Mapa serwisu Ukrainian English Slovak
Reklama


TURYSTYKA w Małopolsce
Artykuły
Grody w dolinie środkowego Dunajca...
Opublikowano 20.01.2013



Wytrzyszczka zamek Tropsztyn 
   Na lewym zachodnim brzegu Dunajca na stromym wzgórzu 429 m nad poziomem morza, które obecnie tworzy cypel jeziora, Czchnowskiego wznosi się zamek Tropsztyn. Strzegł on tak zwanej Bramy Sądeckiej, przez którą kiedyś z Polski na Górne Węgry, czyli Słowację wiodły dwa ważne szlaki handlowe: wodny i lądowy. Tropsztyn od początku spełniał rolę prywatnej warowni, której właściciele często samowolnie próbowali przejmować kontrolę nad owym szlakami.
    Pierwszymi właścicielami i budowniczymi zamku był ród, Ośmiorogów zwanych także Gierałtami. Najstarsza zachowana wzmianka dotycząca już murowanego zamku pochodzi z roku 1382. Istnieją jednak przypuszczenia, że jego początki sięgają końca wieku XIII.
   Pierwotne założenie składało się z kamiennego ogrodzenia w postaci muru obronnego wykonanego z miejscowego piaskowca. Miał on około 2 metrów grubości i 5,5 metra wysokości oraz posiadał krenelaż ze strzelnicami wzdłuż strażniczego ganku. Brama zamkowa usytuowana była nie jak obecnie od zachodu, ale w narożniku północno - wschodnim. Prowadził do niej drewniany pomost na słupach i zwodzony most. Wewnątrz warowni istniała najprawdopodobniej drewniana zabudowa.
   Pod koniec XIV wieku Tropsztyn jako posag przechodzi w ręce Chebdy herbu Starykoń. Musiał to być człowiek cieszący się zła sławą, bowiem od tego momentu zamek zyskał miano gniazda rozbójników. Nowy właściciel około roku 1390 wzniósł murowany dwukondygnacyjny budynek mieszkalny wzdłuż całego muru południowego. Jego pierwszy spadkobierca syn Andrzej wybudował pięciokondygnacyjną kwadratową wieżę kamienną w narożniku zamku. Grube 2 - 3 metrowe mury oraz zewnętrzne łatwe do zniszczenia schody prowadzące na pierwszą kondygnację czyniły z niej silny punkt obrony.
    W roku 1521 król Zygmunt Stary za niestawienie się jego właściciela na wojnę przeciw Krzyżakom skonfiskował zamek. Jednak wkrótce został przez Chebdów wykupiony. Ich własnością pozostał do roku, 1535 kiedy to Prokop Chebda sprzedał niezamieszkany już zamek kasztelanowi sandomierskiemu i marszałkowi wielkiemu koronnemu Piotrowi Kmicie z Wiśnicza. Następnie przechodzi on w ręce, Robkowskich a później Gabońskich. W tym okresie dokonano dalszej rozbudowy zamku. Przy murze północnym wzniesiono reprezentacyjną rezydencję w wyniku, czego zamurowano bramę północno-wschodnią i zlikwidowano niepotrzebny most zwodzony. Nową bramę wykonano w murze zachodnim. Prowadził do niej drewniany pomost nad obronnym rowem. Zarządzający w tym okresie zamkiem burgrabiowie urządzali pirackie napady na łodzie i tratwy przewożące towary Dunajcem. Aby ukrócić ten proceder panowie sąsiedniego Rożnowa zapewne za zgodą starosty sądeckiego w roku 1574 napadli na zamek doszczętnie go rujnując. Potwierdza to opis biskupiej wizytacji parafii Tropie w 1608 roku gdzie napisano, że Tropszyn znajduje się w stanie dewastacji.
   W 1624 lewobrzeżna część wsi Tropie wraz z zamkiem została przyłączona do wsi, Wytrzyszczka. Opuszczona i nienadająca się do zamieszkania warownia szybko popada w ruinę.

Legenda
   Według miejscowych podań stał się siedzibą zbójników. Niemogący poradzić sobie z nimi zrozpaczeni kupcy posłużyli się podobno fortelem. Puścili koło zamku barkę z zatrutym winem, którą przechwycili zbójnicy. Po wypiciu wina zakończyli życie w ogromnych męczarniach. W ten sposób okolica została uwolniona od rabusiów a trudny dostęp do zamku i ludzkie przesądy spowodowały, że popadł w kompletną ruinę.

   Nowy rozdział dziejów Tropsztyna rozpoczął się w 1970 roku, gdy ruiny przejął na własność ówczesny wicemarszałek sejmu Andrzej Benesz. Twierdził on, że jest potomkiem
Sebastiana Berzewiczy i spadkobiercą inkaskiego skarbu rzekomo ukrytego w ruinach zamku.
    Pierwsze prace archeologiczne na zamkowym wzgórzu przeprowadził już w 1863 roku sądecki historyk Szczęsny Morawski. Jednak dopiero w 1993 przystępując do odbudowy zamku wykonano dokładniejsze badania naukowe. Obecnie zamek jest w rękach prywatnych i dzięki funduszom nowego właściciela został całkowicie zrekonstruowany. Trzeba tu zaznaczyć, że ruiny zachowały się jedynie w 20 procentach. Zewnętrzny wygląd zamku odzwierciedla jego pierwotny kształt jednak w środku widać komercyjne zamierzenia właściciela. Malownicze położenie oraz umiejętnie promowana legenda o inkaskim skarbie wróżą temu obiektowi turystyczną przyszłość.
   Wytrzyszczka jest położona 20 km na północ od Nowego Sącza przy drodze numer 75 do Brzeska. Zamek znajduje się na skalistym cyplu nad Jeziorem Czchowskim, tuż po prawej stronie szosy.



Czchów

Miasto, zapora


Ruiny, zamek, wieża w Czchowie
- jest jednym z najstarszych zamków królewskich,  strzegących traktu handlowego prowadzącego na Węgry, przy którym istniała komora celna notowana po raz pierwszy w 1327 roku. Od XIV do XVII  wieku był siedzibą administracyjną dóbr królewskich - starostwa czchowskiego istniejącego do pierwszego rozbioru Polski w 1772 roku Starostwo obejmowało Czchów - miasto rządzące się prawem niemieckim oraz wsie: Stróża, Wola Stróska, Siemiechów.
   Początki zamku położonego nad Dunajcem, na wzgórzu po południowej stronie miasta, sięgają czasu panowania króla Wacława  Czeskiego (1292-1305). Na wschodnim, niższym cyplu rozległego wzgórza, odciętym fosą od pozostałej jego części, wzniesiono najstarszy murowany element – wysoką wieżę zachowaną niemal w pełnej wysokości (28 m). Pełniącą rolę strażnicy, wolnostojąca, potężna, okrągła wieża kontrolowała dolinę Dunajca i okoliczne wzgórza. W pierwszej połowie XIV wieku, za panowania Władysława Łokietka, wzniesiono zamek. Na początku wieżę otoczono kamiennym murem z bramą wjazdową od strony miasta. Następnie po przeciwnej stronie wzniesiono dwuprzestrzenny budynek ze sklepionymi piwnicami. Równocześnie zbudowano przed bramie w formie baszty bramnej lub tylko muru osłaniającego wjazd. Brama wraz z reliktami przed brama została odsłonięta podczas kampanii badawczej w 1999 roku. Najstarszy widok zamku z mostu nad fosą przedstawiony został na pieczęci miasta  Czchowa pochodzącej z około połowy XIV wieku.
    Rozwój techniki wojennej w XV wieku pociągał za sobą konieczność wzmocnienia obronności zamku. Rozbudowano przed bramie wznosząc
basztę bramną o wymiarach wnętrza 6 x 7 m, popartą dwoma potężnymi szkarpami od strony stoku, zwieńczoną prawdopodobnie, mahikułami, na co mogą wskazywać kamienne wsporniki znalezione we wnętrzu bramy. Zamek zaczął podupadać prawdopodobnie w drugiej połowie XVI wieku. W 1646 roku zaprzestał działalności sąd ziemski czchowski, a księgi sądowe przechowywane były w kościele parafialnym w Czchowie. Zamek nie jest wymieniany w lustracjach ziem królewskich w okresie od XVI do XVIII wieku. W roku 1765  reaktywowano sąd ziemski w Czchowie, a król w tym celu polecił odbudować zamek lub wznieść nowy budynek dla sądu. Ówczesny starosta postawił nową siedzibę sądu przy rynku (w miejscu obecnego Urzędu Miejskiego), co nasuwa przypuszczenie o dużym zniszczeniu zamku. Po pierwszym zaborze starostwo zostało zajęte przez władze austriackie jako królewszczyzna, a następnie sprzedane w 1782 roku Zofii z Chrząstowskich Grabowskiej, dotychczasowej starościnie.
   W roku 1928 podjęto pierwsze prace konserwatorskie zabezpieczające wnętrze wieży, przez założenie żelbetonowego stropu istniejącego do dzisiaj, wyreperowanie otworu wejściowego i zamknięcie go drewnianymi drzwiami. Następne prace konserwatorskie mające na celu odsłonięcie i zabezpieczenie ruin zamku podjęto dopiero w 1993 roku z inicjatywy Urzędu Gminy i Społecznego Komitetu renowacji ruin Baszty w Czchowie.



Photo
Warto odwiedzić...

Europejski telefon ratunkowy




Gorlice Dwór Karwacjanów


Szymbark Kasztel Gładyszów







Grupa Krynicka GOPR

(+48) 18 477 7444
(+48) 18 471 2933


===================
... oraz pięknych Pieninach...
... Pieniński Park Narodowy, Krościenko n/Dunajcem, Szczawnica Zdrój, Czorsztyn, Niedzica, Sromowce Niżne, Červený Kláštor, Lesnica...
===================
Grupa Podhalańska GOPR

(+48) 18 / 267 68 80





Krościenko n/Dunajcem






Czorsztyn




TOPR Grupa Tatrzańska

(+48) 18 20 63 444