Mapa serwisu Ukrainian English Slovak
Reklama


TURYSTYKA w Małopolsce
Artykuły
Unikatowy obiekt...
Opublikowano 23.09.2012



   Pierwotny dwór Gładyszów istniał w Szymbarku w połowie XV. Obecny został wzniesiony w latach 40. XVI w., a pod  koniec tegoż wieku nastąpiła druga faza budowy dworu, kiedy to uzyskał on swój ostateczny kształt i wzbogacił się o wystrój rzeźbiarski oraz
dekorację sgraffitową ścian zewnętrznych. W 1656 r. został spalony przez wojska Rakoczego. Pomimo starannej odbudowy nie wrócił już do dawnej świetności. Dziś obiekt znajduje się pod opieką Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu.

   Kasztel zbudowany został na planie prostokąta o wymiarach dwadzieścia na trzynaście metrów, z kamienia łamanego i cegły. Piętrowy, posadowiony na wysokich piwnicach, posiada w narożach baszty alkierzowe, wzbogacone nadwieszonymi wykuszami. Budynek wieńczy arkadkowa attyka, a zdobią go pozostałości dekoracji sgraffitowej i ramowej.

   Piwnice kasztelu są podzielone na dwa długie pomieszczenia, nakryte sklepieniami kolebkowymi. Parter mieści dwie izby oraz sień, a na piętrze znajduje się niewielka izba oraz duża, oświetlona z trzech stron sala. Pomieszczenia piętra miały charakter reprezentacyjny. Przylegające do nich narożne małe salki w alkierzach służyły celom mieszkalnym. W dwóch alkierzach zachowały się kominek i piec oraz reszty dekoracji malarskiej.

   Kasztel w Szymbarku jest najlepiej zachowanym na ziemiach polskich przykładem prostokątnego, zwartego dworu obronnego z narożnymi alkierzami, zwieńczonego okazałą attyką. Jak dotąd nie udało się ustalić budowniczego kasztelu i wciąż nie wiadomo, skąd pochodziły wzorce do jego budowy. Być może wywodzą się one z terenów Italii lub z Węgier, gdzie Gładysze mieli rozległe kontakty.
Barbara Sanocka

Historia Kasztelu wg. Zakapiorów
   Dwór obronny - dawna siedziba Gładyszów, jest bardzo cennym zabytkiem architektury renesansu w Polsce, stanowi  czołowy przykład kasztelu polskiego. Został wzniesiony w dwóch etapach: rozpoczęto w I poł. XVI w. a zakończono w latach 1585-1590. Nie jest znane nazwisko architekta ani budowniczych. Zbudowany jest z miejscowego kamienia łamanego, z dodatkiem cegły. W drugiej fazie budowy bryła dworu stała się bardziej ozdobna: zwieńczono ją attyką arkadową, poniżej wykonano dekorację sgraffitową (wzór tworzą fantastyczne maski i elementy geometryczne), okna ujęto w profilowane kamienne obramienia. Obiekt posiada cztery narożne baszty alkierzowe, które na wysokości piętra wystają poza lico murów, wsparte na kamiennych konsolach. Budynek posiada trzy kondygnacje: piwnicę, parter i piętro.

   Kasztel pełnił funkcję reprezentacyjną, mieszkalną i obronną. Wewnątrz jest niewiele pomieszczeń: dwie piwnice o kolebkowym sklepieniu, na parterze sień i dwie izby, na piętrze wielka sala reprezentacyjna i obok niej mniejsza oraz cztery małe izdebki znajdujące się w alkierzach. Do dziś przetrwały oryginalne elementy wystroju wnętrz: kamienne obramienie drzwi, fragmenty kominków i malowideł ściennych w dwóch alkierzach.

   Dwór usytuowany jest na skarpie rzeki Ropy, wyposażony w system strzelnic, umieszczonych na wysokości strychu co  świadczyło o jego funkcji obronnej. Do obrony nadawały się również alkierze, usytuowane na obrzeżach budynku. W XVII w. ściany dworu wzmocnione zostały przyporami z kamienia i cegły, dodano wewnętrzne ściany działowe. W czasie pierwszego etapu remontu w latach pięćdziesiątych XX w. usunięto te wtórne elementy i przywrócono szesnastowieczny charakter dworu.

   Kasztel zamieszkiwany był do końca XVIII wieku. Po Gładyszach przeszedł kolejno w ręce Strońskich, Siedleckich, Bronikowskich. W XIX wieku mieściła się w nim gorzelnia, magazyn zbożowy. Pod koniec XIX stulecia i jeszcze w okresie międzywojennym na parterze była kuchnia dla czeladzi dworskiej oraz kurnik. Dwór stanowił też rodzaj lamusa, w którym przechowywano niepotrzebne rzeczy.
Zakapior


Photo
Warto odwiedzić...

Europejski telefon ratunkowy




Gorlice Dwór Karwacjanów


Szymbark Kasztel Gładyszów







Grupa Krynicka GOPR

(+48) 18 477 7444
(+48) 18 471 2933


===================
... oraz pięknych Pieninach...
... Pieniński Park Narodowy, Krościenko n/Dunajcem, Szczawnica Zdrój, Czorsztyn, Niedzica, Sromowce Niżne, Červený Kláštor, Lesnica...
===================
Grupa Podhalańska GOPR

(+48) 18 / 267 68 80





Krościenko n/Dunajcem






Czorsztyn




TOPR Grupa Tatrzańska

(+48) 18 20 63 444