin i jarzębin czerwień.
                     Suche Rzeki
Bb boy 1998

Zatwarnica

Ścieszka przyrodniczo historyczna "Hylaty" - element Ekomuzeum "W Krainie Bojków"
- miejscowość położona pomiędzy pasmem Otrytu a Połoninami w dolinie potoku Głęboki, lewym dopływie Sanu w Parku Krajobrazowym "Dolina Sanu”.

* to wyjątkowe Uroczysko!!!
 Które cechuje cisza, spokój, śpiew ptaków i brzęk owadów. W porównaniu z innymi letniskowymi wioskami w Bieszczadach powita Ciebie, głusza, tu na pewno odpoczniesz, zaznasz spokoju, zrelaksujesz się. Miejscowi w potocznej mowie używają określanie „zadupie”.
Pięknie położony ośrodek wypoczynkowy, „Eko EuroKarpaty” właścicielem jest Bieszczadzka Agencja Rozwoju Regionalnego. Eko to znaczy, że jedzenie też jest ekologiczne, które smacznie przyrządza Pani Helena dodatkowo podaje bardzo sympatyczny personel.
 Warto zobaczyć, chatę Bojkowską, w języku regionalnym zwaną „chyża” a także wodospad Szepit, pomnik przyrody nieożywionej na potoku Hylaty, największy w Bieszczadach o różnicy poziomu 8 m (dawniej 12 m, niestety w latach 1972-73 żołnierze KBW pozyskując budulec na budowę drogi, spowodowali jego pomniejszenie i przesunięcie o około 30 metrów), zwiedzimy ślady po dawnym młynie wodnym niedaleko mostu, powyżej ujścia potoku Hylaty do Rzeki (Rika) i dalej do potoku Głęboki.
Zakapior
foto (zakapior)

Więcej...



« PoprzednieNastępne »
Bieszczady...
fot. (zakapior)
Zapraszają...


===============
Zwiedzaj razem
z nami Bieszczady...
... Zagórz, Lesko, Ustrzyki Dolne,  zapora Solina i Myczkowce, Polańczyk, Czarna, Lutowiska, Bieszczadzki Park Narodowy, Bukovske Vrchy, Zatwarnica, Muczne, Sianki, Ustrzyki Górne, Wołosate, Wetlina, Łopienka, "Sine Wiry", Baligród, Cisna, "Kolejka Bieszczadzka", Vodárenská nádrz Starina, Duszatyn, Komańcza, Medzilaborce...
===============



(+48) 13 46 32 204




Świat miniatur w Myczkowcach


Solina-Myczkowce


Dla żeglarzy, wędkarzy, przyrodnika...


Zatwarnica


Muczne


Przełęcz Użocka
Sianki
Grób Hrabiny Klary
Klementyny z Kalinowskich Stroińskiej



Ustrzyki Górne


Stadnina konia huculskiego w Wołosatym


Wetlina



Rezerwat "Sine Wiry"



W sercu Bieszczad
- Łopienka





Baligród


Cisna


"Bieszczadzka Ciuchca"


Jeziorka Duszatyńskie
Rezerwat Zwięzło



Komańcza