Mapa serwisu Ukrainian English Slovak
AKTUALNOŚCI



Artykuły
Ziemia czerwieńska...
Opublikowano 11.02.2018



   Grody Czerwieńskie
 
- Червенські городи - powszechnie przyjęta w historiografii nazwa ziem stanowiących w X i XI wieku przedmiot rywalizacji polsko - ruskiej.
   W 981 roku książę kijowski Włodzimierz Wielki zajął obszar, który był zamieszkany przez Lędzian, a okazja nadarzyła się gdyż polsko - czeski sojusz został zerwany, a Otton II najechał na Polskę w 979 roku.
   W 1018 roku Bolesław Chrobry podczas wyprawy kijowskiej odbił Grody Czerwieńskie, lecz stan ten nie trwał długo, bo już w 1030 roku wojska Rurykowiczów zajęły Bełz. W następnym roku Jarosław Mądry wraz z Haraldem III zajął kolejne grody aż po rzekę San.
   Po tym zwycięstwie duża część ludności polsko - lędziańskiej została przesiedlona do Kijowa, co miało na celu ułatwienie kolonizacji ruskiej, a Ziemia Czerwińska przyjęła charakter pogranicza polsko - ruskiego, na którym zamieszkiwali zarówno Rusinie jak i Polacy.



Czerwień
- jeden z Grodów Czerwieńskich. Obecnie uznaje się, że Czerwieniem była wieś Czermno w gminie Tyszowce.
    Badania archeologiczne, w odległości ok. 1 km na poł. wsch. od wsi wykazały, że na bagnistych łąkach znajdują się pozostałości rozległego kompleksu osadniczego złożonego z grodziska, podgrodzia i kilku osad oraz cmentarzysk. W obrębie wałów, na dziedzińcu są pozostałości studni grodowej, jeszcze dziś okresowo wypełniające się wodą. Samo grodzisko znajduje się w rozgałęzieniu Siniuchy - lewego dopływu Huczwy. Ranga znalezisk, takich jak brązowe enkolpiony-relikwiarze, kamienna ikonka, głowice buław, szpila kościana z główką w kształcie orła, ślady tresury niedźwiedzi, ozdoby, przypadkowe znalezisko zdobionego kiścienia, poświadcza niepoślednie znaczenie grodu jako centrum Grodów Czerwieńskich.
   W 981 Czerwień (wraz z innymi zachodniosłowiańskimi grodami) został zdobyty przez Włodzimierza I podczas wyprawy na terytorium Lachów (Polaków). Latopisy ruskie wymieniają gród kilkunastokrotnie, natomiast jednostkę terytorialną, której był on stolicą nazywają zamiennie raz ziemią czerwieńską (wzmianka z 1225 roku) i kilkakrotnie Grodami Czerwieńskimi (wzmianki z lat 1018, 1031, 1288).
   Sam Czerwień jako gród wymieniony został w latopisach pod datami: 981 (tu jako gród „lacki”, czyli pierwotnie zachodniosłowiański), do 1289. Dzięki temu lokalizacja grodu (przynajmniej w świetle źródeł) nie pozostawia wątpliwości. Czerwień pojawia się bowiem w kronikach ruskich zawsze w kontekście walk i wydarzeń mających miejsce wokół Włodzimierza Wołyńskiego, Bełza, Chełma, Sąsiadki oraz Uchań.




Grodzisko, dawny gród Sutiejsk -  Sąsiadka grodzisko XI - XII wiek,
- stanowi pozostałość historycznego grodu Sutiejsk, jednego z tzw. Grodów Czerwieńskich, leżącego na średniowiecznym szlaku łączącym Kijów z Krakowem. W skład wielohektarowego zespołu osadniczego Sutiejska wchodziły: gród właściwy, podgrodzie oraz otwarte osady przygrodowe.
   Grodzisko, zwane „Okopem“, znajduje się w centralnej części wsi Sąsiadka i przylega od południa do zwartego ciągu zabudowań wiejskich. Zajmuje powierzchnię ok. 30000 m². Usytuowane jest na krawędzi doliny Poru - lewego dopływu Wieprza, na lessowym wzgórzu pociętym od południowego wschodu i południowego zachodu dwoma jarami. Od południowego zachodu otacza je bagnista dolina Poru. W obrębie grodziska wyróżnia się trzy zasadnicze części oddzielone od siebie wałami i fosami: gród właściwy, podgrodzie i dodatkowe umocnienia w postaci wału zaporowego. Właściwy gród o powierzchni ok. 140 m² usytuowany był w miejscu najbardziej eksponowanym, odgrodzony od reszty pojedynczym wałem układającym się w czworobok o zaokrąglonych narożach. Wysokość dość dobrze zachowanego wału wynosi 3,5-6 m, szer. 12-15 m. Podgrodzie zlokalizowane między grodem właściwym, krawędzią jaru zach. i krawędzią doliny rzecznej opada ku północy i posiada powierzchnię 16 000 m². Bronione było wałem od północy i południowego-wschodu. Wejście na podgrodzie prowadziło od południowego-wschodu. Od tej strony znajdowała się trzecia część grodu o charakterze czysto strategicznym i wojskowym, broniona od wsch. jedną linią wału i fosą - dziś najbardziej zniszczona, bo łącząca się bezpośrednio z zabudową wsi Sąsiadka. Teren grodziska obecnie zajmuje nieużytek porośnięty trawą i krzewami. Obiekt niszczony jest na skutek silnej erozji, użytkowania drogi polnej i wybierania gliny, co powoduje osuwanie się skarpy od strony wschodniej i zachodniej.
Historia

   We wczesnym średniowieczu funkcjonował gród z podgrodziem, znany w przekazach pisanych jako Sutiejsk. Użytkowany był w ciągu trzech faz osadniczych;
- I faza od jego budowy w latach 30. XI w. prawdopodobnie przez Jarosława Mądrego do zdobycia i częściowego zniszczenia przez Bolesława Śmiałego w 1069 r.,
- II faza po 1096 r. do pocz. XII w.,
- III faza datowana na XII w., związana z wykorzystaniem grodu m.in. przez Bolesława Krzywoustego jako wojennej bazy wypadowej. Zniszczenie warowni nastąpiło w XII w., prawdopodobnie w 1205 r. podczas wyprawy Romana, księcia włodzimierskiego przeciwko książętom polskim.

   Sąsiadkę jako historyczny gród Sutiejsk i miejsce układów polsko-ruskich wymienia zapis w latopisie ruskim pod datą 1096 r., ale dotyczy on wydarzeń z 1076 r. Wzmianka z 1097 r. mówi o zajęciu Sutiejska przez księcia włodzimierskiego Dawida Igorowicza. Ostatni zapis źródłowy pochodzi z 1205 r. przy okazji wyprawy księcia włodzimierskiego Romana przeciwko książętom polskim. Pierwszym badaczem, który wskazał grodzisko jako historyczny Sutiejsk był Z. Dołęga-Chodakowski. Grodzisko jako ślad dawnego Sutiejska rozpoznał w 1927 r. K. Moszyński opierając się na analizie językowej obecnej nazwy Sąsiadka oraz topografii wsi.



Chełm
- miasto pogranicza wschodniej i zachodniej Słowiańszczyzny, to w przeszłości miejsce współistnienia wielu narodowości, wyznań i kultur. Od średniowiecza na ziemi chełmskiej mieszkali prawosławni, katolicy i Żydzi. W wiekach późniejszych wyznaniowo-kulturową mozaikę uzupełnili protestanci i grekokatolicy, wyznawcy prawosławia związani z Rzymem unią brzeską. W mieście rozbrzmiewał język polski, ruski i hebrajski. W świątyniach, szkołach i na wąskich uliczkach dawnego Chełma różnojęzyczna społeczność prowadziła codzienne życie. Pozostałością barwnej historii są budowle, obyczaje i niezwykły klimat miasta.

    Początki Chełma sięgają wczesnego średniowiecza. W epoce pierwszych Piastów region związany był z Grodami Czerwieńskimi, obszarem spornym między Rusią i Polską. W XIII w. ziemia chełmska weszła w skład Księstwa Halicko-Włodzimierskiego, którego najwybitniejszy władca książę Daniel Romanowicz wybudował w Chełmie monumentalny zamek. Budowla stała się główną siedzibą władcy, obdarzonego w 1253 r. tytułem króla Rusi. Tym samym przez prawie półtorej wieku Chełm był się stolicą odrębnego księstwa.
   Po długoletnich walkach między Litwą, Węgrami i Polską, pod koniec XIV w. ziemia chełmska została włączona w skład państwa polskiego. Aktu inkorporacji dokonała osobiście królowa Jadwiga w 1387 r. Natomiast jej mąż król Władysław Jagiełło doprowadził do formalnej lokacji miasta, nadając mu w 1392 r. prawo magdeburskie.
   Chełm należał do ważnych ośrodków Polski Jagiellonów, a w mieście rezydowało wielu dostojników świeckich i duchownych. Od XIII w. miasto było siedzibą biskupa prawosławnego, a w XV wieku na trwałe ukształtowało się chełmskie biskupstwo łacińskie. Po unii brzeskiej diecezję prawosławną przekształcono w unicką, która przetrwała do 1875 r.

    Rozwój miasta został przerwany w XVII wieku. Oddziały kozackie, szwedzkie i moskiewskie, wkraczające do Chełma w trakcie licznych wojen, dokonały ogromnych zniszczeń, które pogrążyły miasto w głębokim kryzysie, częściowo przezwyciężonym w XVIII w. W czasach Augusta III dzięki pewnej stabilizacji ufundowano istniejące do dzisiaj główne świątynie miasta. Po upadku państwa polskiego Chełm znalazł się pod władzą Austrii, a następnie Rosji. Były to niezwykle trudne czasy, bo pełne walki i męczeństwa. Symbolem tego okresu jest los unitów, walczących o zachowanie swej wiary. Równie dramatyczny wymiar miały walki w okresie powstania styczniowego, które w okolicach Chełma przybrały szczególnie intensywny charakter.
   W końcowym etapie swoich rządów Rosjanie powołali nawet odrębną gubernię chełmską, która weszła bezpośrednio w skład imperium rosyjskiego.

AKTUALNOŚCI



Wyniki Lotto
Waluty
Z:
Do:
Ile: